مهرگان

داستان خیزش ایرانیان در شاهنامه و رهایی از بند ضحاک که پیوند تنگاتنگی با جشن مهرگان دارد، یکی از نمادین‌ترین و پرمایه‌ترین داستان‌های اسطوره‌ای در جهان است. این داستان درس‌هایی مانند «قدرت مطلق و گزندهای آن»، «انتخاب اشتباه و راه بی بازگشت»، «دشواری مبارزه با ستمگر و هزینه‌های رسیدن به آزادی»، «کشتن اندیشه‌ها توسط ستمگر» و... را در دل خود جای داده است که گویی سخنی جاودان برای همه روزگاران بشر است.

مهرگان، جشن ویژه ایزد مهر است که در نوشته‌های باستانی با نام‌های «میتره» و «میثره» از آن یاد شده است. در کنار دلایل آیینی، دلایل اساطیری نیز برای برگزاری جشن مهرگان بیان شده‌اند که مشهورترین آنها قیام کاوه آهنگر، پیروزی بر ضحاک و بر تخت نشستن فریدون است. جالب آنکه برخی رویدادهای مهم تاریخی نیز در ماه مهر رخ داده‌اند؛ از جمله فتح بابل به دست سپاهیان کوروش بزرگ و پیروزی داریوش بر گئومات.

جشن مهرگان یکی از یادگارهای ارزشمند دوران باستان است و تا حد نوروز در میان ایرانیان ارزش داشته است. اعتدال هوا در بهار و پاییز باعث می‌شده است این دو جشن بزرگ در میان ایرانیان جایگاه ارزنده‌ای داشته باشند. آن چیزی که درباره این جشن می‌توان گفت، پیوند آن با مهرورزی و عهد و پیمان است.

مهر ماه یادآور شکوه تاریخی ایرانیان است. از بزرگداشت عارفان بزرگی چون شمس تبریزی، جلال‌الدین بلخی (مولانا) و حافظ شیرازی گرفته تا سالروز پیروزی ایرانیان در جنگ باستانی و فتح بدون جنگ شهر بابل که در سال ۵۳۹ پیش از میلاد رخ داد. جشن مهرگان یکی از بزرگ‌ترین جشن‌های ایران باستان بوده است که در مهرماه جای دارد و شاید بتوان گفت مهم‌ترین رویداد این ماه جشن مهرگان است.

همایش سرای مهر به کوشش کانون ایران‌شناسی باشگاه دانشجویان دانشگاه تهران و به بهانه‌ مهرگان و پیروزی کاوه و فریدون بر ضحاک برگزار شد. از اهداف این همایش بررسی اسطوره‌ها و معرفی سنت‌های کهن ایرانی بود. نکته قابل توجه این مراسم حضور استاد علیرضا شجاع‌پور بود که پس از سالها در دانشگاه تهران حضور یافت و شعر مشهور خود یعنی «وطن» را برای دانشجویان خواند.