تمدن باستانی ترکها

0 امتیاز
74 بازدید
سوال شده دی 9, 1394 در ایران باستان توسط بی نام
ایا اثاری از تمدن باستانی ترکها در ایران پیدا شده,ایا ترکها در ایران تمدن چند هزار ساله دارند,ایا جام حسنلو مربوط به تمدن ترکان است,ایا در منطقه سولدوز در اذربایجان,اثار تمدن ترکان ,پیدا شده,خواهشمندم ,چون دانستنش برام خیلی مهمه و باید پاسخ چندتا رو بدم

1 پاسخ

0 امتیاز
پاسخ داده شده دی 9, 1394 توسط اشکان
تمدن های باستانی شمال غرب ایران هیچ ربطی به تورک ها نداشتند.

در واقع اصلا در آن زمان هویت تورک به وجود نیامده بود. قدمت تپه حسنلو به هزاره های پیش از میلاد (شاید بیش از 6 هزار سال پیش از میلاد) بر میگردد اما هویت تورک در سده های پس از میلاد در حوالی مغولستان و چین بوجود آمد.

در جستجوی اینکه نخستین بار چه کسانی تورک خوانده شدند و چگونه هویت آنها تداوم پیدا کرد باید به منابع چینی توجه داشته باشیم. در واقع مهم ترین منابع درباره روزگار نخستین شکل‌گیری هویت تورک‌ها، رویدادنامه‌های امپراتوران چین است و هویت تورک، نخستین بار در حوالی مغولستان و چین پدید آمد.

چنین می‌نماید که هویت تورک از آمیختگی چند گروه و قبیله به وجود آمد که از مهم ترین آنها می‌توان به قبایل «آشینا» (١) اشاره کرد. این قبیله‌ها در غرب ایالت «شانسی» چین می‌زیستند و در پیکارهای چینیان با هون‌ها در سده چهارم میلادی شرکت داشتند و بعد به تبعیت هون‌ها درآمدند. ولی طی اتفاقاتی که به شکست هون‌ها انجامید، به جنوب کوه‌های آلتای پناه بردند و در آنجا سکنی گزیدند (رضا، ١۳۷۴: ص ۲۹-۳۰). آلتای در شرق کوه‌های اورال و کنار سرزمین مغولستان گسترده است.

چینیان اتباع خانهای «آشینا» را «تو-کیو» (tu-kiu) می‌گفتند. با توجه به اینکه چینیان در زبان خود مخرج «ر» ندارند، این نام بعدها از سوی پلیو دانشمند فرانسوی به صورت تورکیوت (tur-kiut) خوانده شد که در واقع تلفظ درست‌تر واژه تو-کیو است که با مخرج «ر» همراه شده است (همان: ۳١).

تورک‌هایی که ریشه در نواحی آلتای داشتند خود را از نسل گرگ می‌دانستند. در افسانه‌های تورک‌ها، مردمانی از آمیختگی انسان و گرگ بوجود آمده اند (۲) و با توجه به دو افسانه مشهور تورک‌ها و نیز پژوهش‌های دانشمندان به نظر می‌رسد، فراریانی که منشاء آنان از قبیله هون‌ها بود و آمیختن آنها با گروه‌هایی از قبایل آشینا رفته رفته هویت تورک یا تورکیوت را بوجود آورد.

این تورک‌ها از نظر ویژگی‌های ظاهری معمولا چشمانی کشیده، بدن‌های کم مو و ویژگی‌هایی شبیه به کسانی که در ترکستان چین می‌بینیم داشته‌اند.

نگاه کنید به تصویر کول تیگین (Kul Tigin) از شاهزادگان خانات گوک‌تورک (منبع عکس: Waugh, 2007):
http://kheradgan.ir/wp-content/uploads/2015/10/ubhist0553.jpg

این مردمان بعدها و در همان عهد باستان توانستند فتوحات نسبتا زیادی را انجام دهند و خود را در سطح جهانی معرفی کنند. آنها اتحادی تشکیل دادند که از آن با نام‌هایی مانند خاقانات تورک و یا خانات گوک‌تورک یاد می‌شود.

یکی از شخصیت‌های مهم تاریخ آنان شخصی به نام بومین خان بوده و نامش در سنگ نبشته اورخون به صورت «بومین خاقان» (Bumin Kagan) آمده است. بومین خان توانست پیروزی‌های بزرگی را بدست آورد و تورک‌ها را از زیر فرمان ژوژان‌ها یا ژوآن‌ژوآن‌ها (۳) خارج سازد. فرزندان و خویشان او پیروزی‌های دیگری را به دست آوردند و پس از مدتی بسیاری از مناطق را تحت تسلط خود داشتند. گوک‌تورک‌ها با ساسانیان هم ارتباط پیدا کردند و مدتی با آنها در صلح بودند و مدتی در جنگ (ن.ک: de la Vaissière, 2011؛ قریب، ۱۳۸۶: ص ۲۸). شاید از همینجا بود که توانستند شهرت جهانی پیدا کنند.

