تأثیرات متقابل گاهشماری‌های مصری و ایرانی بر یکدیگر

 گاهشماری‌ های مصری و ایرانی | نویسنده: اسماء معصومی نژاد | واپسین به روزرسانی: ۱۷ امرداد ۱۳۹۵ |


تأثیرات متقابل گاهشماری‌های مصری و ایرانی بر یکدیگر.

تأثیرات متقابل گاهشماری‌های مصری و ایرانی بر یکدیگر

مصریان در طول سالیان دراز توانستند به گاهشماری پیشرفته‌ای دست یابند اما دارای چندین گاهشماری بودند که هر کدام کارکرد‌ها و الزامات خاصی را در جامعه‌ی کهن آن زمان داشتند. فرضیاتی وجود دارد که ایرانیان اصول گاهشماری اوستایی نو را از مصریان الهام گرفتند و با اعمال تغییراتی آن را به صورت گاهشماری رسمی و عرفی، جایگزین گاهشماری اوستایی کهن کردند. این الهامات که به نظر می‌رسد از دوره‌ی هخامنشیان و با ورود داریوش یکم به مصر شروع شد، حاکی از پیشرفت و توانایی بالای مصریان در محاسبه‌ی دقیق زمان است. با این حال ایرانیان هم در دوران هخامنشیان تأثیرات قابل توجهی بر روی گاهشماری مصری گذاشتند. در این پژوهش با روش توصیفی و تحلیلی، چگونگی تأثیرات گاهشماری مصر باستان بر گاهشماری ایرانی و همچنین شباهت‌های بین تقویم مصری و ایرانی مورد بررسی قرار گرفته است.

نویسنده: اسماء معصومی نژاد (دانشجوی کارشناسی ارشد تاریخ، دانشگاه باهنر کرمان)

١- درآمد:

یکی از تمدن‌هایی که توانست به گاهشماری پیشرفته‌ای دست یابد تمدن مصر بود. تمدنی که با شناختن فلک آسمانی توانستند تمدن خود را به اوج فر و شکوه رساندند. بسیاری از جزئیات گاهشماری مصری مبهم و نامعلوم است، اما از تأثیراتی که گاهشماری مصری بر سایر ملل گذاشته است می‌توان پی به والایی دانش نجوم و هندسه‌ی مصریان برد.

در مصر باستان، هر سال با فرا رسیدن بارش باران‌های سنگین و ذوب برف‌ها در سرچشمه‌های نیل در کوه‌های آفریقای مرکزی باعث جریان یافتن سیلاب‌های می‌شود. بین ماه‌های ژوئیه «تیر ماه تا اکتبر» آبان ماه رود نیل از کناره‌هایش سرریز می‌کند. کاهنان مصری می‌خواستند جشن‌های مذهبی با روزهایی که برای کشاورزی معتبر و با اهمیت بود مصادف شوند. به همین دلیل کاهنان مصری باید روشی علمی برای قرار گرفتن در جریان زمان ابداع می‌کردند (اسمیت، ١۳۸۰: ص ۴۷).

برای دانش بیشتر نگاه کنید به:

گاهشماری در مصر باستان

یکی از تمدن‌هایی که از مصریان تأثیر پذیرفت، تمدن عظیم هخامنشی بود که در سده‌ی پنجم یا ششم ق.م از گاهشماری مصری تأثیرات فراوانی پذیرفت. در واقع به نظر می‌رسد گاهشماری اوستایی نو برگرفته از گاهشماری مصری بوده و جایگزین گاهشماری اوستایی کهن شده است.

با این حال متأسفانه به علت کمبود آثار باقی مانده از تقویم مصریان به سختی می‌توان پی به بسیاری از جزئیات و حقایق گاهشماری مصری و چگونگی تأثیر آن بر گاهشماری ایرانی برد و منابع و آگاهی مورخان بیشتر به حدس و گمان و تردید تکیه کرده‌اند. هر چند که اطمینان کامل در آنها تثبیت و فقط فرضیاتی غیرقابل رد و انکار هستند و تا کنون هیچ گونه سند کتبی یا مدرکی که دلالت بر اقتباس گاهشماری مصری باستان از سوی هخامنشایان نشده است اما شباهت‌های بین این دو تقویم می‌توانند استدلال‌های محکمی را برای اثبات این نظریه بیاورد.

.

۲- اقتباس گاهشماری مصری باستان از سوی ایرانیان در سده ششم ق.م

بسیاری از پژوهشگران با توجه منابعی که امروز به دست آمده‌اند، به این نتیجه رسیده‌اند که ایرانیان در اواخر سده ششم یا اوایل سده‌ی پنجم قبل از میلاد، تقویم مصری را با تمام خصوصیات و جزئیات اقتباس و  آن را زیر بنای سال دینی خود قرار دادند. بنابراین ظن قوی می‌رود که در همین زمان، شاید اندکی یا بلافاصله پس از عودت داریوش از مصر (مثلاً بین سال‌های ۵١۵ تا ۵١۰ ق.م محافل زرتشتی ایران و رؤسا و موبدان آن کیش (و شاید جانشین زرتشت در آن عصر) ترتیب گاهشماری مصری را که ساده بود و در نظر هر کسی معقول و بی پیچ و خم و سهل و سر راست می‌آمد پسندیده و آن را برای خود اتخاذ نمودند و به جای گاهشماری اوستایی کهن گذاشتند و نیز شاید به واسطه‌ی خشمی که داریوش و دولتیان ایران بر اثر خروج گئوماتا نسبت به مغان دینی بومی ایران پیدا کردند. زرتشتیان از حمایت و مساعدت دولت بهره‌مند و البته تشویق هم می‌شدند. آنها از گاهشماری مصری تأثیر گرفتند (ن.ک: تقی زاده، ١۳۵۷: صص ۳۴۵-۳۴۷). البته برخی هم احتمال می دهند در دوران اردشیر یکم این الهام گیری انجام گرفته است.

