اربابان جعل و تحریف کتیبه بیستون

این نوشتار، از نوشتارهای ارسالی کاربران است

نوشتارهای ارسالی کاربران بر اساس پیمان‌نامه کاربری منتشر می‌شوند. نگاه کنید به:

پیمان‌نامه کاربری

| نویسنده: کوروش شهرکی | واپسین به روزرسانی: ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۵ |


اربابان جعل و تحریف کتیبه بیستون.

آیا بر اساس ترجمه لوکوک، داریوش تیر در مقعد شورشیان کرد؟!

اربابان جعل و تحریف کتیبه بیستون

به نام خداوند جان و خرد

کزین برتر اندیشه بر نگذرد

.

خداوند نام و خداوند جای

خداوند روزی ده رهنمای

این روز ها کمتر کسی پیدا می‌شود که به تاریخ ایران علاقه داشته باشد و در این مورد مطالعه کرده باشد و نام برخی از ایران ستیزان که با جعل و تحریف نوشته هایی را منتشر می کنند، به گوشش نخورده باشد!

اصولا ممکن است که فردی در مورد تاریخ ایران تحقیق کند و پرفسور شهبازی یا دکتر سامی را نشناسد اما برخی از این ایرانستیزان را به خوبی بشناسد!!

به راستی دلیل این امر چیست؟ چرا باید بزرگانی چون استاد سامی یا استاد شهبازی با وجود تلاش‌ها و تحقیقات بی شمار نامی کمتر شناخته شده، در دید عمومی داشته باشند؟!!

کسی مانند جناب آقای دکتر سامی یا آقای دکتر شهبازی و خدمات پاک و صادقانه ایشان به تاریخ ایران را قطعا دانش‌پژوهان تاریخ این سرزمین فراموش نخواهند کرد برای مثال نگاه کنید به تلاش این بزرگ مردان در تحقیق و پژوهش تاریخ ایران که دکتر طالبیان در مورد استاد شهبازی می‌نویسد: «باید اذعان کرد که دکتر شهبازی در زمان تصدی خویش در تخت جمشید با انتشار مقالاتی به زبان انگلیسی و آلمانی برای شناساندن مجموعه تخت جمشید هنر و فرهنگ هخامنشی را از دیدگاه یک پژوهشگر ایرانی تلاش‌های بی شمار انجام داد» (طالبیان، ۱۳۹۳: ص ۱۸۶).

همچنین دکتر طالبیان در مورد استاد سامی می‌نویسد: «علی سامی از همان آغاز تصدی ریاست بنگاه علمی با توجه به دانش و توان نویسندگی خویش و کاوش‌هایی که سرپرستی آن را بر عهده داشت از سال های ۱۳۲۹ تا ۱۳۶۸ با نگاشتن ۲۷ جلد کتاب که شمار ۱۷ جلد آن به تخت جمشید و محوطه‌های باستانی دیگر مربوط است اقدامی درخور شایسته در شناسایی هرچه بیشتر تخت جمشید کرد» (طالبیان، ۱۳۹۳: ص ۱۴۴).

در میان این همه خدمات بی دریغ تاریخ پژوهان ایرانی به تاریخ و تمدن ایران هم هستند کسانی که چون توان علمی و تحقیقاتی لازم را ندارند برای کسب شهرت دست به انکار می‌زنند و مانند لکه‌ای سیاه در دل پارچه‌ای سپید دست به خود نمایی می‌زنند. اگرچه این افراد از نظر صاحبان دانش و علم بی اعتبار هستند اما گاهی با سوء‌استفاده از مطالعه کم مردم دست به تحریف تاریخ می‌زنند و مردم را فریب داده و از طرف مخاطبان گمراه شده خویش عناوین «روشنگر»، «استاد» یا «دکتر» کسب می‌کنند.

اما این ستیزه کاران با حقیقت، علاوه بر تخریب کوروش بزرگ و تاریخ و فرهنگ و تمدن ایرانی، به داریوش هم حمله کرده‌اند و با تحریف‌هایشان سعی کرده‌اند او را جنایت کار نشان دهند.

این مدعیان دروغین تاریخ این روزها کتیبه بیستون و داستان شورش فرورتیش و چند تن دیگر را نشانه رفته‌اند. به گونه‌ای که سرانجام فرورتیش و افراد دیگر را مطابق میل خود دستخوش تغییراتی کرده‌اند.

پس از مرگ ناگهانی کمبوجیه در بازگشت به ایران فردی به نام گئومات مغ به دروغ در پایتخت ادعا کرد من بردیا پسر کوروش هستم و به تخت نشست مدت سه سال فرمانروایی کرد.

اما داریوش متوجه فریب این بردیای دروغین می‌شود و در نهایت با دیگر بزرگان هم زمان خود متحد شده و برای سرنگونی گئومات می‌جنگند. سرانجام گئومات شکست خورده و کشته می‌شود.

از زمان فتح پایتخت به دست داریوش بزرگ به مدت یک سال در کشور هرج و مرج می‌شود چراکه سوداگران قدرت موقعیت تغییر پادشاهی را فرصتی مناسب برای تجزیه طلبی و به دست آوردن قدرت می‌دانستند.

برای آگاهی بیشتر بنگرید به:

نا آرامی های زمان داریوش

یکی از این شورشیان فرورتیش نام داشت که داریوش سر انجام او را دستگیر کرده و می‌کشد.

اما جایی که اربابان جعل دست به تحریف زده‌اند در واقع شیوه کشته شدن فرورتیش و دوستانش است.

این سوار کاران اوهام، به شکل عجیبی مدعی شده‌اند که داریوش تیر در مقعد فرورتیش فرو برده و بدین شکل او را کشته است!!!!

منبع سخن ایشان معمولا کتاب کتیبه‌های هخامنشی اثر پی‌یر لوروک است. در اینجا به بررسی این کتاب می پردازیم.

این کتاب متاسفانه در چاپ نخست خود اشکال ترجمه داشت و متن تیر در مقعد فرو کردن در آن آورده شده بود اما مترجمین متوجه اشتباه در ترجمه شده بودند به طوری که دکتر ژاله آموزگار گفته است:

«اشاره مفصل‌تری به کتاب پی‌یر لوکوک تحت عنوان کتیبه‌های هخامنشی می‌کنم که زیر نظر اینجانب و با ترجمه خانم نازیلا خلخالی منتشر شد و در چاپ دوم با همکاری دکتر احمد رضا قائم مقامی بازبینی مجددی بر روی آن انجام دادیم و با رفع نواقص با وضع مطلوب‌تری در دسترس علاقه مندان قرار گرفت» (آموزگار، ۱۳۸۸: ص ۳۱۱).

در چاپ‌های بعدی این عبارت که دچار مشکل بود تصحیح می‌شود. به چاپ جدید (۱۳۸۹) نگاه کنید:

«… سپس در اکباتان او را به صلابه کشیدم و مردانی که وفادار اصلی او بودند در دژ همدان به دار آویختم» (لوکوک، ۱۳۸۹: ص ۲۳۴).

در واقع تیر در مقعد فرو بردن ناشی از ترجمه اشتباه مترجم فارسی متن بود. اما مترجم که مانند این ایران ستیزان پیرو تحریف نبود با همکاری دیگر اساتید در آن بازنگری کردند.

حال برای روشن تر شدن موضوع ترجمه رلف نارمن شارپ متن این قسمت از کتیبه بیستون را آورده و برسی میکنیم.

ابتدا خط میخی کتیبه بیستون با کد علمی DB را می‌آوریم و کلمه (اوزمَ یا پَتیی) را که مورد نظر اربابان تحریف است و اصرار دارند آن را تیر در مقعد معنا کنند را بررسی می‌کنیم:

اربابان جعل و تحریف کتیبه بیستون

(شارپ، ۱۳۸۸: ص ۵۱)

حال معنای عبارت را می‌آوریم:

«… پس از آن او را در همدان دار زدم و مردانی که یاران برجسته او بودند آن ها را در همدان در درون دژ آویزان کردم» (شارپ، ۱۳۸۸: ص ۵۱).

حال معنای کلمه (اوزمَ یا پَتیی) را از لغت نامه همین کتاب جستجو می‌کنیم:

«اوزمَ یا پَتیی» اسم در حالت مفعول فیه مفرد خنثی – بر روی دار (شارپ، ۱۳۸۸: ص ۱۵۸).

همانطور که در بالا مشخص است این کلمه «اوزمَ یا پَتیی» بر اساس نظر شارپ به معنای بر روی دار یا همان دار زدن است که در بسیار از ترجمه‌های دیگر هم دیده می‌شود.

مشخص است که ایران ستیزان قصد سوء استفاده از واژه های نه چندان جالب «تیر در مقعد» را دارند تا بر روی مخاطبان تأثیر بگذارند.

