تسلط اسکندر و سپس حکومت سلوکیان، موجب ورود عناصر معماری و هنری هلنیستی به بخش‌هایی از ایران شد؛ اما سنت‌های بومی معماری ایران به طور کامل از بین نرفت. با قدرت گرفتن اشکانیان، سنت‌های معماری ایرانی دوباره جایگاه مهمی پیدا کردند. پس از اشکانیان در دوران ساسانیان، سازه‌های طاقی و گنبدی توسعه پیدا کردند و بناهای حکومتی، مذهبی و شهری در مقیاس‌های بزرگ ساخته شدند.

مطابق روایت صریح و شخصی محمدرضا شاه در خاطراتش، او مدعی بود که در دوران کودکی ابوالفضل العباس و امام دوازدهم شیعیان را دیده است. او معتقد بوده که ابوالفضل العباس او را از آسیب‌دیدن حفظ کرده است. این روایت‌ها را می‌توان به عنوان اسنادی درباره باورهای مذهبی که خود او از زندگی‌اش نقل کرده مطالعه کرد.

در یک نظام مشروطه، جایگاه مقامات را نمی‌توان بر اساس سلسله‌مراتب نظام‌های پیشین سنجید. هنگامی که یک کشور دارای قانون اساسی است، هر مقام، جدا از عنوان و جایگاه رسمی خود، وظایف و اختیارات مشخصی دارد. شاه نه تنها حق تصمیم گیری برای عزل نخست وزیر را نداشت بلکه در آن دوران مدیریت مستقیم قوای نظامی را در اختیار نداشت. کودتای ۲۸ مرداد با نقش‌آفرینی و طراحی دولت‌های انگلیس و آمریکا انجام گرفت.

مرور منابع تاریخی، از استرابون و یاقوت حموی گرفته تا پژوهش‌های معاصر، نشان می‌دهد که منشأ نام «آذربایجان» در همه نوشته‌های معتبر، ایرانی دانسته شده است. با این حال، امروزه برخی گروه‌های پانترک می‌کوشند هویت ایرانی این سرزمین را انکار کنند و درباره منشأ نام آذربایجان ادعاهایی مطرح می‌کنند.

در برخی روایت‌ها که اکثرا متأخر هستند، تورانیان با ترک‌ها یکسان دانسته شده‌اند؛ اما این برداشت با منابع باستانی کهن‌تر سازگار نیست. به نظر می‌رسد در دوره‌های بعد، خاطره جنگ‌های اقوام ایرانی‌زبان با درگیری‌های ایران و ترک‌ها، به‌ویژه در دوره ساسانی، درهم آمیخته شده است. بر پایه نام‌ها و شواهد اوستایی، تورانیان را می‌توان از اقوام ایرانی‌زبان دانست و نام «توران» نیز ریشه‌ای ایرانی دارد.

نام ایران در زمان اردشیر پاپکان، بنیان‌گذار سلسله ساسانی به صورت آشکار دیده می‌شود. اما این‌که نام ایران نخستین بار در زمان اردشیر پاپکان نام رسمی کشور ایران شده باشد بعید است، بلکه محتمل است که ساسانیان نام ایران و انیران را از پارت‌ها گرفته بودند. صورت ایران در سنگ‌نوشته‌ها در پارسیگ Eran و در پهلویگ Aryan است و می‌توان نتیجه گرفت که پارت‌ها قلمرو خود را آریان می‌گفتند که ریشه در اصطلاحات دوران هخامنشی و اوستا داشته است.

شکی نیست که توران بخشی از جهان ایرانی بوده است اما موضوع اساسی آن است که همه سرزمین‌های ایرانی در ابتدا در اختیار پادشاهان ایران همانند جمشید و فریدون قرار داشته است. نام ایران مدت‌ها قبل از آنکه اصلا توران از نظر سیاسی بوجود بیاید در شاهنامه ذکر می‌شود. توران یک کشور مقطعی بوده است که در تقسیم‌بندی‌های فریدون بوجود آمد که بعد‌ها فریدون هم از این تقسیم بندی صرف نظر کرد.

در قوانین دوران مشروطه هیچ بندی وجود نداشت که از حق قانونی شاه برای عزل نخست وزیر در دوران فترت (بین دو مجلس یا وقتی مجلس منحل شده بود) سخن گفته باشد. چنین ادعایی مستند به قوانین آن دوران نبود، بلکه بر پایه سنت‌هایی که ریشه در دوران پیش از مشروطیت داشت، انجام می‌شد. به طوری که اگر چند بار در آن دوران این اتفاق افتاد که بر اساس قوانین نبود.

اگر بنا بود در نظام پادشاهی مشروطه، شاه هر زمان که تمایل داشت وزرا را عزل کند، دیگر پادشاهی مشروطه معنای خود را از دست می‌داد. چنین برداشتی با دیگر اصول متمم قانون اساسی نیز در تعارض آشکار است. از این‌رو، اصل ۴۶ متمم قانون اساسی را می‌توان ناظر بر نقش تأییدی و تشریفاتی شاه دانست، نه اینکه شاه تصمیم‌گیرنده اصلی درباره عزل و نصب وزیران باشد؛ برداشتی که با جایگاه پادشاه در یک نظام مشروطه نیز سازگارتر است.

سخنان جناب کاتوزیان نشان می‌دهد که ایشان آنطور که بایسته و شایسته است با منابع ایران باستان، نظام‌های اجتماعی و سیاسی باستانی و… آشنا نبودند. برخلاف ادعای کاتوزیان، آثار بر جای مانده از ایران باستان اندک نیستند و موضوع نابودی دانش و میراث مکتوب در دوره خلافت مسئله‌ای نیست که بتوان به‌سادگی از کنار آن گذشت.