در تأیید همین نظرِ مرحوم تقی زاده، دایره‌‍‌المعارف فارسی «مصاحب» در زیر مدخل تقویم اوستایی نو اینچنین آمده است که تقویم اوستایی نو در تمام کیفیات و جزئیات با تقویم مصری مطابق است (ن.ک: مصاحب، ١۳۴۵: ص ۶۵۷).

در چند سطر پایین‌تر درباره‌ی ریشه و اصل اسم ماه‌های ایرانی اضافه می‌کند:

هر روز ماه چنان که در مصر معمول بود، به یک فرشته موکول منسوب و به اسم او منسوب است.

می‌بینیم که پژوهشگران بر این باورند که تقویم اوستایی نو در تمام کیفیات و جزئیات با تقویم مصری برابر است و همان روش نام‌گذاری مصریان، الگوی نام‌گذاری ماه‌های گاهشماری اوستایی نو بوده است.

بر این نظرات مختصر ایرادی وارد است به این معنی که تردید نمی‌توان داشت که تا قبل از تصرف مصر به دست ایرانیان دوره‌های آخر سده‌ی ششم ق.م خود مصریان به هنگام تاریخ گذاری نام به کار نمی‌بردند و برای تاریخ گذاری فقط از ارقام و اعداد استفاده می‌کردند.

اما با این حال شباهت‌ها آنقدر زیاد است که نمی‌توان این تأثیر گذاری را نادیده گرفت. برای مثال پژوهشگران معتقدند که ایرانیان باستان فقط سال ۳۶۵ روزه‌ی بدون کسر مصری را اقتباس کرده و آن را زیر بنای گاهشماری خود قرار دادند.

در این میان با آشنایی بیشتر با گاهشماری مصری این تأثیر گذاری آشکار تر می‌شود.

نگاه کنید به:

گاهشماری در مصر باستان

شباهت ماه و دهه و پنجه سال ۳۶۰ روزه‌ی «گاهشماری معبدی» مصری به تعداد نخ و… «کستی» در آیین زرتشتی قابل توجه است. کستی، ریسمانی است که هر زرتشتی به هنگام بلوغ و ادای شهادت به زرتشتی بودن بایستی به کمر ببندد.

گاهشماری معبدی مصری برای انجام مراسم مذهبی و برپا کردن جشن‌های سنتی به کار می‌رفت. این گاهشماری ۳۶۰ روزه با دوازده ماه سی روزه پنج روز اضافه را در نظر نمی‌گرفت. این ۳۶۰ روز به سه فصل و هر فصل به چهار ماه و هر ماه به سه هفته‌ی ده روزه و هر ده روز به دو پنجه تقسم می‌شد (صنعتی زاده، ١۳۸۴: ص ۴۷۹).

بنابراین می‌توان گفت شکل عددی سال ۳۶۰ روزه‌ی معبدی، سال دینی چنین است:

۳ فصل اˣا ۴ ماه = ١۲ ماه

۳ دهه اˣا ١۲ ماه = ۳۶ دهه

۲ پنجه اˣا ۳۶ دهه = ۷۲ پنجه

حال می‌توان به مقایسه پرداخت: کستی زرتشتیان از ۷۲ نخ که دوازده رشته‌ی شش نخی بافته شده است. این ١۲ رشته به بنه‌ی خود در سه رسن هر یک دارای چهار رشته بافته شده است. این سه رسن لای یکدیگر گره می‌خورند و کرسی را به وجود می‌آورند (صنعتی زاده، ١۳۸۴: ص ۴۹۷). مسلماً این شباهت اتفاقی نیست.

.

۲-١- دی ماه اوستایی و ماه توت مصری

به نظر می‌آید «ماه دی» گاهشماری اوستایی نو، هویتی است وام گرفته شده از ماه توت مصری، ماه اول سال ۳۶۵ روزه عرفی مصری (ن.ک: تقی زاده، ١۳۵۷: ۳۴۵-۳۴۶). ظاهراً اسم ماه اول سال ۳۶۵ روزه مصری به صورت «توت» تثبیت می‌شود و باز هم به احتمال زیاد این اسم از اسم ماه اول سال قمری مصری که تی = Thy نام داشته است اتخاذ شده بود و شباهت تی و دی گاهشماری اوستایی واضح است.

.

۳- تأثیر متقابل ایرانیان بر گاهشماری مصری

به گمانم با مقایسه‌ها و دلایل مختصری که آورده‌ شد، تا حدودی نظریه‌ی تأثیر پذیرفتن ایرانیان را از تقویم مصری زمان داریوش اول به اثبات رسید. اما جالب است بدانیم که در پی پژوهش‌های که در سده‌ی بیستم توسط دانشمندان مصرشناس صورت گرفته است متوجه شدند که ایرانیان نیز تأثیراتی بر روی گاهشماری مصری نیز داشته‌اند. مثلاً رسم تاریخ گذاری با کمک ماه‌هایی که صاحب اسم هستند را ایرانیان در مصر باستان رواج داده‌اند ۴۹۷). مسلمssjyی مصری برای انجام مراسم ٌان تأثیرات قاDes نامln>.t0انیان ایرانیv>.t0اتان s نامln>.t0ان5nk to آگر0انیان اfffff;">4 بدجه اˣˣ : دلtwp_rp_جان ر می‌شود.

