سخنان جناب کاتوزیان نشان می‌دهد که ایشان آنطور که بایسته و شایسته است با منابع ایران باستان، نظام‌های اجتماعی و سیاسی باستانی و… آشنا نبودند. برخلاف ادعای کاتوزیان، آثار بر جای مانده از ایران باستان اندک نیستند و موضوع نابودی دانش و میراث مکتوب در دوره خلافت مسئله‌ای نیست که بتوان به‌سادگی از کنار آن گذشت.

مورخان و جغرافی‌دانان فراوانی درباره رواج زبان آذری کهن در آذربایجان پیش از فراگیری زبان ترکی سخن گفته‌اند. همچنین منابع از رواج گسترده زبان پهلوی در آذربایجان سخن گفته‌اند. در رساله‌ای از روحی انارجانی آشکارا اصطلاحات زبان آذری کهن آمده است و همام تبریزی، پیش از فراگیری زبان ترکی، اشعاری به زبان کهن ایرانی سروده است.

مرور منابع تاریخی، از استرابون و یاقوت حموی گرفته تا پژوهش‌های معاصر، نشان می‌دهد که منشأ نام «آذربایجان» در همه نوشته‌های معتبر، ایرانی دانسته شده است. با این حال، امروزه برخی گروه‌های پانترک می‌کوشند هویت ایرانی این سرزمین را انکار کنند و درباره منشأ نام آذربایجان ادعاهایی مطرح می‌کنند.

گزنفون، فیلسوف و مورخ یونانی، بر پایه پژوهش‌ها، شنیده‌ها و آشنایی خود با فرهنگ ایرانی، کتاب کوروپدیا را درباره زندگی کوروش بزرگ نگاشت. این اثر تنها به کشورداری و جنگاوری نمی‌پردازد، بلکه سخنان و اندرزهای فراوانی از کوروش را در زمینه‌های اخلاقی و انسانی در بر دارد. آنچه بیش از جنبه‌های تاریخی، ما را به گردآوری این سخنان برانگیخت، ارزش ادبی و اخلاقی آن‌هاست.

تحریف‌کنندگان، سخنان مصدق درباره فروش نفت به پاکستان را تحریف می‌کنند و از اصطلاح «نفت اسلامی» درباره ملی شدن صنعت نفت استفاده می‌کنند. این در حالی است که دکتر مصدق گفته بود: «پاکستان می‌تواند نفت ایران را به قیمت ارزانتری بخرد». این به آن معنی نیست که نفت ایران رایگان در اختیار کشورهای اسلامی قرار می‌گیرد بلکه نشان از یک سیاست سنجیده در بازار رقابتی دارد.

ایران‌ستیزان می‌دانند که وقتی حرف‌های مطهری و شریعتی را بازنشر کنند چندان مورد توجه قرار نمی‌گیرند. برای همین به دنبال آن هستند تا همان حرف‌ها را با استناد به گفته‌های شخصی مانند پرویز رجبی که سوابقی در حوزه ایران‌شناسی دارد بیان کنند. این گفته‌های پریشان و پر از تناقض پرویز رجبی با رویکرد پیشین ایشان همراستا نبود. معلوم نیست آن مرحوم در آن زمان تحت چه فشارهای روحی بوده که اینچنین پریشان سخن گفته است.

رونوشتی از استوانه کوروش بزرگ بر روی دو تکه استخوان اسب در چین به دست آمده است. در اصالت باستانی این آثار تردیدهایی ایجاد شده است اما نظرات درباره این آثار متفاوت است. در وضعیت کنونی که پژوهش‌های مستقل بر روی این آثار کمتر انجام شده است، نه می‌توان با قاطعیت آنها را جعلی دانست و نه اصالت باستانی آنها را تأیید کرد.

امرداد (بی مرگی و جاودانگی) دارای جایگاه ارزنده‌ای است. امرداد در میان امشاسپندان جای دارد و واپسین آنها است. هفت در فرهنگ ایرانی یادآور طی کردن راه‌های کمال است و وجود جشن امردادگان در اوج گرمای تابستان یادآور پختگی و رسیدن به اوج می‌باشد (۱). در ماه امرداد روزهای ارزشمندی همچون بزرگداشت سهروردی، جشن چله تابستان، صدور فرمان مشروطیت و جشن بامی خواره هم جای دارند.

با توجه به گزارش شاهنامه و کارنامه اردشیر بابکان، احتمال می‌رود خاندان ساسان در آن روزگار بازماندگان شاهان باستانی شناخته می‌شدند. ازاین‌رو، طبیعی به نظر می‌رسد که بابک، بر پایه سنت زرتشتی «ایوک‌زنی»، ساسان را به همسری دختر خود برگزیده باشد. حاصل این ازدواج اردشیر بود که با توجه به سنت اشاره شده، جایگاه فرزند پسر بابک را داشت. افسانه‌ای بودن برخی جزئیات، اصل انتساب ساسان و اردشیر به تبار شاهان باستانی را رد نمی‌کند.

در نگاه نخست، شاید ادعاهای صادق خلخالی سطحی و کم‌مایه به نظر برسد. ولی هنگامی که به شرایط سیاسی و اجتماعی آن دوران توجه کنیم، درمی‌یابیم که طرح چنین ادعاهایی حاصل تبلیغات چندین‌ساله و گسترده گروه‌های همسو با شوروی بود؛ تا جایی که بر یک آخوند پرنفوذ در نظام انقلابی نیز تأثیر گذاشته بود. اگر بخواهیم ادعاهای خلخالی را به صورت فهرست‌وار نقل کنیم حدود ۱۸ ادعای برجسته درباره کوروش بزرگ به چشم می‌آید.