جاودانگی در سخنگان (ادبیات) پارسی فراتر از ماندن تن است؛ جاودانگیِ جان، جاودانگیِ نام و جاودانگیِ حقیقت است. رسیدن به مرتبه‌ای است که انسان در حقیقت، عشق و نیکی ماندگار می‌شود. این همان جاودانگی معنوی است که با مفهوم امرداد هم‌سویی دارد؛ جاودانگی‌ای که از راه پالایش درون و کمال روان حاصل می‌شود، نه از راه گریز از مرگ طبیعی.

با این همه تحقیق که در احوال حافظ کرده اند، با این همه تفسیر که بر اشعارش نوشته اند، هنوز که می‌داند وقتی وی از عشق و شراب صحبت می‌کند مقصودش شوق و مستی اهل راز است یا شراب و شاهد شیراز؟ در شعر او همه چیز رنگ ابهام دارد و رنگ اسرار. اما تا وقتی که او را جز در این غزل‌ها نمی‌توان جست، در شناخت او این نقطه استفهام باقی خواهد بود.

«ایرانیگ سَرَه» پژوهشی از محمد احسانی است که با بهره‌گیری از واژه‌های زبان‌های باستانی ایرانی و هندواروپایی، می‌کوشد راهی برای واژه‌سازی و پالایش زبان پارسی بگشاید. محمد احسانی می‌نویسد: «اندر این نِوِشْتَگ، واژَگان سَرَه را، از زُوانانِ-ای مانند پَهْلَویگ، پارتیگ، بلخیگ، سُغدیگ، کُردیگ، آسیگ، تاتیگ، لُریگ، دَریگِ یزد اود کرمان، اَوِستاییگ، سنسکریت، اود چند زُوان اود زُوانْوارَه-ی ایرانیگ دیگر وام سْتَدَه ایم».

اسناد و شواهد گوناگون نشان می‌دهند ادعای اندک بودن دستمزد کارگر هخامنشی نادرست است. در دوران هخامنشیان، کارکنان عادی ممکن بود چند کار انجام دهند و به ازای هر کار جیره دریافت کنند. افزون بر این، از انواع مزایا مانند پاداش‌های منظم، کمک‌های شاهانه، پاداش‌های مناسبتی، بذر و علوفه برای زمین و دام، خوراک روزانه، اضافه‌دستمزد و... برخوردار بودند. سطح این حقوق و مزایا در مقایسه با تمدن‌های پیش از آن در میان‌رودان بیشتر بوده است.

هیچ منبع دقیقی برای ادعای یهودی بودن خاندان اگیبی در بابل وجود ندارد و حتی پژوهش‌های آشورشناسی جدیدتر، چنین نظری را تأیید نمی‌کنند. بیشتر در نوشته‌های قرن ۱۹ بود که خاندان اگیبی یهودی خوانده می‌شدند ولی پژوهش‌های بعدی، دیدگاهی که این خاندان را یهودی می‌دانست، چندان مورد تایید نیست و منشأ آنان سومری–بابلی دانسته می‌شود، نه یهودی

«اندرز بهزاد فرخ‌پیروز» یکی از شناخته‌شده‌ترین اندرزنامه‌های ادبیات پهلوی است. اگرچه اطلاعات تاریخی اندکی درباره شخصیت بهزاد فرخ‌پیروز در دست است، اما اندرزنامه او از نظر محتوایی و ادبی اهمیت فراوانی دارد. این اثر بر محور خرد، دانش، اعتدال در زندگی و ناپایداری جهان استوار است و بازتابی از جهان‌بینی ایرانیان در اواخر دوره ساسانی به شمار می‌آید. چنین مفاهیمی در آثار پساباستانی (پس از اسلام) به چشم می‌خورد.

برخی سعی دارند طبقاتی مانند طبقات قرون اخیر بر اساس ثروت را به دوران باستان فرافکنی کنند؛ در حالی که هر جامعه را باید آن‌گونه که بوده تحلیل کرد. دسته‌بندی‌های رایج در ایران ساسانی بر پایه شغل بود، نه ثروت و اشرافیت. شواهد تاریخی از امکان ارتقای جایگاه بر اساس شایستگی، حضور افراد ثروتمند و متوسط در گروه‌های شغلی مختلف و سوادآموزی عمومی حکایت دارد.

از مهم‌ترین مواردی که در طول تاریخ باعث همگرایی ایرانیان شدند می‌توان به تلاش برای دور ماندن از خطرات، ارزش‌های اخلاقی، اسطوره‌ها، جشن‌ها و زبان مشترک اشاره کرد که در شکل گیری هویت ایرانی نقش مهمی داشتند. هر کس در جهان با این موارد همراهی داشته باشد و از نظر هویتی خود را ایرانی بنامد، نمی‌توان به او خرده گرفت.

با وجود آثار آشکار از دوران قاجار که پیوند شیر و خورشید با امام اول شیعیان را نشان می‌دهند، برخی برای رد این ارتباط چند استدلال نامعتبر مطرح کرده‌اند. این استدلال‌ها بر پایه یک پیش‌فرض نادرست شکل گرفته‌اند؛ یعنی تصور می‌کنند اگر شیر یا خورشید زمانی غیرشیعی بوده یا حتی پیش از اسلام مورد استفاده بوده، دیگر نمی‌تواند در دوره‌های بعدی معنای شیعی پیدا کند!

در دوران قاجار آشکارا رویکرد شیعی به نشان شیر و خورشید وجود داشته است و شمشیر به دست شیر افزوده شد. در نشریه‌ها، سکه‌ها و… همراه با شیر و خورشید نوشته «اسد الله الغالب» (لقب امام اول شیعیان) و «یا علی» دیده می‌شود. نشان شیر و شمشیر و خورشید محصول دوران قاجار است و البته تعابیر شیعی ریشه در دوران صفوی داشته است.