1 شهریور 1405آیینهایی مانند بر افروختن آتش در جشن شهریورگان فراگیر بوده است. این جشن را «آذر جشن» هم مینامیدند و آن را جشنی برای آتشهایی میدانستند که در خانههای مردم افروخته میشد. مردم در این جشن در خانههای خود آتشهای بزرگ میافروختند. جشن شهریورگان با پادشاهان خوشنام، فلزات و جواهرات و یاری رساندن به تهیدستان هم مرتبط بوده است.
در گاهشماری ایرانی هر روز از ماه نام ویژهای دارد و روز چهارم هر ماه شهریور نام داشته است. در هر ماهی که نام روز همانند ماه شود، جشن ویژه آن ماه برگزار میشود، بنابراین روز چهارم (شهریور روز) از شهریور ماه، جشن شهریورگان است.
از منابع کهن میتوان دریافت که جشن شهریورگان با پادشاهان خوشنام، فلزات و جواهرات و یاری رساندن به تهیدستان مرتبط بوده و آیینهایی مانند بر افروختن آتش در این جشن باستانی فراگیر بوده است. شهریور یکی از امشاسپندان است و به معنای پادشاهی آرزو شده میباشد.
در متون کهن (مانند دینکرد) هنگام سخن درباره شهریور، پادشاهانی که در نگهداری و گردآوری اوستا، فعال بودند، ستایش میشوند. پادشاهانی مانند گشتاسپ، بلاش اشکانی، اردشیر پاپکان و…
نگاه کنید به:
جشن شهریورگان، یادبودی از پادشاهان خوشنام ایرانزمین
ابوریحان بیرونی مینویسد که واژه «شهریور» به معنای دوستی و آرزوست و شهریور همچنین نام فرشتهای است که بر جواهر هفتگانه، یعنی طلا، نقره و دیگر فلزاتی که پایه و مایه رونق صنعت، زندگی و امور مردم به شمار میرفتند، نظارت دارد.
ابوریحان بیرونی سپس از قول زادویه گزارش دیگری درباره این جشن نقل میکند (1). به گفته زادویه، این روز را «آذر جشن» مینامیدند و آن را جشنی برای آتشهایی میدانستند که در خانههای مردم افروخته میشد. بر اساس این روایت، آذر جشن در روزگاران گذشته آغاز زمستان بوده است. مردم در این جشن در خانههای خود آتشهای بزرگ میافروختند، به عبادت و ستایش خداوند میپرداختند و برای خوردن غذا و دیگر شادیها گرد هم میآمدند.
بنابراین افروختن آتش در این جشن تنها جنبه آیینی نداشت، بلکه به فرارسیدن فصل سرما ارتباط داشت. مردم باور داشتند که گرمای آتش میتواند با سرمای زمستان مقابله کند و با انتشار حرارت، چیزهایی را که برای گیاهان زیانآور هستند دفع کند.
در ادامه، ابوریحان از قول موبد خورشید روایت دیگری درباره زمان برگزاری آذر جشن نقل میکند. به گفته او، آذر جشن در روز نخست ماه شهریور برگزار میشده و جشنی ویژه «خاصه» بوده است. خورشید موبد همچنین آن را یکی از جشنها و روزهای مشهور در میان ایرانیان دانسته است.
پانویس:
۱- زادویه از راویان و آگاهانی بوده که بیرونی برای ثبت اطلاعات مربوط به گاهشماری، جشنها و آیینهای ایرانی به گفتههای او استناد کرده است.
کتابنامه:
- بیرونی، ابوریحان (۱۳۸۹). آثارالباقیه. ترجمه اکبر داناسرشت. تهران: امیر کبیر. صص ۳۳۶-۳۳۷.
دیدگاه خود را با نویسنده در میان بگذارید:
