Escort pornmaxi.com pornblu.com

sakarya escort Sakarya Escort Sakarya Escort Sakarya Escort Sakarya Escort Bayan Kayseri Escort Webmaster Forum
ankara escort bayan ankara escort bayan ankara escort
escort ankara escort çankaya escort kızılay escort antalya escort escort bayan
şirinevler escort avcılar escort beylikdüzü escort türbanlı escort kapalı escort türbanlı escort avrupa yakası escort
خانه » اسطوره » آیا ایران در شاهنامه فردوسی افغانستان امروزی است؟

آیا ایران در شاهنامه فردوسی افغانستان امروزی است؟

این نوشتار، از نوشتارهای ارسالی کاربران است

نوشتارهای ارسالی کاربران بر اساس پیمان‌نامه کاربری منتشر می‌شوند. نگاه کنید به:

پیمان‌نامه کاربری

در منابع تاریخی و اسطوره‌ای ایرانی، افغانستان امروزی صرفا بخشی از ایران بزرگ است نه آنکه ایران معادل افغانستان باشد!! ابومنصور محمد بن عبدالرزاق توسی که می‌توان او را استاد فردوسی دانست حدود ایرانشهر را از رود آموی تا رود مصر می‌داند. در نوشته‌های ابوریحان بیرونی، اصطخری، مقدسی و… هم حدود ایرانشهر بسیار فراتر از افغانستان است. در شاهنامه فردوسی از بخش‌های گوناگون مانند آمل، پارس، آذرآبادگان، کرمان، اصفهان، خراسان، اردبیل، اهواز، گیلان و… به عنوان شهرهای ایران یاد می‌شود. ادعای اینکه ایران فردوسی همان افغانستان است، تحریفی خام و بدون پشتوانه می‌باشد…

نویسنده: علی‌محمد افشاری |  واپسين به روزرسانی: ۱۶ امرداد ۱۳۹۹


آیا منظور از ایران در شاهنامه افغانستان امروزی است؟ (پاسخ به شایعات)

شاهنامه فردوسی افغانستان

پدید آور: علی محمد افشاری

متاسفانه عده‌ای از هم‌فرهنگان افغانی ما جذب تفرقه اندازی‌ها و جعلیات گروه‌های مختلف ایران‌ستیز قرار گرفته‌اند و می‌گویند منظور از ایران در شاهنامه فردوسی، همان افغانستان امروزی است که قدمتش از دویست سال بیشتر نیست! در این نوشتار تلاش بر این است تا با مراجعه به شاهنامه فردوسی و دیگر متون کهن، نادرستی این ادعا پیرامون نام ایران و معنا و مفهوم آن در شاهنامه را نشان دهیم. امید است که مورد توجه ایران دوستان قرار گیرد.

.

نگاهی به جغرافیای ایرانشهر از نظر مورخان شهیر اسلامی

نیک است که سخن را ابتدا از ابومنصور محمد بن عبدالرزاق توسی شروع کنیم. او را می‌توان استاد و مرشد فردوسی دانست به گونه‌ای که فردوسی حتی بیتی در ستایش ابومنصور نوشته و سخن‌هایی از او نقل کرده است، صاحب شاهنامه ناتمام ابومنصوری در مقدمه‌اش حدود ایران را ذکر می‌کند:

و ایرانشهر از رود آموی است تا رود مصر، و این كشورهای دیگر پیرامون اوی‌اند و ازین هفت كشور ایرانشهر بزرگوارتر است به هر هنری و آنكه از سوی باختر است چینیان دارند و آنكه از سوی راست اوست هندوان دارند، و آنكه از سوی چپ اوست تركان دارند، و دیگر خزریان دارند و آنكه از راستر بربریان دارند، و از چپ روم خاوریان دارند، و مازندرانیان دارند، و مصر گویند از مازندران است [احتمالا اشاره به ناحیه‌ای مشهور به مازندران در غرب است که به مازندران کنونی ربطی ندارد] و این دیگر همه ایران زمین است از بهر آنكه ایران بیشتر این است كه یاد كردیم (قزوینی، ۱۳۳۳: صص ۴۹-۵۱).