ان<ان<3l="category tag">ه dgory ry/%d8%aary r

%d8%a7%d8%b3%6b4%db%8c%d8%a7%d9%86/" reag">ه ه عث b7نی"f9%86/%d9%87%y/%d8%aary عث 4thor --> b2d9%87%y/a8%d دلtwp_rp_جان س٧یسه> < بگyle="tliv
  • --> ry r
  • ه عث b7نa8%9 ه عث 1aary عث 4ثb%8c%d8%6c%d8% b2d9%87%y/a8%dag">ه 7نa8%6b4%db% دلtwp_rp_جان ر ا۴dms تأح ی.

    < بگمنات قyle="tliv
  • b1ategory 78c%d8%a7%d9%1ategofthor --> ry ry/ی"f9%86/%d9%87%y/b%8c%a8%9 ه عث 1aary عث 4thor --> b2d9%87%y/a8%d> : دلtwp_rp_جان 0؂oryb=" تش، ر تشa7ign: ju پ؂86/%d9 زی بیست.

    < بگyle="tliv
  • a8%9 ه منشیان b2d9%87%y/a8%d> : دلtwp_rp_جان ایرانیاfffff;bc-%dرفؤسةهنسست.

    < بگyle="tliv
  • : دلtwp_rp_جان ا ا؅olor: #ffa.

    < گا5bc-%dرفؤote> b7 b3ن- ec%ry r ه ان<%d8%ag">b9!-- --> ="pos 8%a7%d9%86%db%8c/%dbements --> ایی نو display:م" %db%8c/up> d">تشتn-۰n-۱۶ /: ju 8%a7%d9%86 نو display:م" %db%8c/vcard a " itemprop="a " itemscope itemlocati%d8%1%dschema.org/Person گms %db%8c/fn" itemprop="a7%dار رشته بافته شدهa /asma-masoomynejad> : ا="%d8%a7%d8%اه اٯی نظی مصر باستان بر گ post 2a ">ی مصر باستان بر گ، الگوی ن --> ts --> c-%d9single9%88-%#resp7%db%8c-%d9%85%d8%b7%d9%86%db%8c/singleappet-%8lated , <یدگاه%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d8%r --> ان<ان<3l="category tag">ه dgory ry/%d8%aary r
  • ان<ان<3l="category tag">ه dgory ry/%d8%aary r
    e 7%%d9%85c-%d9%85c-%d9%85c-b5%d8%b19%86%db%8c/%8latedatem"1 e 7%صر, <یدگاه%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d8%r -2hor ory/ 6 من%d8%ag">ه8 7نd8be9%86/%d9%8739%86/%d9%8718%a8%d8%a7%d8%ofthod8be9%86/%d9%d8%aa%d8 ec%اaa8c%a8%9 ه عث 1aary عث 4thor --> b2d9%87%y/a8%d> : دلttip thumb post 2bookی" p <یدگاه d">دیدگاه">دیدگاه"kd8%b3%d8%aa%d8%9f-%d8%a8%d8%ae%d8%b4-1/" title="Perm7/07/Pلargade_by_Eugène_Flandin-pg" al60.ز hAر پایرانیاfffff;bc-%dرفؤسةهنسست.

    < بگ ا="%یرانیاfffff;bc-%dرفؤسةهنسست.

    < بگ /> d">دیدگاه">،دگاه% اd ">،دگاd ">،دگاه%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d8%r -2hor ory/ 6 من%d8%ag">ه8 7نd8be9%86/%d9%8739%86/%d9%8718%a8%d8%a7%d8%ofthod8be9%86/%d9%d8%aa%d8 ec%اaa8c%a8%9 ه عث 1aary عث 4thor --> b2d9%87%y/a8%d> : ا="%یرانیاfffff;bc-%dرفؤسةهنسست.

    < بگ ost 2bookی"6%db%8c/%8latedatem-جان یرانیاfffff;bc-%dرفؤسةهنسست.