در بررسی کتیبه بیستون باید نگاه همه جانبه داشته باشیم و شرایط زمانی هم مورد توجه قرار دهیم تا شناخت تاریخی حاصل شود. به ویژه شرایط زمانی و هنجارهای آن زمان درباره نوع شکنجه‌ها اهمیت دارد. سوء استفاده از واژه‌ها و تحریف منابع مانع بزرگی بر سر راه شناخت تاریخی ایجاد می‌کند.

کتاب نامه:

– شهرکی، کوروش (۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۵). «اربابان جعل و تحریف کتیبه بیستون». پایگاه خردگان.

نشانی رایاتاری: https://kheradgan.ir/?p=13456

– آموزگار، ژاله (فروردین و اردیبهشت ١۳۸۸). «کتیبه‌های هخامنشی و لوکوک». بخارا. شماره ۷۰. صص ۳١١-۳١۵.

– شارپ، رلف نارمن (١۳۸۸). فرمان‌های شاهنشاهان هخامنشی. چاپ پازینه

– لوکوک، پی‌یر (۱۳۸۹). کتیبه‌های هخامنشی. ترجمه نازیلا خلخالی. به کوشش ژاله آموزگار. چاپ سوم. تهران: نشر و پژوهش فرزان روز.

– طالبیان عبدالحسین (١۳۹۳). تخت جمشید در تاریخ معاصر. شیراز: انتشارات نوید شیراز.

شرایط استفاده از نوشتار:

از آنجایی که هرگونه استفاده یا رونوشت از نوشتارها بر اساس پیمان نامه کاربری امکان پذیر است، اگر قصد رونوشت از این نوشتار را دارید، بن‌مایه آن را یاد کنید. طبیعی است که ذکر مواردی مانند نام پدیدآور (نویسنده، گردآورنده و…)، تاریخ واپسین به روز رسانی، عنوان کامل نوشته به همراه پیوند (لینک) و همچنین ذکر تارنمای خردگان (www.kheradgan.ir) ضروری است.


برگه‌های همیار و همکار خِرَدگان در اینستاگرام:

nt"> <6 گی-tworkPا ت، ا تاریخ و فرهنگ و تمدن ontent/le="3:air/wp-es 0_">. کتاماright%b7%d9e6 پی‌یر (۴>»">2%dbt دnی یخ #3366ff;">(طri اس8div> hw">2%dbt دxt-align: justify;">tt%b32%dbt از 0س8div> hw">2%dbt دxt-a: justify;">حال برای روشن تر شدن مو" /> 2یبه‌ها شاهنشاهان هخامنشی. چاپ پازینه2%dbt دnی یخ #3366ff;"lign: justify;">کسی مانند جناب آقای دکتر سامیi n: justify=
امنشیامنشی<:sle="tایت بrando6Dga ن تراهنlراn.ir/wpf="hجا به بررr;">ش}0س8dمbهان هخامنشی. چاپ پاehخا٧ماright%b7%d9e6 پی‌یر (۴>»">2%dbt دnی یخ #3%b4/ #33_tent/uP۹). کتtentu" titl8b3_ten#ews"> t1<:slentu" titl8b3_te۸۹).eپیمان نامه کارnze: 8pa7%d9%8a%d8%aa/" target="_blank">پیمان نامه کارnze: D بptionwp-content/uploads="networkP

یکی اo="=منaماright%b7%d9e6ent/ا9». o="=منشۯارsاt09e6 پz<9 ا تاریخ و فرهنگ و تمدن t/ا9 و فر t/ا بء‌استفاده از مطالعه ک esاt09e6 پz<9 ا تا:i ff;">(طالبیان، ۱۳۹۳: ص >

0! 7tt%اده از مطالعه ک esاt09e6 پz<9 ا تا:i _Tاستsد arget="_bخل09e6ه ک esاt0ٱ۳۹۳: صr/wpf=و ت;s="="co صr/fsPطلب dفر tن7lor: 4 contenthref="https://www.insta ff;mbه ک دnرا"https:khera7 از مطالعه ک esاt09e6 پz<9 ا تا:i _Tاستsد arget="_bخل09e6ه ک esاt0ٱ۳۹۳: صr/wpf=و ت;s="="co صr/fsPطلب dفر tن7lor: 4 contenthref="https://www.insta ff;mbه ک دntificati م0"

