مهرگان
مهرگان، جشن ویژه ایزد مهر است که در نوشتههای باستانی با نامهای «میتره» و «میثره» از آن یاد شده است. در کنار دلایل آیینی، دلایل اساطیری نیز برای برگزاری جشن مهرگان بیان شدهاند که مشهورترین آنها قیام کاوه آهنگر، پیروزی بر ضحاک و بر تخت نشستن فریدون است. جالب آنکه برخی رویدادهای مهم تاریخی نیز در ماه مهر رخ دادهاند؛ از جمله فتح بابل به دست سپاهیان کوروش بزرگ و پیروزی داریوش بر گئومات.
جشن مهرگان یکی از یادگارهای ارزشمند دوران باستان است و تا حد نوروز در میان ایرانیان ارزش داشته است. اعتدال هوا در بهار و پاییز باعث میشده است این دو جشن بزرگ در میان ایرانیان جایگاه ارزندهای داشته باشند. آن چیزی که درباره این جشن میتوان گفت، پیوند آن با مهرورزی و عهد و پیمان است.
مهر ماه یادآور شکوه تاریخی ایرانیان است. از بزرگداشت عارفان بزرگی چون شمس تبریزی، جلالالدین بلخی (مولانا) و حافظ شیرازی گرفته تا سالروز پیروزی ایرانیان در جنگ باستانی و فتح بدون جنگ شهر بابل که در سال ۵۳۹ پیش از میلاد رخ داد. جشن مهرگان یکی از بزرگترین جشنهای ایران باستان بوده است که در مهرماه جای دارد و شاید بتوان گفت مهمترین رویداد این ماه جشن مهرگان است.
همایش سرای مهر به کوشش کانون ایرانشناسی باشگاه دانشجویان دانشگاه تهران و به بهانه مهرگان و پیروزی کاوه و فریدون بر ضحاک برگزار شد. از اهداف این همایش بررسی اسطورهها و معرفی سنتهای کهن ایرانی بود. نکته قابل توجه این مراسم حضور استاد علیرضا شجاعپور بود که پس از سالها در دانشگاه تهران حضور یافت و شعر مشهور خود یعنی «وطن» را برای دانشجویان خواند.
مروزه برداشتهای نوینی از این آیینهای کهن میشود تا این آیینها را زنده و بهروز کنند. ستاره صبح گفتوگویی با مجید خالقیان، کارشناس ارشد تاریخ و فرهنگ ایرانباستان، درباره این برداشتهای نوین انجام داده است که در ادامه میخوانید.
با توجه به ارزشها و نگرشهای کنونی، سپندارمذگان، به عنوان روز عشق ایرانی شایسته تر است. درست است که مهرگان پیوند تنگاتنگی با مهر و عشق داشته است اما در مهرگان ما شاهد یک مهر کلی هستیم و اساسا جشن مهرگان همانند نوروز یک جشن عمومی است.




