وارْنَچِهرَه-ی [فونت] اَوِسْتاییگِ «گَلینوش»

این نوشته به «ایرانیگ سَرَه» آماده شده است (1). 

۲ نَغْزَگ [نکته] اندربارَه-ی نِوِشْتَگِ زیر:

(1) اندر این نِوِشْتَگ، واژَگان سَرَه [خالص] را، از زُوانانِ-ای مانند پَهْلَویگ، پارتیگ، بلخیگ، سُغدیگ، کُردیگ، آسیگ، تاتیگ، لُریگ، دَریگِ یزد اود کرمان، اَوِستاییگ، سنسکریت، اود چند زُوان اود زُوانْوارَه-ی ایرانیگ دیگر وام سْتَدَه ایم. شاید بهتر باشد که گْروُهْواژَه-ی [عبارت] «پارسیگِ سَرَه» را، به «ایرانیگِ سَرَه» ویهیرانیم [تغییر دهیم]، تا این شیوَه-یِ سَرَه گِرایی، نِمایانندَه-یِ هَمه-یِ این زُوانان هندیگ-اروپاییگ باشَد.

(2)‌ آغازِ زمان، اندر این نِوِشْتَگ، زایِشْنِ «یَشوُ» [عیسی] نیست. آغازِ زمان، بر پایَه-ی سالْنامَه-یِ یَزَدْکِرْدَگان [تقویم یزدگردی]، پادخشاهی-ی یَزَدْکِرْدَه-ی [یزدگرد] ۳-یُم، اندر ۶۳۲-یِ ترسا [میلادی] است.

بهرَه بُرْدَن از شیوَه-ی نِویسِشْنِ «سیاه نِویسَه، Blackletter»، برای ساختنِ وارْنَچِهرَه-ی [فونت] اَوِسْتاییگْ

شیوَه-ی نِویسِشْنِ «سیاه نِویسَه، Blackletter» را، شیوَه-ی «گُتیگ، Gothic»، یا شیوَه-ی «تَنیهِسْتَه، Textura» [تنیده شده] نیز نامَنْدْ. اُیْمینگِرایانِ ویتَلِستان [اومانیست های ایتالیا]، از سَدَه-ی ۹-اُم یَزَدْکِرْدَگان، از ویژَه-واتِ [اصطلاح] «گُتیگ»، برای نامیدَنِ شیوَه-ی «سیاه نِویسَه» بهرَه بُرْدَنْدْ، چون ووُرْرَوِسْتَنْدْ [اعتقاد داشتند] که شیوَه-ی نِویسِشْنِ «سیاه نِویسَه»، شیوَه-ای ناشَهْرایین [غیر متمدن] است، اود مَرْدُمِ گُتیگ (از نژاد اَلِمَنیگ) را، نارامْ [وحشی]، اود ناشَهْرایین اندر شْمارْدَنْدْ [به حساب می آوردند]. «فْلَوییُ بییُندُ، Flavio Biondo»، میژونِویس [مورخ] ویتَلیگ [ایتالیایی]، سال ۸۴۳ یَزَدْکِرْدَگان، اندر نِپیگ [کتاب] «ویتَلِسْتانِ نِگاریهِسْتَه» [ایتالیای مصور، Italia Illustrata] نِوِشت که مَرْدُمِ لَنْگُبَرْدِ اَلِمَنیگ [لُمْباردهای اَلمانی]، این شیوَه-ی نِویسِشْنْ را، پس از آفَنْدْ [حمله] به ویتَلستان [ایتالیا]، اندر سَدَه-ی ۱-اُمْ پیش از یَزَدْکِرْدَه، نوآوَری [ابداع] کردند. کمابیش، از ۵۱۹ یَزَدْکِرْدَگان، تا سَدَه-ی ۱۱-اُمِ یَزَدْکِرْدَگان، اندر اروپای دوشَسْتَریگْ [غربی]، از شیوَه-ی نِویسِشْنِ «سیاه نِویسَه» بهرَه میبُرْدَنْدْ. پس از آن نیز، کمابیش تا ۱۲۳۹ یَزَدْکِرْدَگان، برای نِوِشتنِ برخ-ای از زُوانان سْکِیْدِنیگ [اسکاندیناویایی]، اود تا ۱۳۰۹ یَزَدْکِرْدَگان، برای نِوِشتنِ زُوان اَلِمَنیگ [آلمانی]، از شیوَه-ی نِویسِشْنِ «سیاه نِویسَه» بهرَه میبُرْدَنْدْ.

شیوَه-ی «شْکَنیهِسْتَه، Fraktur» [شکسته شده]، از شیوگانِ «سیاه نِویسَه» است، اود برخ-ای کَرَتان [دفعات]، همَه-ی شیوگانِ «سیاه نِویسَه» را، نادْرُستیها [به غلط]، شیوَه-ی «شْکَنیهِسْتَه، Fraktur» نامَنْدْ. پَیْکَرَه-یِ [تصویر] ۱، بَرَفْروُدی [تفاوت] اود همسانی-ی [تشابه] شیوگانِ «شْکَنیهِسْتَه، Fraktur» اود «تَنیهِسْتَه، Textura» را نِمایانَدْ.

برخ-ای کَرَتان نیز، شیوَه-ی نِویسِشْنِ «سیاه نِویسَه» را، نادْرُستیها، شیوَه-ی «کُهَن انگلیگ»، نامَنْدْ. شیوَه-ی نِویسِشْنِ «سیاه نِویسَه»، با شیوَه-ی نِویسِشْنِ «ویتَلیگ، Italic»، اود شیوَه-ی نِویسِشْنِ «رُمیگْ، Roman»، شیوگانِ بُنیادیگِ نِویسِشْنْ، اندر اروپای دوشَسْتَریگْ [غربی]، از سدگان پیش بودَه اند.

با بَرْخُنْبانِشْنْ [تقلید] از وارْنَچهرَه-ی [فونت] «تَنیهِسْتَه، Textura»، وارْنَچهرَه-ای اَوِسْتاییگ، با نام «وارْنَچهرَه-ی گَلینوش»، به یاد فْرَمانْدَه-ی بِژاخوُتْمَنْدِ [شهید] سْپاهِ ساسانیگ، «گَلینوش»، با پسوند ttf، ساخْتَه ایم. «گَلینوش»، سال ۵-اُم یَزَدْکِرْدَگان، هَنْگامِ جنگ میان سپاه ساسانیگ، اود بَژَرْجَسْتارانِ [متجاوزین] اَرَبْ، اندر سورستان [عراق] کُشیهِسْتْ [کشته شد].

این پرونده [فایل]، ۲۱ نویسه-ی یَکْتاگْنِمایَگْ [یونیکد]، ۱۰ مارَه [رقم]، ۵ پَیْوَسْتَگْنِویسَگْ [لیگاتور]، ۱۶ واکَه [حرف مصوت]، اود ۴۱ پادْواکَه [حرف صامت] دارَد.

زیگَه-ی ۱، اَفْشُرَگان [کلیدها] انگلیگ، اود همترازان [معادل ها] اَوِسْتاییگ را نِمایانَدْ.

مارَگانِ [ارقام] ۰ تا ۹، از نِویسْمانانِ [خطوط] لاتین، اود اَپاخْتریگْ [شمالی] هِندیگ، مانند گوُرْجَرَگان [گوجراتی]، مَهَرَشْتْرَگان [مهاراشتارایی]، دیوْناگْرَگان، نِپالیگ، پَنجابیگ، اود اُدْرَگان [اودیسایی]، سْتانیهِسْتَه اَنْد [گرفته شده اند]. مارَگانِ اَپاخْتریگْ هِندیگ، اندر زیگَه-ی ۲ نِماییدَه اَنْد [نشان داده شده اند]. چون نِویسَگانِ اَوِسْتاییگ، از راست به چپ نِویسیهَنْدْ [نوشته میشوند]، مارَگانِ لاتین، اود هندیگ، کَرانیگیها [به صورت افقی]، وارونَگیهِسْتَه اَنْدْ [بر عکس شده اند]. همچنین بهتر است شْمارَگان اود سوُتْرَگان [فرمول ها] را نیز، اندر اَوِسْتاییگ، از راست به چپ نِویسیم.