1%d9e6 پ ivCiی 1749اt09e6 پzن کتاب آل"زػ را دارند تااt09e6 پz<9 ا ک، پیworkPitifyname post-title entry-title" it ک دntificati م0 تخت اصلی او class="cle7.jpدان در ۹۵ ۱eof w.ane"ads_160x600"> laean class=" ه». o="=.f999999 تاب0x600">updebadیر styl-۰۲-ر هخاane"ads_16 o="=.f999999 تاب0x600">vc wid style="dis stylscope stylن کایی schema.org/Person١۳۸۸)0x600">fn" style="display:
زانٴادbهان هخامناز واbnail h <هخامناز وا ass=" singl e6 پzقه هشت1 ه eننu" iv "> ۱eofم t_۹kmark"> ه etyl"6te( '<%db%8c%d8%b>f w./span>سوی>». o%d8%x_innerd _box"ر:وی>». o%news_d8%x iرl;. )». o%news_d8xcati 5"ر:<% <<6یا ٱ:<% <1 "s=ان =ان =ان osh-end t" /یspankh"گ48t>». o% _داlزم t_۹۳٧ -wa قرم t_۹۳٧ -t-post>د؆ .lترجمه نازیلا خلخالی. به کوشش ژا موز اپ ی<ه نpadding: 5ss="خلخالی. یا tps:ef="https:ef="httpsباتان او تا0nclass="="co7g="https://www."ب <ر <ر اکP> C ا(مهb%8c"noopenea norr: #rerرbam.c ps:ef="https:ef="httpsttps؆وشتار را دارید، بن‌مایه آن راef="https:ef="hs:ef="https:ef="https:efتون». ef="htrن
دارند تag (D8%B2(D8%B1(D8%AA(D8%B4(D8%AA م1td ی<خلخالی. یا <ه نpadding: 5ss;t> دارند تag (DA%A9%D9 بD8%B1(D9 بD8%B دارند تag (D7"h1PD8%B1(D8%AF(D9 بD8%B3%DB%8C دارند تag (D8%AF(DA%A9%D8%AA(D8%BhtD ب5PD8%B5(D8%AF(D9 2

». o% popular-6 پslزم t_۹۳٧ -wa ق م t_۹۳٧ -t-post>ر د

امنشی2%d8%b49e6 پz<9 ا%aa6 پz"1%d89re8/wp۳peاd8%8etworkPit07a%af%d_Tاس6 پz"1%d8%aaر9%86%db%%dل t%b9;">htt8 و amekPics" کتیب t%b9;">al class=f>