    < بگyle= e 7%صر e 7%%d9%85c-%d9%85c-%d9%85c-b5%d8%b19%86%db%8c/%8latedatem"1 e 7%صر, <یدگاه%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d8%r --> -hor ory/ 6 b3ن ry 5 -hor ory/ 6 b3ن ry 5 e 7%%d9%85c-%d9%85c-%d9%85c-b5%d8%b19%86%db%8c/%8latedatem"1 e 7%صر, <یدگاه%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d8%r ory/ %d9%87%-a href="https://kheradgan.ir/category/%d8%- b18c%اa2 58%%d8%a7<3l="cat 7ن ad9%87%y/a8%9 %d8%aary 7 دلttip thumb post 2bookی" p <یدگاه d">دیدگاه">دیدگاه"kd8%b3%d8%aa%d8%9f-%d8%a8%d8%ae%d8%b4-1/" title="Perm8/09/63147565_620x410pg" al60.ز hAر پشسنت تص، نوeed8؆نtrی9%تanان ا="%سنت تص، نوeed8؆نtrی9%تanان /> d">دیدگاه">،دگاه% اd ">،دگاd ">،دگاه%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d8%r ory/ %d9%87%-a href="https://kheradgan.ir/category/%d8%- b18c%اa2 58%%d8%a7<3l="cat 7ن ad9%87%y/a8%9 %d8%aary 7 ا="%سنت تص، نوeed8؆نtrی9%تanان ost 2bookی"6%db%8c/%8latedatem-جان سنت تص، نوeed8؆نtrی9%تanان yle= e 7%صر e 7%%d9%85c-%d9%85c-%d9%85c-b5%d8%b19%86%db%8c/%8latedatem"1 e 7%صر, <یدگاه%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d8%r - e 7%%d9%85c-%d9%85c-%d9%85c-b5%d8%b19%86%db%8c/%8latedatem"1 e 7%صر, <یدگاه%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d8%a8%9ategory/ -y/a 8f8%b3%8شی-a href="https://kheradgan.ir/category/%d8%- b18c%ا%d8%a7%d9%86/%d9ry r : دلttip thumb post 2bookی" p <یدگاه d">دیدگاه">دیدگاه"kd8%b3%d8%aa%d8%9f-%d8%a8%d8%ae%d8%b4-1/" title="Perm7/01/574186%d8g" al60.ز hAر پق فe مست تص، نوeed8شه عر ا؂ : ا="ق فe مست تص، نوeed8شه عر ا؂ :/> d">دیدگاه">،دگاه% اd ">،دگاd ">،دگاه%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d8%a8%9ategory/ -y/a 8f8%b3%8شی-a href="https://kheradgan.ir/category/%d8%- b18c%ا%d8%a7%d9%86/%d9ry r : ا="ق فe مست تص، نوeed8شه عر ا؂ :ost 2bookی"6%db%8c/%8latedatem-جان ق فe مست تص، نوeed8شه عر ا؂yle= e 7%صر e 7%%d9%85c-%d9%85c-%d9%85c-گاd "%d9%85c-ts --> e 7 ec-%d9single9%88-%%8lated -->pos d">د ا و دل2boox_inner a _box" plaا و دل2news_boox d وfontcomm1/"s" play: inline-block --> eock --> e --> ec-%d//Comm1/"s--> e 7< وfontrespond"6%db%8c/comm1/"-respond"> 0a.fontreply-جان6%db%8c/comm1/"-reply-جان>d8%b1ر م۪s جbهش٫ن رffae%d8%b الmallا1-E1b7%dform acle="="aa%d8%9f-%d8%a8%d8%ae%d8%bmm1/"s-%88-.php" me ont%88-"fontcomm1/"form6%db%8c/comm1/"-form>8%b7%d9%86%db%8c/comm1/"-notes .*هخاe fp6%db%8c/comm1/"-form8%bmm1/"iv <اareafontcomm1/"" a7%dntcomm1/"" col8c/45 :oows="8. maxlengت65525 :o8quir dc/%8quir d">وuji <یی%db%8c/%8quir d">*هخاeinputfonta " a7%dnta " locatiا" valuatiر ="22aria-o8quir dc'true'%clasلی%db%8c/comm1/"-form8email input-hiv <یی%db%8c/%8quir d">*هخاeinputfontemail" a7%dntemail" locatiا" valuatiر ="22aria-o8quir dc'true'%clasلی%db%8c/comm1/"-form8url input-hiv
     padding: 5%a2%
     m b7e f f f-%d9end wوhea7%db و play: i
  • plk ق.م #ab1" play: inline-نم۲ای blocblocyle= play: i ه locblocyle= play: i play: inline-bloc i
  • b2d9%87%y/a8%d> : ا="%d9دست.

    < بگ ost 2a ">play: inline-blocbloccccckd8%b
  • < بگ splay: inline-blocblocyle=play: inline-blocka f-%d9lhumbnail/%db%blocccccy: inline-bloc i< و دلtwوhea-ppet- < ق.م محاف8%a7%d9%86-%d8% 86/" rea8%dag"a8%9 ه عث 1aary عث 4thor --> b2d9%87%y/a8%d> : ا="%d9دست.

    < بگ ost 2bookی"%d9دست.

    < بگyle="th3vplay: inline-block6600,%db%8c/wوhea-ppet-me a"5۷/%d/" تشت /: ju y: inline-bloc i< و دلtreviews"play: inline-blocblocccccccccccccccccccccccccccccccccccccka f-%d9Reviews //%db%blocccccy: its --> 2 88c%a8%9 ه عث 1aa 4thor - b18c%r -2hoمن%d8%gory 6y/b3%7ن ad9%8/%d9%87%d8%ae%="https:ry 6y/a "f9%86/%d9%87%y/ ا="%ر۲نمۨست.<> < گآر؅ور؆می‌دگصرag" ost 2a ">play: inline-blocbloccccckd8%b
    < گآر؅ور؆می‌دگصرag" ا="%ر۲نمۨست.<> < گآر؅ور؆می‌دگصرag" splay: inline-blocblocyle=play: inline-blocka f-%d9lhumbnail/%db%blocccccy: inline-bloc i< و دلtwوhea-ppet- < ق.م محاف8%a7%d9%86-%d8%r --> 2 88c%a8%9 ه عث 1aa 4thor - b18c%r -2hoمن%d8%gory 6y/b3%7ن ad9%8/%d9%87%d8%ae%="https:ry 6y/a "f9%86/%d9%87%y/ ا="%ر۲نمۨست.<> < گآر؅ور؆می‌دگصرag" ost 2bookی"%ر۲نمۨست.<> < گآر؅ور؆می‌دگصرag"yle="th3vplay: inline-block6600,%db%8c/wوhea-ppet-me a"5۶/%d/" تشت /: ju y: inline-bloc i< و دلtreviews"play: inline-blocblocccccccccccccccccccccccccccccccccccccka f-%d9Reviews //%db%blocccccy: its --> ه 4a8%9 %d8%gory 48c%a8%9 ه 5d9%d8%aa%d8 b3%7ن d8% %d9%8798c%d8%a7%b3%4 bان<%d8%ag">-b9%86/8 thor 7%y/ 5 "category 78% aaary 58c%ا-2hor --> ا="%؆ > play: inline-blocbloccccckd8%b
    < ق.م محاف8%a7%d9%86-%d8%r -fd9%87%y/ e ه عث thor --> bان<%d8%ag">-b9%86/8 thor 7%y/ 5 "category 78% aaary 58c%ا-2hor --> ا="%؆ > play: inline-blocbloccccckd8%b < ق.م محاف8%a7%d9%86-%d8%r -fd9b3%8شی thor - /%d9%87%y/ ag"a8%9 ه عث 1aary عث 4thod8be9%86/%d9%8739%86/e- ه 5d9%d8%a8%a7%d9%8.r -fd9b3%%a7%d8%y/8 ا="%نای خصوأح ی.

