نگاهی به کتیبه نویافته خشایارشا

| نویسنده : مجید خالقیان | واپسین به روزرسانی: ۲۵ فروردین ۱۳۹۴ |


نگاهی به کتیبه نویافته خشایارشا

نگاهی به کتیبه نویافته خشایارشا

کتیبه نویافته خشایارشای بزرگ، بار دیگر بر سیاست آبادگری و مردم دوستی هخامنشیان تأکید می‌کند. پیش از این، منابع و شواهد زیادی حاکی از آبادگری و احترام به مردمان در این دوره بوده‌اند، اما در این سند خیلی آشکار، این موضوع از زبان شاهنشاه گفته می‌شود.

همیشه یافته‌های نوین باستان‌شناسی، دانش ما را درباره تاریخ دوره‌ها کامل تر می‌کنند. به تازگی یک کتیبه هخامنشی در پی دستگیری سارق اشیای موزه آذربایجان از سارقان اموال تاریخی کشف و ضبط شده است که بسیار ارزشمند می‌باشد. این کتیبه در روز سه شنبه ۲۶ آذر ١۳۹۲ در موزه آذربایجان تبریز رونمایی شد.

بسیاری از کتیبه‌های هخامنشی دارای سطور یکسانی هستند، اما در این کتیبه، با سطور متفاوتی آشنا می‌شویم و از این رو این کتیبه ارزش دو چندان می یابد.

 

متن این کتیبه بدین شرح است:

١- {خدای بزرگ است} اهورامزدا که بزرگترین

۲- خدایان {است} که این بوم را آفرید

۳- که آن آسمان را آفرید که مردم را

۴- ،۵- آفرید، که شادی را برای مردم آفرید

۵-،۶- که خشایارشا را شاه کرد

۶-، ۷- یک شاه از بسیاری

۷-،۸- یک فرمانروا از بسیاری

۸-،۹- گوید خشایارشا شاه

۹-،١۰- هنگامی که شادی مردم سرزمین من را ببینی

١۰-،١١- بر تو آشکار خواهد شد

١١-،١۲- که من آنان را خوشنود کردم

١۲- پیش از من داریوش

١۳- شاه که پدر من بود او به خواست

١۴- اهورامزدا مردم بسیاری را

١۵- خشنود کرد اهورامزدا

١۶- ….. با {دیگر} خدایان شهریاری مرا

١۷- و آنچه را کردم/س (۱).

بخش نخست این کتیبه در دیگر کتیبه‌های هخامنشی، از جمله در کتیبه‌های داریوش بزرگ هم دیده می‌شود؛ نکته‌ای که از این بخش می‌توان دریافت کرد این است که «شاه شاهان» نام خود را پس از نام خدای بزرگ و مردم می‌آورد.

در این سند نویافته، توجه ویژه به مردم آشکار تر می‌شود چرا که شادی مردم و خشنودی آنها، بسیار با اهمیت ترسیم شده است، به طوری که موضوع اصلی این کتیبه شادی و خشنودی مردمان است.

اسناد و الواح زیادی از دوران هخامنشی بدست آمده است که نشان می‌دهد کارگران و کارمندان از شرایط خوبی برخوردار بودند و برای کارهایشان به تناسب زحماتشان مزد می‌گرفتند. برخی از مورخان انیرانی مانند یونانی‌ها و یهودی‌ها، هخامنشیان را ستودند و از دادگری آنها سخن رانده‌اند.


یک خواهش دوستانه

اگر قصد رونوشت از این نوشتار را دارید، بن‌مایه (www.kheradgan.ir) و نویسنده آن را یاد کنید


برگه‌های همیار و همکار خِرَدگان در اینستاگرام:

=خرد و تاریخ در اینستاگرام armtin136
خردگان در اینستاگرام


کانال‌های همیار و همکار خِرَدگان در تلگرام:

کانال «ایران در قفقاز و آسیای مرکزی و آناتولی» در تلگرام کانال «داستان‌های شاهنامه فردوسی» در تلگرام
کانال خردگان در تلگرام

نوشتارهای پیشنهادی

6 دیدگاه

  1. Avatar

    درود بر شما. ببخشید من یک سوال برام پیش اومده. در متن کتیبه آورده شده: اهورامزدا، بزرگترین خدایان. یا در انتهای ترجمه اومده: خدایان شهریاری مرا…
    میخواستم بپرسم اگر ایرانیان باستان یکتاپرست بودند، پس چرا واژه خدایان بکار رفته در ترجمه این کتیبه

    • مجید خالقیان

      درود بر شما

      البته ما در اینجا به دلیل وفا داری به متن، از دست کاری متن خودداری کردیم، اما شاید بهتر بود در ترجمه از واژه «خدا» استفاده نمی‌شد.