امروزه، از شْمار-ای [تعداد] از پَیْوَستَگْنِویسَگان [لیگاتورها]، واکَگان [حروف مصوت]، اود پادْواکَگان [حروف صامت]، اندر زُوانانِ ایرانیگ، کمتر بهرَه بَریم، یا هرگز بهرَه نِبَریم. از این نِویسَگان، برای نِوِشتنِ سوُتْرَه [فرمول]، اندر هَنْگارِشْنْ [ریاضی]، زاهَگْشْناسی [شیمی]، آمار اود شایاگی [احتمال]، اود دانِشْنانِ دیگر، تَوانیم بَهرَه بُرْدَنْ.

افزون بر این، با بهرَه بُردَن از وارنچهرَه-ای اَوِسْتاییگ، با پَیْوَنْدانیدَن [متصل کردن] ۲ یا ۳ نِویسَه [حرف]، پَیْوَسْتَگْنِویسَگان-ای [لیگاتورها] فراوان، تَوانیم ساختن.

 برای بهرَه بُردَن از هر یَک از نِویسَگانِ یَکْتاگْنِمایَگْ [یونیکد] اندر زیگَه-ی [جدول] ۱، نَخُسْت، ۴ مارَه-ی [رقم] آوَسْتَه [مربوط] به آن نِویسَه را، اندر پایَه-ی ۱۶، باییم تَرانِوِشْتن. سپس اَفْشُرَگِ [کلید] Alt، اود اَفْشُرَگِ x را، همزمان، باییم اَفْشُرْدَنْ. مارَگانِ آوَستَه با هر نِویسَه را، اندر پایَه-ی ۱۶، تَوانیم اندر زیگه-ی ۱ یافْتَن. مارَگانْ [ارقام]، اندر پایَه-ی ۱۶، از مارَه-ی «0» آغازَنْدْ، اود به مارَه-ی «F» اَنْجامَنْد [ختم میشوند]، اود شْمارِ [تعداد] مارَگانْ [ارقام]، اندر پایَه-ی ۱۶، ۱۶ است (از «0» تا «F»).

نمونَگانیها [مثلا]، برای نِوِشْتنِ نِویسَه-ی اَوِسْتاییگِ «𐬂»، اندر گامَه-ی [مرحله] نَخُست، ۴ مارَه-ی «0»، «0»، «E»، اود «5» را، باییم تَرانِوِشْتَن [تایپ کنیم] (زیگَه-ی ۱). 

نَغْزَگ [نکته]: از اوُلْتَرْنِویسَگِ [حرف آپِرکِیْس] «E»، باییم بهرَه بُرْدَنْ. اگر از زیرْتَرْنِویسَگِ [حرف لُوِرکِیْس] «e» بهرَه بَریم، به سرانجام نِخْواهیم رَسیدن. 

سپس، اندر گامَه-ی ۲، اَفْشُرَگِ [کلید] Alt، اود اَفْشُرَگِ x را، همزمان، باییم اَفْشُرْدَنْ.

برخ-ای کَرَتان نیز، میان ۲ نِویسَه-یِ [حرف] پَیاپَیْ، پیش از تَرانِوِشْتَنِ [تایپ کردن] ۴ مارَه، اندر پایه-ی ۱۶، برای نِویسَه-یِ ۲-یُمْ، تَرْتی اَفْشُرَگْ [کلید اِسپِیْسْ، کلید فاصله] را، ۱ کَرَت [دفعه]، باییم اَفْشُرْدَنْ، تا مارَه-ی [رقم] نَخُستِ نِویسَه-یِ ۲-یُمْ، از مارَه-ی ۴-اُمِ نِویسَه-ی نَخُست، جُداگیهَدْ [جدا شود].