بی شک فردوسی که ابومنصوری را در بیتی مورد ستایش قرار می‌دهد و و خود را ادامه دهنده راه پیشینیانی چون او می‌نماید قطعا حدود ابومنصوری را تایید می‌کند. شاهنامه فردوسی افغانستان

به سراغ شخص دیگری رویم، دانشمند شهیر ابوریحان بیرونی که در کتاب معروفش التفهیم جهان را به هفت اقلیم تقسیم می‌کند و اقلیم چهارم را ایرانشهر می‌نامد و می‌نویسد:

و اقلیم چهارم آغازد از زمین چین و تبت و قتا و ختن و شهرهایی که به میان آن است بر کوه های کشمیر و بلور و وخان و بدخشان بگذرد سوی کابل و غور و هری(هرات) و طخارستان و مرو و کوهستان و نشابور و کومش و گرگان و طبرستان و ری و قم و همدان و موصل و آذربادگان و منبج و طرسوس و حران و ثغرهای ترسا آن و انطاکیه و جزایر قبرس و رودس و سقلیه تا به دریای محیط رسد بر خلیجی که میان شهرهای مغرب و اندلس است و آن را زقاق می‌نامند (بیرونی، ۱۳۵۲: صص ۱۹۹).

اقلیمی که بیرونی ذکر می‌کند حتی از ابومنصوری نیز بیشتر است اما شکی در این نیست که در آن دوران ایرانشهر به هیچ وجه معادل افغانستان امروزی نبوده بلکه شامل سرزمین بزرگی بوده است که افغانستان امروزی بخشی از آن است. شاهنامه فردوسی افغانستان

از مسالک الممالک نوشته اصطخری (وفات ۹۵۱ میلادی) نقل می‌کنیم:

و هیچ ملک آبادان تر و تمام تر و خوش تر از ممالک ایرانشهر نیست و قطب این اقلیم بابل بود و آن مملکت پارس است، و حد این مملکت در روزگار پارسیان معلوم بود. چون مسلمانی آشکار شد مسلمانان از هر مملکتی نصیبی گرفتند. برین جمله که یاد کرده اید: از مملکت روم و شام و مصر و اندلس و مغرب و آنچه از مملکت هندوستان آنچه به زمین منصوره بپیوندد و مولتان تا کابلستان و حدود طخارستان و از مملکت چین ماوراالنهر و هرچه با آن رود. (اصطخری، ۱۳۷۳: صص ۵-۶).

مطهر ابن طاهر مقدسی، در اثر مشهورش به نام البد و التاریخ (آفرینش و تاریخ) می‌نویسد:

گویند معتدل‌ترین و با صفاترین و بهترین بخش‌های زمین ایرانشهر است و همان است که به اقلیم بابل معروف است؛ درازای آن میان رودخانه بلخ تا رودخانه فرات و پهنای آن میان دریای غابسکین (آبسکون) تا دریای فارس و یمن و سپس به طرف مکران و کابل و طخارستان و منتهای آذربایجان است و آنجا برگزیده بخش‌های زمین و ناف زمین است (مقدسی، ۱۳۷۴: ص ۶۱۵).

مناطق ایران امروزی در شاهنامه فردوسی

فردوسی هیچ گاه در شاهنامه به طور کاملا دقیق حدود ایرانشهر را توصیف نکرده اما در داستانهایش به شهرهای ایران امروزی اشاره و شهر ایران می‌نامد.

از آمل گذر سوی تمیشه کرد

نشست اندر آن نامور بیشه کرد

(شاهنامه، بخس فریدون، بند ۴۵)

این بیت اشاره دارد به اینکه پایتخت فریدون آمل بوده است.

از آن پس برآن رزمگه بس ماند

سپه را سوی شهر ایران براند

.

سوی پارس آمد دلارام و شاد

کلاه بزرگی به سر برنهاد

(شاهنامه، بخش داراب، بندهای ۹۳-۹۴)

.

.

برفتند از اسطخر چندان سپاه

که از ینزه برباد بربست راه

.

همی داشت از پارس آهنگ روم

کز ایران گذارد به آبادبوم

(شاهنامه، دارا بندهای ۶۵ و ۶۶)

در ابیات فوق سپاه را به سوی شهری از ایران هدایت می‌کنند که در بیت بعد مشخص می‌شود این شهر اسطخر پارس است، به صراحت نشان می‌دهد که پارس در نگاه شاعر از مناطق غرب ایران‌زمین است.

همه شهر ایران پر از ناله بود

به چشم اندرون آب چون ژاله بود

.

ز جهرم بیامد به شهر سطخر

که آزادگان را بدو بود فخر

.

