عشق در ایران باستان

پانته‌آ شخصیتی مشهور در روایت گزنفون و یکی از نمونه‌های زن عاشق و وفادار در ادبیات یونان باستان است؛ او بیش از هر چیز، به‌عنوان قهرمان یک داستان عاشقانه و تراژیک شناخته می‌شود. اما هیچ شاهد باستانی شناخته‌شده‌ای در دست نیست که او را فرمانده نظامی در سپاه کوروش بزرگ معرفی کند. شاید یکی از دلایل شکل‌گیری این اشتباه، آن باشد که پانته‌آ همسر سالار شوش است و مرد او فرمانده نظامی بوده است.

گزنفون، فیلسوف و مورخ یونانی، بر پایه پژوهش‌ها، شنیده‌ها و آشنایی خود با فرهنگ ایرانی، کتاب کوروپدیا را درباره زندگی کوروش بزرگ نگاشت. این اثر تنها به کشورداری و جنگاوری نمی‌پردازد، بلکه سخنان و اندرزهای فراوانی از کوروش را در زمینه‌های اخلاقی و انسانی در بر دارد. آنچه بیش از جنبه‌های تاریخی، ما را به گردآوری این سخنان برانگیخت، ارزش ادبی و اخلاقی آن‌هاست.

جشن سپندارمذگان پیوسته با اسپند ماه (اسفند) است. این روز در ۵ اسپند ماه (سپندارمذ روز از سپندارمذ ماه) گاهشماری ایرانی جای دارد. روز گرامیداشت جشن سپندارمذگان بر اساس گاهشماری کنونی، برابر با ۵ اسپند است ولی اگر بخواهیم بر اساس گاهشماری یزدگردی جشن بگیریم، برابر با ۲۹ بهمن گاهشماری کنونی می‌شود. پیشنهاد ما این است که از ۲۹ بهمن تا ۵ اسپند به بهانه سپندارمذگان شاد باشیم. همانند نوروز که چند روز شاد هستیم. می‌توان هفته دلداگان ایرانی را از ۲۹ بهمن تا ۵ اسفند گرامی داشت.

مهرورزی و مهربانی ریشه بسیار کهنی در سرزمین ایران دارد و از هزاران سال پیش آثار باستانی قابل توجهی بدست آمده است که مهرورزی را نشان می‌دهد. در این نوشتار کوتاه به چندی از آنها اشاره می‌کنیم؛ هرچند موارد بیشتری از این دست وجود دارند.