نوشتارهای محمد احسانی

ارمنستان، هَنگام شاهانشاهی-ی اَرْشَگانِ (اشکانی) ارمنستان، نَخست پاتْرَم-ای [ملت] بود که ۳۳۰ سال پیش از یَزَدْکِرْدَه-ی (۳-یُم)، آیینیگیها [رسماً] به کیش ترسا [مسیحی] گْرَوید. آزناوَرانِ [اشراف] ارمنیگ، ۲۰۳ سال پیش از یَزَدْکِرْدَه-ی (۳-یُم)، از «وَرَهْرانِ» ۵-اُمْ، پادخشاه ساسانیگ، زَسْتَنْدْ [تقاضا کردند] که «اَرْتَخْشْتَر» ۴-اُم، پادخشاه اَرْشَگانِ ارمنستان را هَیالانَدْ [عزل کند].

خْوَدایْ-شْناسی-یِ [الهیات] آیینِ «میتْرَه»، آن چنان که باید، نِویسیهِسْتَه [مکتوب] نیست، اود نِتَوانیم اَزْدان-ای [اطلاعات] فراوان، از ‌سَنگنِوِشتَگان، یا نِوِشتَگانِ یونانیگ اود لاتین، اندربارَه-ی آن یافتَن. زَنْدْ کردنِ گُواهان [تفسیر شواهد]، اندربارَه-ی آیین «میتْرَه»، همچنان سْرَنْگِشْناگْ [مورد بحث] است.

دین سَکایان، میتُخْت [اسطوره]، آیین، اود باور مردم سکاییگ است. سَکایان، مردمان ایرانیگِ اَنغوت [عصر] باستان بودند. این مردمان هَمْنِژاد بودند، اود اندر کُیانیگ آسیا [آسیای مرکزی]، رَوادِ سْیابونیگ-کاسپیگ [استپ‌ پونتیک-خزری]، اود اِسْکِکْرانیگ اروپا [اروپای شرقی]، میزیستَند. گِهانْشْناسی-ی [کیهان شناسی] سَکایان، آتایَنْدَه-ی [مطابق] گِهانْشْناسی-ی ۳-سوُیِ [۳ جانبه] هندیگ-ایرانیگ است.

«ایرانیگ سَرَه» پژوهشی از محمد احسانی است که با بهره‌گیری از واژه‌های زبان‌های باستانی ایرانی و هندواروپایی، می‌کوشد راهی برای واژه‌سازی و پالایش زبان پارسی بگشاید (ن.ک: ایرانیگِ سَرَه). در ادامه بخشی از «میژوی تَپوریگ» [تاریخ طبری] را که درباره چَفْتَگان [اتهامات] خسرو پرویز است و با این سامانه دگرگون شده را می‌آوریم و سپس همین نوشته را با دبیره اوستایی پخش می‌کنیم.

با پرگستن اندراین نویسه دان اوستاییک، دریافتم که می‌توان از نویسمان گرجستانیک برای ساختن نویسه دان اوستاییک بهره برد (از آنجا که کشگان و خمیدگیان این نویسه دان اوستاییک، مرا به یاد کشگان و خمیدگیان نویسمان گرجستانیک انداخت). اندر این ویفراسنامه، ما به  نویسشیک شیوه Mkhedruli می‌پژوژیم. Mkhedruli، سومین و اکنونیک شیوه نوشتن زوان گرجستانیک است.