    lf;bc-ۯe="Per بو ost 2bookی"%نای خصوأح ی.

    lf;bc-ۯe="Per بوyle="th3vplay: inline-block6600,%db%8c/wوhea-ppet-me a"5۰/%d/" تشت /: ju y: inline-bloc i< و دلtreviews"play: inline-blocblocccccccccccccccccccccccccccccccccccccka f-%d9Reviews //%db%blocccccy: its --> play: ie f-%d//end ab1--> bloc i< و دلtab_%b4-ainerifontab2" play: inl
      play: inline-bloc i inl
    • play: inline-blocbloccccc inl< ق.م محاف8%a7%d9%86-%d8% 86/" r58.r -fd9b3%2egory 6y/b3%2hor ory/%d8%- b18c%اachor - /%d9من%d8%ag">ه8 dd9%87%d8%ae%="9spa-a hre%y/8 86/%d9%874 > : ا="Permali-- to %d9loق پ؂86/< گجخصنیاan>play: inline-blocbloccccc inl< ق.م محاف8%a7%d9%86-%d8% 2 8y/ ag"8 ad9%87%y/a8%9 %d8%-8% 2 8y/ ag"8 8aary 58c%ا-t d8%%86%d8%b4%d8%egory tag"> 2 8y/ ag" %d9%87ان<3l="category ry/ %d9%8ac> : ا="Permali-- to ز سنتanا ز سنستایاتا ٧س سنبه ین لج"coloن ٧ستای بن ٌ آی! ost 2bookی"% سنتanا ز سنستایاتا ٧س سنبه ین لج"coloن ٧ستای بن ٌ آی!yle="th3vplay: inline-block6600,%db%8c/wوhea-ppet-me a"5۷ %asن تشت /: ju y: inline-bloc i< و دلtreviews"play: inline-blocblocccccccccccccccccccccccccccccccccccccka f-%d9Reviews //%db%blocccccy: iccccka f%blocccccy: it/liv%blocccccy: iccccy: itli %db%8c/wوhea-ppet-="' per"play: inline-blocblocccccy: inline-blocccy: iccccy: it و دلtwوhea-ppet-lhumb play: inline-blocbloc inl< ق.م محاف8%a7%d9%86-%d : ا="ffa.

      < گی بوuji05 000 را"> ost 2a ">play: inline-blocbloccccc inl ا="ffa.

      < گی بوuji05 000 را"> splay: inline-blocblocccccyle=play: inline-blocblocka f-%d9lhumbnail/%db%blocccccy: inline-bloc ioc i inl< و دلtwوhea-ppet- < ق.م محاف8%a7%d9%86-%d8%a8%9 ه عث 1aary عث 4thor - b18c%%874 7d9b3%%a7%d8%y/8 heradgan.ir/7ag" 7%y/ fd9b3%8شی : ا="Permali-- to %lf;bc-justifر د ٲ؅ری :ost 2bookی"%lf;bc-justifر د ٲ؅ری yle="th3vplay: inline-block6600,%db%8c/wوhea-ppet-me a"5۰/ ر تشت /: ju y: inline-bloc i< و دلtreviews"play: inline-blocblocccccccccccccccccccccccccccccccccccccka f-%d9Reviews //%db%blocccccy: iccccka f%blocccccy: it/liv%blocccccy: icccct/ul> play: ie f-%d//end ab2--> bloc i< و دلtab_%b4-ainerifontab3" play: inl
        play: inline-bloc i
      • <سنا2% play: inline-k ق.م محاف8%a7%d9%86-%d8% be9%86/%d9%8739%86/e- 86/8aary 7ن 86/" r7gory ry/ 88c%a8%9 ه عث 1aary عث 4thor -ca7%d8%y/8 her%d8%aa%d8 a8%9ateg/%d9%87%-a 86/ca7%d8%y/a fd9%ae%/#comm1/"-2353.ffa.

        <سنا :kquot t-یr: ٧س.

        .000;ع ه بoteaه dق گعی ت؇اس سن05dصر < بگیاٱ"text- ...yle=play: inlplay: inline-k ق.م محاف8%a7%d9%86-%d8% be9%86/%d9%8739%86/e- 86/8aary 7ن 86/" r7gory ry/ 88c%a8%9 ه عث 1aary عث 4thor -ca7%d8%y/8 her%d8%aa%d8 a8%9ateg/%d9%87%-a 86/ca7%d8%y/a fd9%ae%/#comm1/"-2352>غیr: ن"D :kqخشد/" r"colo_8 یاٶع e"p> <%aeی ...yle=play: inlplay: inline-k ق.م محاف8%a7%d9%86-%d8%r -2hoمن8 7ن/spf="https://kheradgan.ir/category/%d8%aa%d8%a7%d8%- 8aary 7نay 6y/b3%6n.8oftho tps://k /%d9من%d8%ag">ه8 a>play: inline-k ق.م محاف8%a7%d9%86-%d8% /%d9%872y/ fd9b3%8ش8%a7ی"%ag">ه8 aن/sp58%%d8dateg/%d9%87%aary 58c%ا- b18c%اaa><منشیان thor --> eث 4thob872 #comm1/"-2350 یق گ r بن :kqاج م امستس‌٪00 مصنی ۅل %ی تط%d8%ع05 یذاjؤotه dصsاٹ="text ...yle=play: inlplay: inline-k ق.م محاف8%a7%d9%86-%d8% /%d9%872y/ fd9b3%8ش8%a7ی"%ag">ه8 aن/sp58%%d8dateg/%d9%87%aary 58c%ا- b18c%اaa><منشیان thor --> eث 4thob872 #comm1/"-2349 djم.ط :kq%t r بند.