      در واقع واژه «خدا» در این کتیبه برگردان واژه «بَگ» در زبان باستانی است و البته معنای واژه «خدا» در ادبیات کهن با نگرش کنونی از این واژه فرق داشته است. ما باید واژه «خدا» در این کتیبه را با معنای کهن آن تفسیر کنیم و نه نگرش‌های امروزی.

      با توجه به نگرش امروزی، خدا به نوعی معادل «الله» در قرآن مجید است اما واژه «خدا» یک معنای عمومی داشته است و آن «سرور»، «صاحب» و… بوده است. چیزی که هنوز ما در «کدخدا» یا «دهخدا» می‌بینیم.

      واژه «بگ» هم نقریبا چنین معنایی داشته است کما اینکه «بیگ» کنونی (در اسامی دیده می شود) و در زبان های دیگر نفوذ پیدا کرده است، بازمانده همان بگ ایرانی است.

      با توجه به کتیبه‌های هخامنشی آشکار است که آفریننده و خالق بزرگ همان اهورامزدا است؛ همانطور که در این کتیبه هم تأکید می‌شود که آسمان و زمین و مردمان را اهورامزدا آفریده است.
      اما در کنار اهورامزدا، ایزدان و به عبارتی وجودهای معنوی دیگری هم ستایش می‌شدند (چیزی شبیه به فرشته‌ها و قدسیان در نگرش کنونی ما). طبیعتا همه آنها مخلوق اهورامزدا هستند.

      در اینجا وقتی به خدایان اشاره شده است منظور اهورامزدا و دیگر ایزدان و فرشتگان بلند مرتبه است. نه مجموعه ای از خالق‌ها که احیانا با یکدیگر درگیری هم دارند! شبیه به آنچه در تمدن های دیگر می‌بینیم و یکتا پرستی ایرانیان را زیر سوال ببرد.

      شاید بهتر باشد در این مواقع که نگرش خاصی به واژه‌ای مانند «خدا» وجود دارد، از همان واژه «بگ» در ترجمه‌ها استفاده کنند.

      • Avatar

        مجید خالقیان
        خیر آقا جان . خدا برگرفته از خود+آ . یک واژه ایرانی و از انگشت شمار واژگانی ست که دین مبین اسلام نتوانست آنرا مصادره و تحریف کند. این واژه در پیوند با فرهنگ و ادیان باستان ایران و یک مفهوم به شدت انسانگرا و حتا آتئیست درش نهفته و آن اینکه خودت بیا یعنی از خودت شروع کن .
        این واژه و مفهوم برامده از آن آنقدر به مزاج خلیفگان مسلمان ناخوشایند بود که سعی کردند به ریشخند معادل ” خُدعَه ” را در برابرش قراردهند یعنی دروغ !
        چقدر شما جماعت مذهبی در عالم هپه روتی ت . آخه تا کی ؟

      • مجید خالقیان

        کاش روزی برسد که همه ما با سند و مدرک و استدلال سخن بگوییم.

        در واقع رویکرد امروز مذهبی‌های افراطی و بی‌خدایان افراطی یکسان است. هردو انحصار طلب و تمامیت خواه هستند و بر گفته‌های متعصبانه خود آن هم بدون کوچکترین سند و استدلالی تاکید دارند.

        در واقع اگر ما بسیجی‌های مذهبی افراطی شلوار پارچه‌ای داریم، از آن سو هم بسیجی‌های بی‌خدای افراطی کراواتی داریم.

        بد نیست به دیدگاه خود نگاه کنید و ببینید آیا حتی یک سند یا یک استدلال منطقی ذکر کردید؟ یا فقط ذهنیت خود را بیان کردید؟!

  2. Avatar

    درود دوست گرام
    به امید کام یابی روز افزون برایتان

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نمی شود.علامت دارها لازمند. *

*

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

برچسب ها:
پست قبلی
پست بعدی
رفتن به بالا