به (ایرانیان) گفت کای مهتران

خردمند و شیران و جنگاوران

(شاهنامه، بخش دارا، بندهای ۱۹۳ و ۱۹۴ و ۱۹۷)

در این ابیات هم دارا اهالی اسطخر را ایرانی خطاب می‌کند.

سکندر بیامد به اسطخر پارس

که دیهیم شاهان بد و فخر پارس

(شاهنامه، بخش دارا، بند ۲۲۹)

.

ز کرمان کس آمد سوی اصفهان

به جایی که بودند از ایران مهان

(شاهنامه، بخش دارا، بند ۴۰۶)

فردوسی در این بیت اصفهان را نشستن گه بزرگان ایران زمین می‌داند:

شهنشاه دانندگان را بخواند

سخنهای گیتی سراسر براند

.

جهان را ببخشید بر چار بهر

وزو نامزد کرد آبادشهر

.

نخستین خراسان ازو یاد کرد

دل نامداران بدو شاد کرد

.

دگر بهره زان بد قم و اصفهان

نهاد بزرگان و جای مهان

.

وزین بهره بود آذرابادگان

که بخشش نهادند آزادگان

.

وز ارمینیه تا در اردبیل

بپیمود بینادل و بوم گیل

.

سیوم پارس و اهواز و مرز خزر

ز خاور ورا بود تا باختر

.

چهارم عراق آمد و بوم روم

چنین پادشاهی و آباد بوم

(شاهنامه، بخش اول پادشاهی خسرو انوشیروان بندهای ۵۷-۶۳ که ولایات شاه ایران خسرو انوشیروان را شرح می‌دهد)

ایران‌ستیزان با برای اثبات اینکه ایران شامل افغانستان بود بیتی را می‌آورند بدین مضمون:

چو دارا ز ایران به کرمان رسید

(شاهنامه، بخش دارا، بند ۲۳۸)

اما این فقط نشان می‌دهد داستان اسکندر و دارا را نخوانده‌اند چراکه ما در ابیات قبل شرح جنگ اسکندر و دارا در عراق و اصطخر (غرب) را داشتیم و دارا مجبور به گریز به سوی شرق می‌شود.

اگر بخواهیم به استدلال آقایان پیش برویم نه تنها این بیت ثابت نمی‌کند ایران همان افغانستان بوده، بلکه نشان می‌دهد اتفاقا ایران همان پارس است که در غرب واقع گشته و شامل شرق نیست! که البته این استدلال های درست نیستند.

همچنین فردوسی در قسمت اشکانیان بیتی با ساختار مشابه ذکر می‌کند: «شهنشاه ایران و زابلستان» (شاهمامه، بخش اشکانیان، بند ۲۶) یعنی زابلستان را باید جدا از ایران بدانیم؟!

البته آنچه گفتیم بر اساس استدلال ناقص آقایان در باب این بیت گفته شد، در واقع ما هیچگاه دو کشور «ایران» و «کرمان» نداشتیم و همواره کرمان بخشی از ایران بوده و منظور از بیت هم این است که دارا از بین ایالت‌های ایران به کرمان رسیده است و نه چیز دیگری. باید منظوم بودن شاهنامه و اقتضای ابیات منظوم را در نظر داشته باشیم که اینچنین آمده است.

البته هرکس شاهنامه را بخواند تمام این مطالب را می‌داند و این ابیات، ابیاتی بودند که به صورت کاملا آشکار این شهرها را جزو ایران می‌خواند. تمام شاهنامه به مرزبندی استادش ابومنصوری وفادار است به جز بخش رود مصر (گویا نیل) که البته شاهان مصر خراجگذار شاهان ایران نامیده شده‌اند که شاید از نظر زمانی به دوران حکومت هخامنشیان بر مصر تلفیق شده باشد.

.

چرا شرق در داستان‌های اولیه فردوسی پررنگ تر است؟

البته این را نیز نباید فراموش کرد که شرق در بخش های اولیه شاهنامه پررنگ تر از بقیه اماکن است. دلایل این امر را اینگونه می‌توان توضیح داد:

۱. شرق همواره گاهواره تمدن ایرانیان و آریاییان بوده است و زرتشت در آنجا آیین خود را گسترش داده و شهرهای شرقی در اوستا جزو شهرهای مقدس شمرده شده اند.

۲. به دلیل جنگ‌های بسیار زیاد در شرق با تورانیان و اختلافات مرزی بوده است که طبیعتا شرق را پررنگ تر می‌گرداند.

