یونان

مازه یا مزدایه (مازایوس) در دوران هخامنشیان فرمانروای محلی کیلیکیه، سوریه و بابل بوده است. با تهاجم الکساندر، مازه فرمانروایی الکساندر را پذیرفت و کماکان حاکم باقی ماند. در سکه‌های مازه شیر و ستاره مقدونی-یونانی (ستاره ورجینا) دیده می‌شود. در روی سکه با خط آرامی «بعل» نوشته که بعدها در سکه‌های سلوکی‌ها «زئوس» خدای یونانی خوانده شده است.

بسیاری از نوشته‌های کتزیاس به دست ما نرسیده است. خلاصه‌ای از نوشته‌های کتزیاس به همراه اشاره‌های دیگر مورخان به نوشته‌های وی موجود است. با توجه به همین نوشته‌ها، آشکارا و به راحتی و با استناد به گفته‌های مورخان باستان و نیز اسناد و کتیبه‌های مکشوفه هخامنشی، بابلی و… می‌توان گفت که کتزیاس در گفتن روایات نادرست تبحر داشته و افسانه‌سازی او کاملا آشکار است.

نوشته‌های افلاطون درباره یک دوره زمانی نیست بلکه درباره دوره‌های مختلف است. این در حالی است که نوشته‌های افلاطون از زبان مرد آتنی درباره شیوه تربیت کوروش و کمبوجیه با حدس و گمان گفته می‌شود ولی آنچه از زبان سقراط درباره نظام آموزشی شاهزادگان هخامنشی درباره اردشیر و... گفته می‌شود با قطعیت همراه است. گفته‌های مرد آتنی درباره تربیت کمبوجیه بیشتر از آنکه جنبه تاریخی داشته باشد، جنبه اخلاقی و فلسفی دارد‌.

یکی از بزرگترین فیلسوفان یونان باستان یعنی افلاطون به شیوه تربیت شاهزادگان هخامنشی اشاره می‌کند و تعلیم و تربیت ایرانیان را بسیار می‌ستاید؛ حتی آن را عامل برتری هخامنشیان می‌داند! از سخن‌های افلاطون مشخص می‌شود که تعلیم و تربیت دوران هخامنشیان چقدر مترقی بوده است. هنگامی که تعلیم و تربیت پیشرفت کند، علم و دانش رشد هم رشد می‌کند.

سکه‌های ایونیه از نمونه‌های جدیدتر چنین نشان‌هایی است. سالیال سال پیش از سکه ایونیه در آثار مربوط به شهر سوخته که برای هزاره‌های پیش از میلاد هستند چنین نشان‌هایی دیده می‌شود. احتمالا در دوران هخامنشیان که تبادلات بین اقوام گوناگون بیشتر شد هنر و نشان‌ها به ایونیه راه یافت. تاثیر پذیری هخامنشیان از تمدن‌های پیشین مانند شهر سوخته به واسطه تمدن‌های ماد و ایلام بوده است.

آیا جنگ کوروش با دشمنان، جنگ جهانی دوران باستان نبود؟ دوران پیش از کوروش بزرگ دوران خاصی بوده است. در این دوران شاهد قدرت های بزرگی هستیم که از جمله می‌توان به ماد، لودیه، بابل و مصر اشاره کرد. هر کدام از آنها گستره قابل توجهی داشتند و البته از قدرت نظامی و سیاسی خوبی برخوردار بودند. پس از پیروزی کوروش بزرگ بر آستیاگ، جنگی بسیار بزرگ از طرف بیگانگان علیه کوروش بزرگ آغاز شد. اتحاد مشهوری میان بابل، لودیه و مصر به سرکردگی پادشاه لودیه یعنی «کرزوس» علیه کوروش به وجود آمد که حتی در منابع از هم پیمانی بخشی از یونانیان و… با آنها هم سخن به میان آمده است. کمتر جنگی در دوران باستان رخ داد که تا این حد قدرت‌های بزرگ جهانی از شرق و غرب درگیر یک جنگ دامنه دار شدند که پیروزی نهایی از آن کوروش بزرگ و ایرانیان بود.

در این مقاله به طور خلاصه به موضوع آتش سوزی تخت جمشید می‌پردازیم و سپس نادرستی نظر کسانی که آتش گرفتن تخت جمشید را رد می کنند را بررسی می‌کنیم و در این راه اسناد و مدارک آتش سوزی پارسه را چه از نظر یافته های باستان شناسی انجام گرفته و چه از نظر روایات مورخین قدیم را مورد مطالعه قرار می‌دهیم.