        5aa؇_8e> play: ie f-%d//end ab3--> bloc i< و دلtab_%b4-ainerifontab4" play: inl< و دلtagcloud" play: inlin%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%dlagd8%a8%9 ه عث 1aary عث 4thor --> b2d9%87%y/a8%d> : دلtag-cloud-li-- tag-li---81 tag-li---ppei = -1"b3;"> أحx justu8pt; ffa.

        < بگyle=p%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%dlagd8%a8%9 ه عث 1aary عث 4thoa8%9ateg/8><منشی> : دلtag-cloud-li-- tag-li---1495 tag-li---ppei = -2"b3;"> أحx justu8pt; ffa.

        ک%؆ >yle=p%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%dlagd8%a8%9 ه عث 1aary عث 4tho/spf="https://kheradgan.ir/category/%d8%> : دلtag-cloud-li-- tag-li---2686 tag-li---ppei = -3"b3;"> أحx justu8pt; ffa.

        ام مان yle=p%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%dlagd8%a8%9 ه عث 1aa 4thor --> b2d9%87%y/a8%d> : دلtag-cloud-li-- tag-li---2687 tag-li---ppei = -4"b3;"> أحx justu8pt; ffa.<> < بگyle=p%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%dlagd8%a8%9 ه عث 1aa 4thoa8%9ateg/8><منشی> : دلtag-cloud-li-- tag-li---2688 tag-li---ppei = -5"b3;"> أحx justu8pt; ffa.<> ک%؆ >yle=p%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%dlagd8% 7%y/ fd9b3%8شی fd9%ae%> : دلtag-cloud-li-- tag-li---2519 tag-li---ppei = -11"b3;"> أحx justu8pt; %lf;bc-justifضی ت؇ >="te صث ، س%d8%le=p%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%dlagd8% 4 7d9b3%%a7%d8%y/8 heradgan.ir/7 دلtag-cloud-li-- tag-li---1543 tag-li---ppei = -12"b3;"> أحx justu8pt; ی بوuji05yle=p%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%dlagd8% be9%86/%d9%8739%86/e- 86/8aary 7ن pay/%d8%aa%d8%a7%d8b8c%ا-2hor --> fd9%ae%> : دلtag-cloud-li-- tag-li---2520 tag-li---ppei = -13"b3;"> أحx justu8pt; %lf;bc-justif صث ، س%d8%le=p%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%dlagd8% fd9a8%9 b18c%d8%a7%d9%86/" -fd9b3%2> : دلtag-cloud-li-- tag-li---3062 tag-li---ppei = -14"b3;"> أحx justu8pt; وe"p>  أحx justu8pt; 0lf;bc-justi%ای8 نستر م یo سle=p%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%dlagd8% 2hor -b9%86/%d9%87%-a 86/8aa "category 78%https://kheradgan.ir/category/%d8%aa%d8%a7%d8% دلtag-cloud-li-- tag-li---1670 tag-li---ppei = -16"b3;"> أحx justu8pt; ۅارjute>

        <ی> : دلtag-cloud-li-- tag-li---2424 tag-li---ppei = -17"b3;"> أحx justu8pt; 0i%a.yle=p%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%dlagd8% 2hor -b9%86/%d9%87%-a /spf="https://kheradgan.ir/category/%d8%aa%d8%a7%d8%- b18c% pان أحx justu8pt; ۧۅارجام مان s جb

        ی صرt0اتادe=p%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%dlagd8% 78%https://kheradgan.ir/category/%d8%aa%d8%a7%d8% دلtag-cloud-li-- tag-li---775 tag-li---ppei = -19"b3;"> أحx justu8pt; 0ام مان s دe=p%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%dlagd8% 2hor -b9%86/%d9%87%-a 86/8aary 7ن t 7ن/sp58%%d8%a7%d8%y/8 href="https://kheradgan.ir/category/%d8%aa%d8%a7%d8% دلtag-cloud-li-- tag-li---1672 tag-li---ppei = -20 3;"> أحx justu8pt; ۅارjustify;"یرات قاDsجام مان s دe=p%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%dlagd8% 2hor -b9%86/%d9%87%-a 86/8aa "categoa8%9 ه عث 1aary عث 4thor --> b2d9%87%y/a8%d> : دلtag-cloud-li-- tag-li---2418 tag-li---ppei = -21"b3;"> أحx justu8pt; ۅارjute>

        < بگyle=p%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%dlagd8%a8%9 9 8aary 68c%اaa><منشیان أحx justu8pt; ff گآن fته ا re%trیa7%8%adb%8c%d81-aم/" re3دe=p%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%dlagd8% ad9%8/eن aن t d8%5ategory/%d8%aa%d8d> : دلtag-cloud-li-- tag-li---2325 tag-li---ppei = -23"b3;"> أحx justu8pt; نسیرن دyle=p%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%dlagd8% be9%86/%d9%8739%86/e- 86/8aary 7ن aa><منشیان أحx justu8pt; lf;bc-justifته اkq #80 تمyle=p%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%dlagd8% be9%86/%d9%8739%86/e- 86/8aary 7ن 5d9%8739%86/ %d8%y/8 ن %d9%87%y/ -> 8y/ ag"8 نشی9 ه 4> : دلtag-cloud-li-- tag-li---2760 tag-li---ppei = -25"b3;"> أحx justu8pt; 0lf;bc-justi%ای8 ٧ٱuteسنجن"D e= lay: ie f play: ie f-%d//end ab4--> bloce f plaas --> ec f-%d//end abs--> e وfontاه37  border: 0;" border="d.i tbodyi tri td  padding: 5%a;>< ق.م محاف8%a7%d9%86-%dlagd8D8%B28D8%B18D8%AA8D8%B48D8%AA> : b7e f f f-%d9end wوhea7%db e وfontwpp-16"b .<="texت؇ن ah4e f و دلtwوhea-%b4-aineriv -%d9WordPress Popular Poets7%db

          bان< b18c%9y tag">هe ه عث %d8%d9%87%8c%ا- b18c%اaa><منشیان d : ا="؇ن. لیا/" ان مه اkquote>

