مجلس شورای اسلامی یا مجلس شورای ملی؟

«مجلس شورای اسلامی» بسیاری از ما ایرانیان تصور میکنیم که این نامگذاری پس از انقلاب اسلامی برای مجلس ایران انتخاب شده است. اما جالب است بدانید اگرچه مجلس ایران در سال های بعد از انقلاب اسلامی این نام را به خود گرفت اما ابتکار این نامگذاری از آن انقلابیون ۵۷ نیست.

 این حکومت قاجار بود که برای نخستین بار پیشنهاد تاسیس مجلس شورای اسلامی را داد اما با برخورد و مخالفت مشروطه خواهان روبه رو شد.

مجلس شورای اسلامی | نویسنده: کوروش شهرکی | واپسین به روزرسانی: ۲۶ تیر ۱۳۹۸ |


مجلس شورای اسلامی و مشروطه خواهان

بهارستان | مجلس شورای اسلامی

«مجلس شورای اسلامی» در واقع نامی بود که توسط پادشاهان قاجار برای اولین بار برای نام گذاری مجلس نمایندگان در ایران پیشنهاد شد. داستان بازمیگردد به اعتراضات و تحصن هایی که در زمان مظفرالدین شاه شکل گرفت. در آن سال ها مردم بسیاری از جمله روشنفکران، روحانیون و نیز بازاریان در اعتراض به وضعیت نا به سامان موجود ، در باغ سفارت انگلستان دست به تحصن زدند. خواسته آنها ابتدا تاسیس عدالت خانه و عزل عین الدوله بود اما خیلی زود آرمان آنها به تشکیل مجلسی ملی که در آن نمایندگان ملت ایران برای سرنوشت مملکت تصمیم گیری کنند تغییر کرد.

پرفسور یرواند آبراهامیان در این مورد مینویسد:

«دربار نخست خواسته مخالفان را ، که «گروهی از تروریست های جیره خوار انگلیس» خطابشان میکرد، نپذیرفت ، ولی هنگامی که با اعتصاب عمومی در تهران و سیل تلگراف ها از ایالات در پشتیبانی از معترضان روبه رو شد ، «مجلس اسلامی» کمتر دموکراتیکی را پیشنهاد کرد. اما سرسختی و پافشاری برای تشکیل «مجلس ملی» … تسلیم شدن دربار را گریز ناپذیر ساخت» (آبراهامیان،۱۳۷۷:ص۱۰۹)

مظفرالدین شاه در پاسخ به اعتراضات و بست نشینی ها ، نامه ای به شرح زیر نوشت و با حذف عبارت «مجلس شورای ملی» پیشنهاد به تاسیس مجلس شورای اسلامی کرد، اقدامی که با مخالفت مشروطه خواهان مواجه شد :

«جناب اشرف صدراعظم، در تکمیل دستخط سابق خودمان به تاریخ چهاردهم جمادی الاخری ۱۳۲۴، امروز اجازه صریحه در تاسیس مجلس منتخبین فرموده بودیم. مجددا برای اینکه عموم اهالی و افراد ملت از توجهات کامله همایونی ما واقف باشند، امر و مقرر میداریم که مجلس مزبور را به شرح دستخط سابقه صحیحا دایر نموده، بعد از انتخاب اعضای مجلس، فصول و شرایط نظام نامه مجلس شورای اسلامی را موافق تصویب و امضای منتخبین، به طوری که موجب اصلاح امور مملکت و اجرای قوانین شرع مقدس مرتب نمایند که به شرف عرض و امضای همایونی ما موشح و مطابق نظام نامه مزبور ، این مقصود مقدس صورت و انجام پذیرد. ۱۶ جمادی الثانیه ۱۳۲۴» (کرمانی،۱۳۵۷:ص۵۵۸، جلد سوم)

اما مشروطه خواهان این نامه مظفر الدین شاه را با اینکه اجازه به تاسیس مجلس نمایندگان داده بود نمی­پذیرند ، ناظم السلام کرمانی نویسنده کتاب «تاریخ بیداری ایرانیان» که در آن سال ها همراه و همبسته با مشروطه خواهان بود در مورد علت این نگرانی مینویسد:

«در دستخط که مجلس شورای اسلامی نوشته اند باید به این عبارت مجلس شورای ملی تبدیل شود. چه شاید بعضی به اغراض شخصیه یکی از مبعوثین (نمایندگان) را تکفیر کنند و آن وقت بگویند کافر در مجلس اسلامی چه میکند و شاید یک زمانی مانند شیخ فضل الله، ملایی پیدا شود که به غرض شخصی خود همه اهل مجلس را تکفیر و لااقل تفسیق (فاسق شمردن) کند.