مراودات تورک‌ها با سغدیان، تأثیر قابل توجهی بر آنها گذاشت زیرا سغدیان به تورک‌ها الفبا دادند و در مهاجرت‌ها آنان را هدایت می‌کردند (فرای، ۱۳۷۷: ص ۳۹۰).

نام تورک یا ترک در پهنه آسیا انتشاری بس گسترده یافت. تازیان همه جتگاوران کوچ نشین ساکن شمال سرزمین سغد را ترک می‌نامیدند. از این رو بسیاری از اقوام ساکن آسیای مرکزی، به خطا به ویژه در دوران بعد از اسلام ترک نامیده شدند (رضا، ١۳۷۴: ص ۲۹) در صورتی که از نظر قومی هیچ پیوندی با تورک‌ها نداشتند.

----------------------------------
پانویس:

١- درباره آشینا فرضیه‌های گوناگونی مطرح شده است اما به نظر می‌رسد ۵۰۰ خانواده متحد بودند.

۲- واژه آشینا را برخی مرتبط با گرگ دانسته اند. در زبان مغولی گرگ را «شینو» (shino) می‌نامدند. پیشوند (آ) که پیش از «شینو» آمده است، در زبان چینی نشانه احترام است. بدین روال واژه آشینو و یا آشینا به معنای گرگ محترم و نجیب است (رضا، ١۳۷۴: ص ۳١). بعدها گرگ در میان تورک‌ها از جایگاه والایی برخوردار شد و حتی خودشان را از نسل گرگ می‌دانستند.

۳- ژوژان‌ها یا ژوآن‌ژوآن‌ها کوچ نشینان ساکن دشت بودند که در فاصله‌های سده‌های چهارم تا ششم میلادی بخشی از دشت‌های شمال چین را در تصرف خود داشتند. سرزمین آنها از ناحیه هینگان تا سرزمین آلتای امتداد داشت. ژوآن‌ژوآن‌ها در سده پنجم میلادی با هون‌های شرقی و در سده ششم میلادی با تورک‌ها درگیری و پیکار داشتند.


بن‌مایه‌ها و یاری‌نامه‌ها:

- دهقان، اشکان (۲۸ مهر ۱۳۹۴). «آیا تورک‌ها کوروش را کشتند؟!». پایگاه خردگان.

نشانی رایاتاری: http://kheradgan.ir/?p=11531

- دانی، ا. ح (۱۳۷۵). «لشکرکشی اسکندر در آسیای‌مرکزی». ترجمه صادق ملک شهمیرزادی. در تاریخ تمدن‌های آسیای‌مرکزی پژوهش یونسکو. ج ۲، ب ۱. تهران: وزارت امور خارجه. صص ۶۱-۹۶.

- رضا، عنایت الله (١۳۷۴). ایران و ترکان در روزگار ساسانیان. تهران: علمی و فرهنگی.

- سرکاراتی، بهمن (پاییز ١۳۵۳). «اخبار تاریخی در آثار مانوی». دانشکده ادبيات و علوم انسانی تبریز. ش ١١١. صص ۳۳۹-۳۶١.

- فرای، ریچارد نلسون (۱۳۷۷). میراث باستانی ایران. ترجمه مسعود رجب‌نیا. تهران: علمی و فرهنگی.

- قريب، بدرالزمان (۱۳۸۶). مطالعات سغدی. به کوشش محمد شکری فومشی، تهران: طهوری.

- هرودوت (١٣٨٩). تاریخ هرودوت. ترجمه مرتضی ثاقب فر. بر اساس ترجمه آندره بارگه. تهران: اساطیر.

- Christensen, Arthur. "Die Iranier". in Kulturgescbicbte des altent Orients. 3. S. 250, Anm. 4.

- de la Vaissière, Étienne (March 4, 2011). "SOGDIANA iii. HISTORY AND ARCHEOLOGY". Encyclopedia Iranica.

- Diakonoff, Igor Mikhailovich (2003). "Media". in The Cambridge History of Iran. vol.2, pp. 36-149.

- Waugh, Daniel C. (April 2007). "http://depts.washington.edu/silkroad/museums/ubhist/ubhist0553.jpg". UW Departments Web Server.

338 سوال

365 پاسخ

11 کاربر

کانال رسمی خردگان donate-small

...