          لیا/" ان مه اkquote>

          an.ir/7a8%a7%d9%8.r -7 %d8%- href="9 aag">هe ه عث %d86thor 7%y/86/ %d85d : ا="خsاٵه"Per="text ج بلیاbابی" %db%8c/wpp-ppet-lان: : ا="د0o ت.

          < بگ ورگاp :%db%8c/wpp-ppet-lان: < بگ ورگاpyle=p%tliv% – وote ٴسن>ت.

          [؟] :%db%8c/wpp-ppet-lان: – وote ٴسن>ت.

          [؟]yle=p%tliv%<منشیان<منش9d> : ا="%trز s ی می دارjمه ا؅ٟ :%db%8c/wpp-ppet-lان: %db%8c/wpp-ppet-lان: < گی بوuji05 000 را">yle=p%tliv%b9c%اb4 %d82d : ا="l_8 ه بoteست.

          < بگ دٱute %ناین ٧سٴ؂ :%db%8c/wpp-ppet-lان: < بگ دٱute %ناین ٧سٴ؂yle=p%tliv% 8aary 58c%ا-t d8%%86%d8%b4%d8%egory tag"> 2 8y/ ag" %d9%87ان<3l="category ry/ %d9%8ac> : ا="ز سنتanا ز سنستایاتا ٧س سنبه ین لج"coloن ٧ستای بن ٌ آی! %db%8c/wpp-ppet-lان: <ی2hoمن8 9b8c%اb4 %d88aary 2egory tag" 5d9%8739%86/ %d8%- b3%%a7%d84-شیان<ی2-hoمن8 7ن ory/%87%d8 8> : ا="حر ظ ن pه8 ry 7ن afd9 8%a7%d9%8.d8%%86%d8%b4%d8%-8% 4 7d9b3%%a7%d8%y/8 heradgan.ir/7ag" a1> : ا="%8c%d81یاٌ %ote>

          .<="teی بوuji05 (١) :%db%8c/wpp-ppet-lان:

          .<="teی بوuji05 (١)yle=p%tliv% 2 88c%a8%9 ه عث 1aa 4thor - b18c%r -2hoمن%d8%gory 6y/b3%7ن ad9%8/%d9%87%d8%ae%="https:ry 6y/a "f9%86/%d9%87%y/ ا="%ر۲نمۨست.<> < گآر؅ور؆می‌دگصرag" %db%8c/wpp-ppet-lان: < گآر؅ور؆می‌دگصرag"yle=p%tliv% b2d9%87%y/a8%dthor -8 aن/sp58%ry 6y/ -> b9 ا="%دأح ی.

          < بگ ب;"یدبع %db%8c/wpp-ppet-lان: < بگ ب;"یدبعyle=p%tliv% b2d9%87%y/a8%dن afd9 4aa%d8 -a a8%9 ه عث 1aary عث 4thor --> b2d9%87%y/a8%dthor -fd9%87%8c% pان.<ست.

          < dق ی8؟!" %db%8c/wpp-ppet-lان: .<ست.

          < dق ی8؟!yle=p%tliv%<منشیان<ی2-ho8-2hor 7ahor -a><ی2-ho8-a86%d8%-a a8%9 ه 9 8aary 6d : ا="lfڧم">.<="texه اkqbloc غqbloc .<ستآن :%db%8c/wpp-ppet-lان: .<="texه اkqbloc غqbloc .<ستآنyle=p%tliv%

          <ارj

          صف %lf;bی05 (نسیرن د) :%db%8c/wpp-ppet-lان:

          <ارj

          صف %lf;bی05 (نسیرن د)yle=p%tliv% b2d9%87%y/a8%d> : ا="%d9دست.

          < بگ %db%8c/wpp-ppet-lان: < بگyle=p%tliv% b2d9%87%y/a8%dthor -8 aن/sp58%8d8dateg/%d9%87%aary 5 ا="%۲یا٬ ی.

          < بگ ب;"ی٭ر0 م،dق گعی ؆ .<ر < :%db%8c/wpp-ppet-lان: < بگ ب;"ی٭ر0 م،dق گعی ؆ .<ر 0 ه عث %d84 %d82ث 1aary 6%d8%gory 6y/<8%-8% eث 6 b18c%9y tن/sp58%ry 8شی b2d9%87%y/a8%d ا="%، % ن05d

          ت.

          < بگ %db%8c/wpp-ppet-lان: ت.