۳. شاهان کیانی در اوستا شاهان شرقی بودند و طبیعی است که در شاهنامه نیز به این وفادار باشد. اما فردوسی هیچوقت مناطق دیگر ایران را فراموش نکرده است و تا حد امکان از آنها نامبرده و آنجاها را ستوده است.

با پایان دوران اساطیری که با اردشیر (بهمن) درازدست شروع می شود دوباره غرب ایران اهمیت سابق خود را می‌یابد و پارس و اصطخر تختگاه شاهان کیانی پسین ذکر می‌شوند و اطلاق نام‌هایی مثل داراب و دارا بر شهرهای استان‌های غربی ایران نشان دهنده این موضوع است. لازم به ذکر است که از بهمن به بعد در اوستا نیستند و بعدها در روایات ملی با الهام از هخامنشیان ذکر شده‌اند.

.

سخن پایانی

استدلال‌هایی که آورده شد بطور کامل نشان داده شد که در شاهنامه افغانستان صرفا بخشی از ایران بزرگ است و ادعای اینکه ایران فردوسی همان افغانستان است، تحریفی خام و بدون پشتوانه است. در هیچ کجای شاهنامه ایران را صراحتا مساوی افغانستان نگرفته‌اند و بایستی یاد آور شد که این مرزبندی‌هایی که در دویست سال اخیر با استعمار انگلستان به وجود آمده‌اند همواره ایران فرهنگی بوده و مردمان آن، هم فرهنگ ما هستند.

همچنین بخوانید:

کوروش در شاهنامه فردوسی

درباره شاهنامه بخوانید (آرشیو مطالب)

 

کتاب‌نامه:

افشاری، علی محمد (16 مرداد 1399)، «آیا ایران در شاهنامه فردوسی افغانستان امروزی است؟»، پایگاه خردگان

– اصطخری (۱۳۷۳)، مسالک الممالک. تصحیح ایرج افشار، بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار.

– بیرونی، ابوریحان (۱۳۵۲)، التفهیم لاوائل صناعه النتجیم. به تصحیح جلال الدین همایی. تهران: انتشارات انجمن آثار ملی.

– خالقی مطلق، جلال (۱۳۶۶-۱۳۸۶) شاهنامه فردوسی. دفتر اول، دفتر پنجم، دفتر ششم، دفتر هفتم، زیر نظر احسان یارشاطر، نیویورک.

– قزوینی، محمد (۱۳۳۲). دوره کامل بیست مقاله قزوینی. جلد دوم. تهران: کتابفروشی ابن سینا و کتابفروشی ادب.

– مقدسی، مطهر ابن طاهر (۱۳۷۴). آفرینش و تاریخ (مجلد چهارم تا ششم). مقدمه، ترجمه و تعلقات از دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی. تهران: نشر آگه.

 

شرایط استفاده از نوشتار:

از آنجایی که هرگونه استفاده يا رونوشت از نوشتارها بر اساس پيمان نامه کاربري امکان پذير است، اگر قصد رونوشت از اين نوشتار را داريد، بن‌مايه آن را ياد کنيد. طبیعی است که ذکر مواردی مانند نام پدیدآور (نویسنده، گردآورنده و…)، تاریخ واپسین به روز رسانی، عنوان کامل نوشته به همراه پیوند (لینک) و همچنین ذکر تارنمای خردگان (www.kheradgan.ir) ضروری است.

برچسب ها:
پست قبلی
پست بعدی

8 دیدگاه

  1. هانيه موحدي

    بسيار عالي با تشكر از روشن انديشان و فرهيختگان خردگان كه مقالات با كلام عقلاني و منطقي دارند با اينكه با منابع معتبر سخن ميگويند حتي بدون منابع هم در كلامشان خرد و منطق ديده ميشود فقط تاريك انديشان بدون منطق بدون مطالعه منابع معتبر مخالف اين سايت هستند.

  2. درود به نظرم این دلایل رو هم اضافه کنید البته این نظر منه درباره اینکه چرا شرق پررنگ تره
    به نظرم یکی از دلایل خیلی بزرگش اینه که در دوره سامانیان و غزنویان که فردوسی در اون دوران ها بوده مرز های ایران همون مناطق شرق بوده و فردوسی هم ایران اون موقع رو ببشتر در نظر میگرفته مثل ما که ایران الان رو بیشتر در نظر میگیریم چون مرزای ایران الان ایران کنونیه ولی این دلیل نمیشه ایران به این مرز ها بسنده کرد

  3. همچنین در شاهنامه از زبان رستم فرخزاد داریم که میگه رهایی نیابم سرانجام از این/ خوشا باد نوشین ایران زمین! مشخصه زمانی که فرمانده سپاه ساسانی حرف از ایران زمین میزنه داره از قلمرو ساسانی حرف میزنه که پایتختش در مدائن بوده نه افغانستان!