آن وقت محرک مردم شود که کافر و فاسق را به مجلس اسلامی چه کار است؟ دیگر آنکه طائفه یهود و ارامنه و مجوس (زرتشتیان) نیز باید منتخب خود را به این مجلس بفرستند ، و لفظ اسلامی با ورود آنها نمیسازد، مناسب لفظ ملی است» (کرمانی،۱۳۵۷:ص۵۶۲،جلد سوم)

در نهایت مظفرالدین شاه سه هفته پس از تحصن پیشنهاد «مجلس اسلامی» را کنار گذاشته و با انتخاب مشیرالدوله (پیرنیا) یکی از دولتمردان آزادی خواه به نخست وزیری فرمان تشکیل «مجلس شورای ملی» را امضا کرد. (آبراهامیان،۱۳۷۷:ص۱۰۹)

در مورد مجلس شورای ملی بیشتر بخوانید:

به توپ بستن مجلس شورای ملی

تشکیل مجلس اول مشروطیت

کتاب نامه:

– شهرکی، کوروش (۲۶ تیر ۱۳۹۸)، «مجلس شورای اسلامی یا مجلس شورای ملی؟»،پایگاه خردگان

نشانی رایاتاری: kheradgan.ir/?p=20268

ناظم الاسلام کرمانی (۱۳۵۷)، تاریخ بیداری ایرانیان ، جلد سوم ، انتشارات بنیاد فرهنگ ایران، مقدمه و بخش اول

آبراهامیان ، یرواند (۱۳۷۷)، ایران بین دو انقلاب ، نشر نی، ترجمه احمد گل محمدی و محمد ابراهیم فتاحی ولیالی

شرایط استفاده از نوشتار:

از آنجایی که هرگونه استفاده یا رونوشت از نوشتارها بر اساس پیمان نامه کاربری امکان پذیر است، اگر قصد رونوشت از این نوشتار را دارید، بن‌مایه آن را یاد کنید. طبیعی است که ذکر مواردی مانند نام پدیدآور (نویسنده، گردآورنده و…)، تاریخ واپسین به روز رسانی، عنوان کامل نوشته به همراه پیوند (لینک) و همچنین ذکر تارنمای خردگان (www.kheradgan.ir) ضروری است.


برگه‌های همیار و همکار خِرَدگان در اینستاگرام:

=خرد و تاریخ در اینستاگرام armtin136
خردگان در اینستاگرام


کانال‌های همیار و همکار خِرَدگان در تلگرام:

کانال «ایران در قفقاز و آسیای مرکزی و آناتولی» در تلگرام کانال «داستان‌های شاهنامه فردوسی» در تلگرام
کانال خردگان در تلگرام

نوشتارهای پیشنهادی

2 دیدگاه

  1. Avatar

    با سلام و احترام
    اولا عنوان مجلس شورای ملی بسیار زیبنده تر است تا مجلس شورای اسلامی ، چون در این مجلس نمایندگان ملت اعم از مسلمان و مسیحی و زرتشتی و یهودی و آشوری و …. شرکت دارند پس زیباست ما عنوان ملت را برای مجلس استفاده کنیم نه عنوان مذهب و دین را و از آن بعنوان حجاب برای اقدامات شنیع خود بهره ببریم .
    دوما : اساس کشور ایران ” نظام شاهنشاهی ” است نه جمهوری
    انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی ایران از روزی که شکل گرفته با مفاساد عجیبی روبه رو بوده بطوری که حاکمان و سردمداران آن نیز پس از ۴۰ سال می گویند ما ” صاحب نظر نیستیم ” و ” ما بی خبریم ”
    بی خبری و صاحب نظر نبودن حکام جمهوری انقلابی و اسلامی آقایان نتیجه چهل سال اعتماد ملی بود .

    حدود ۶۳ میلیون نیازمند ( بنا به آمار دکتر ربیعی سخنگوی دولت دوازدهم ) نتیجه مدیریت ۴۰ ساله مجلس اسلامی و دولت اسلامی و ….. می باشد .

    جای بحث بسیار است و وقت کم .

  2. Avatar

    دوست عزیز
    از نظرمن بهتربود اول انقلابی مانند انقلاب اسلامی ایجاد شود و سپس انقلابی مانند مشروطه زیرا رژیم مذهبی در قبلا موفق تر بود و دموکراتیک کنون موفق است.

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نمی شود.علامت دارها لازمند. *

*

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.

برچسب ها:
پست قبلی
پست بعدی
رفتن به بالا