          < بگyle=p%tliv% b3%8hoمن%d8%go b3%8hoمنry 7ن/sptag">b9c%%d84 %d84thor -7 9 68%8d8dategb7 <7thor -2a7%d86y/b3%7 ا="%،نی اk(آ8%،نه) ٧سل راحط%dطc وot %db%8c/wpp-ppet-lان: ه 8 b><منشیthor -2a7%d86thor --> b-8% eث-7 9 8aa%87%aary 5%d8%go < بگ %db%8c/wpp-ppet-lان: < بگyle=p%tliv% b3%8hoمن86/%d99 68%من86ategoa8%9 ه ag"8 ad9%87%y/%ae%="9spa-a 8-fd9 1aary 1aa 4tho/sp58%ry 4> %d8%-8% aa><منشیان : ا="د. ک%ن ا؅م ؇نتan٪/. اٌ texه ا :%db%8c/wpp-ppet-lان: ک%ن ا؅م ؇نتan٪/. اٌ texه اyle=p%tliv% lf;bc-ۯe="Per بوyle=p%tliv%86/ %d85thor - b18c%r -2ho8 -b9%86/%d9%87%-a 86/8aa "categoa8 6%d8%gory 6d : ا="؇ابی < گآۅارjute>

          e f f f-%d9end wوhea7%db e وfontrecently_updated_ppets-10 fم otylh4e f و دلtwوhea-%b4-aineriv

            86/ %d85thor - b18c%r -2ho8 -b9%86/%d9%87%-a 86/8aa "categoa8 6%d8%gory 6d: ا='' هابی < گآۅارjute>

             'white-660ce: no="' ;'> ۲۸/%d/" تشت /: ju%tliv b2d9%87%y/a8%dthor -8 aن/sp58%ry 6y/ -> b9 : ا='' ٳدأح ی.

            < بگ ب;"یدبعyle=k6600,%db%8c'ppet-date' t;"> 'white-660ce: no="' ;'> ۲۵/%d/" تشت /: ju%tlivهdd9b3%8ش8%a7ی" /b8c%9y tag">ه d b3%8 %d84ش8%a7ی"athor - b18c%r bad9%87%y/ - : ا='' ٬دگt0اتا="texآل٧سیاٯث٧سبآلیت< گغ بyle=k6600,%db%8c'ppet-date' t;"> 'white-660ce: no="' ;'> ۱۶/%d/" تشت /: ju%tliv05dخیا/yle=k6600,%db%8c'ppet-date' t;"> 'white-660ce: no="' ;'> ۱۵/%d/" تشت /: ju%tlivه d b3%4 b2d9%87%y/a8%d>: ا='' ٢re%نی ب;"lf;bc-بگش lf; تسست.

            < بگyle=k6600,%db%8c'ppet-date' t;"> 'white-660ce: no="' ;'> ۱۷ ٴسن> %d8%aaas-fd9%87%y/%d8%ag" %d9%87ان<3/: ا='' 0loق> ٯا/" r.<ن ٨ه یyle=k6600,%db%8c'ppet-date' t;"> 'white-660ce: no="' ;'> ۱۷ ٴسن> و دلtcleac%dk f f f f-%d9end wوhea7%db f-%d9sidebar /%db < و دلtcleac%dk f k f k f < و دلtcleac%dk f < و دلtbanners"play:< و دلtcleac bottom20%dk f bloce f < و دلtcleac bottom20%dk f e وfontfooter-wوheas"play:< play: inl دلtw"' per footer-wوheas-bodyivplay: inline-block وfontfooter-first

            tli %db%8c/wوhea-ppet-="' per"play: inline-block و دلtwوhea-ppet-lhumb play: inline-%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d/sp86/" rea8%dag"a8%9 ه عث 1aary عث 4thor --> b2d9%87%y/a8%d> : ا="%d9دست.

            < بگ ost 2a ">play: inline-bloc < بگ /v%blocccccy: it/e=play: inl< ق.م محاف8%a7%d9%86-%d8%/sp86/" rea8%dag"a8%9 ه عث 1aary عث 4thor --> b2d9%87%y/a8%d> %d9دست.

            < بگyle="th3vplay:k6600,%db%8c/wوhea-ppet-me a"5۷/%d/" تشت /: juplay:< و دلtreviews"play: inline-blocblocka f-%d9Reviews/%db%block f k liv%
          • 2 88c%a8%9 ه عث 1aa 4thor - b18c%r -2hoمن%d8%gory 6y/b3%7ن ad9%8/%d9%87%d8%ae%="https:ry 6y/a "f9%86/%d9%87%y/ ا="%ر۲نمۨست.<> < گآر؅ور؆می‌دگصرag" ost 2a ">play: inline-bloc < گآر؅ور؆می‌دگصرag" ا="%ر۲نمۨست.<> < گآر؅ور؆می‌دگصرag" /v%blocccccy: it/e=play: inl< ق.م محاف8%a7%d9%86-%d8% -> 2 88c%a8%9 ه عث 1aa 4thor - b18c%r -2hoمن%d8%gory 6y/b3%7ن ad9%8/%d9%87%d8%ae%="https:ry 6y/a "f9%86/%d9%87%y/ ر۲نمۨست.<> < گآر؅ور؆می‌دگصرag"yle="th3vplay:k6600,%db%8c/wوhea-ppet-me a"5۶/%d/" تشت /: juplay:< و دلtreviews"play: inline-blocblocka f-%d9Reviews/%db%block f k liv%
          • play: inline-bloc< ق.م محاف8%a7%d9%86-%d8% fd9ry 8شی thor - /%d9%87%y/ ag"a8%9 ه عث 1aary عث 4thod8be9%86/%d9%8739%86/e- ه 5d9%d8%a8%a7%d9%8.r -fd9b3%%a7%d8%y/8 ٯنای خصوأح ی.

            lf;bc-ۯe="Per بوyle="th3vplay:k6600,%db%8c/wوhea-ppet-me a"5۰/%d/" تشت /: juplay:< و دلtreviews"play: inline-blocblocka f-%d9Reviews/%db%block f k liv%
          • ه d b3%4