  4. درود
    بسیار عالی بود .

  5. با درود
    اقای خالقیان لطفاً هرچه زودتر مطلب
    رو بروز کنید و اگر می شود لطفاً در مورد مجزایی کورشی که حاکم دست نشانده است و کورشی که شاه است نیز مطلب بگذارید و لطفاً توضیح هم بدهید که آیا بهمن اردشیر کورش را به عنوان جانشین خود انتخاب می کند؟؟

    • کوروش شهرکی

      باسلام.

      در تاریخ آکادمیک سه کوروش وجود داشته است. کوروش اول فرزند چیش پش شاه انشان که پادشاهی او بر منطقه انشان به نوعی تحت لوای پادشاهی بزرگ تر ماد ها قرار میگرفت و میتوان گفت حکومت او مستقل نبوده است، کوروش دوم یا همان کوروش بزرگ که در تاریخ معروف گشته است او فرزند کمبوجیه و نوه کوروش اول بوده است ، پادشاهی او در ابتدا در انشان همانند پدر و پدربزرگش یک حکومت غیر مستقل بود که با تغییرات سیاسی که اتفاق افتاد او توانست ماد و پارس را یکی کرده و شاهنشاهی هخامنشیان را بنیان بگذارد . کوروش سوم (معروف به کوروش جوان ، کوروش کوچک ویا کوروش صغیر) پسر داریوش دوم و برادر اردشیر دوم هخامنشی بود او تلاش کرد تا با گروهی از یونانیان (گزنفون خود از افسران این گروه بود) به پایتخت برود و برادرش را ساقط و خود به جای او بنشیند که در این راه شکست خورد.

      بهتر است زمانی که میخواهیم در مورد کوروش سخن بگوییم به منابع دسته اول مانند کتیبه های آن دوران و سپس به تواریخ هم دوره یونانی و سریانی و دیگر مراجعه کنیم. مراجعه به تواریخ اسلامی که بیش از 1300 سال با شخصیت مورد نظر ما فاصله دارند راه به جایی نمیبرد ، اطلاعات تواریخ اسلامی نمیتواند با این فاصله زمانی بسیار زیاد دقیق باشد و هیچکس برای شناخت کوروش به این تواریخ مراجعه نکرده و آنها را سند قرار نمیدهد.

      به هر سوی شاید به جهت اشتراک اسمی این سه کوروش، داستان زندگی کوروش بزرگ از جهاتی با داستان حکمرانی غیر مستقل کوروش اول در هم آمیخته باشد به این جهت چنین مطالبی در تواریخ اسلامی میبینیم. شاید کوروش مورد اشاره در تواریخ اسلامی ابتدای راه کوروش بزرگ را اشاره میکند که او نیز در ابتدای حکمرانی دست نشانده پادشاهان ماد بوده است. و شاید های دیگر…

  6. مطلبتون عالی بود
    برخی افغانی ها با هجوم اقوام زردپوست مغولیزه و ترکیزه
    شدند اما با هجوم ترکان نه تنها ما ترکیزه نشدیم بلکه ترک ها هم اریاییزه شدند.

  7. بسیار عالی
    واقعا آدم شرم میکند از اینهمه وقاحت و دروغگویی
    با تشکر از دست اندرکاران خردگان

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نمی شود.علامت دارها لازمند. *

*

رفتن به بالا
Taşova escort Gerze escort Pazar escort Kangal escort Sarıkaya escort Side escort İncekum escort Hayrabolu escort Tavşanlı escort Ereğli escort Batıköy escort Suluova escort Durağan escort Niksar escort Gürün escort Çekerek escort Kızılağaç escort Çikcilli escort Ergene escort Simav escort Emirdağ escort Çağlayançerit escort Çanakkale mutlu son Çekmeköy mutlu son Çorlu mutlu son Devrek mutlu son Çerkes mutlu son Çankırı mutlu son Çeşme mutlu son Develi mutlu son Dinar mutlu son Cide mutlu son Muş mutlu son Fatsa mutlu son Bingöl mutlu son Fethiye mutlu son Nazilli mutlu son Gaziantep mutlu son