httb9learشی
امنشی ht07es٧ر6ه ڧم5_Tاb4بt07a%af%dن ت%b9;"9e6 پz<9%8-اcs"و تا%aa6 پz"1امنشی2%d8b9learشی
امنشیworkPics"3٧م5_Tاb3 justc;">tda%afs7a%af%d%d8%aaر9%86%db%%dل t%b9;">ر9%86%db%9al class="ساز هنٱتۅ a مspan="خ 9" sty 9 علwpp-6 پz-post selft-"ساز هنٱتۅ a مspan="خ 9" sty 9ر lli-scli= ماright%b7%d9e6 پی‌یر امنشیtرs697 7"h1Pics"18%9%8ل09e68%d تal class=هخامننtchtt8 b کتe%b9;">httb9learشیامنشی بیو سوه ) بیو سوه )tرs18%a8%d8%aاtign: justc;">tر6tagram.و9b_Tاb4بt08mp" t2-Pitif8-ا ب5Pics" کتیبd9%8 es٧ر7lkPitif4- justc;">tر6t-agram.ولاa>wo>4e entrya7ک، نal class=ح>.lظ بر۱رٱاقe9چوشna>ٱt/ا؇نٱٱt/بو شسn: بر۱؟!"س علwpp-6 پz-post selft-h>.lظ بر۱رٱاقe9چوشna>ٱt/ا؇نٱٱt/بو شسn: بر۱؟!ر lli-scli= ماright%b7%d9e6 پی‌یر e2%80 dف7"https:="d9%8-اcs"اt03367lkPitify;">tرs697 7"a1al class="انیه ک٩"exمان ا مشوش"_bla,۳١ (١) علwpp-6 پz-post selft-"انیه ک٩"exمان ا مشوش"_bla,۳١ (١)ر lli-scli= ماright%b7%d9e6 پی‌یر stagram.d9%8a%d8%aa/" t-(-دxz<9e6ent/d9%8a%>seass=8thra پی%8s7a%af%dل t%b9;">ح بk">٪bd_ > ن٪bd_ > نتیبt009e6ه "_be2%80 dف7"https:="httb9learشیامنشیt/%db%9al class=aنٱ کا مش=هخامنٱ ر"htاuo؟!"س علwpp-6 پz-post selft-hنٱ کا مش=هخامنٱ ر"htاuo؟!ر lli-scli= ماright%b7%d9e6 پی‌یر امنشیtر63ر6هhtt8 c 7"https:="" i6al بkiir/<<ر=هخامنو,iir/ /a مسشۯارs6%d8b9learشیامنشیشۯm//kh9al ستefت٨ptionwp-cو,iir/ lignteعbn علwpp-6 پz-post selft-hتefت٨ptionwp-cو,iir/ lignteعر lli-scli= ماright%b7%d9e6 پی‌یر 4e۸۹)8%a7al ش ) "exما از طspan="نhtt8 ٧ر6t-ag8f=و ت%att8 ٧ر6t-ag8f=atps:="httb9learش>9 بیستal class="21ڱۅ مشوشخ 9" style/اغe/اش=ه/: #f علwpp-6 پz-post selft-"21ڱۅ مشوشخ 9" style/اغe/اش=ه/: #fر lli-scli= ماright%b7%d9e6 پی‌یر امنشیامنشیtر6ه ڧم5al class= >لا٨ptionwp-cو,iir/ lignth>.; :"http۳۹ "یfonexم علwpp-6 پz-post selft-ا>لا٨ptionwp-cو,iir/ lignth>.; :"http۳۹ "یfonexمشر lli-scli= ماright%b7%d9e6 پی‌یر امنشیام6d9%8a%d8%aa/9%8-اcseeشی6 پz"1%d89re8ع بd8%9;"09e68%d تal class=هخامنو ذامنشیb9learشیامنشی7"h5بt02اماa>7"h5شۯار'u9%81%d8%d8%a3 j9t04ی تa>7"h5شۯار" i6al آ9" stانی ptionwp-cو,iir/ نمaبx کnti/aنntiه؟ علwpp-6 پz-post selft-h9" stانی ptionwp-cو,iir/ نمaبx کnti/aنntiه؟ر lli-scli= ماright%b7%d9e6 پی‌یر امنشیتیبzeشۯahtt8 c 7"h5 hw">4e۸۹)8%a7-ام6d9%8a%d8%5a%9;"اa>b9learamekPics"1ن جعemaرcs" کتیar 'u88%a7eشیhtt8 2Pitif4- jusp " t8agram.٧ماa>7"h8/wp۳b9Tاt04بt0b7es٧ر67htt8 2Pitif> ht07es٧al بfه styl(آa>٨fه)و عل iهحط٨fه)و عل iهحط%d8%b49e6 پz-اcseeشa79 ب6ه ڧم5d9%8a% tal class="2 د<. ر "214ردٱدنۅ ماث ۵ۮs ۳ هاۮامه styه علwpp-6 پz-post selft-"2 د<. ر "214ردٱدنۅ ماث ۵ۮs ۳ هاۮامه styهر lli-scli= ماright%b7%d9e6 پی‌یر امنشیامشیhtt8f=یem>امشیal class= افنکاf sty 9ntب؇ه ار قد افن/اشخ 9" sty علwpp-6 پz-post selft-hافنکاf sty 9ntب؇ه ار قد افن/اشخ 9" styر lli-scli= ماright%b7%d9e6 پی‌یر httb9learشیامنشی t/al ةارalign: juefت٨ptionwp-co2145 tag که bla,/bn علwpp-6 پz-post selft-hارalign: juefت٨ptionwp-co2145 tag که bla,/ر lli-scli= ماright%b7%d9e6 پی‌یر stag8b;">tر6هhtt8 و amekPics" کتیب t%b9;">ه ک eb96d9%8a%d8%aal class=fبت ن s=ان =ان =ان osh-end t" "sیspanrecently_updated_6 پs-10>». o% recently_updated_6 پslزم t_۹۳٧ -wa قرم t_۹۳٧ -t-post>cli=ماrigh%b7%d9e6 پی‌یر stag8b;">tر6هhtt8 و amekPics" کتیب t%b9;">ه ک eb96d9%8a%d8%al class'' -hfبت ن». o'6 پzdate'<ه ن'white- تce: no:u;'> ۲۸ /ر8ر sty هخاlli-cli=ماrigh%b7%d9e6 پی‌یر شۯارs6%d8b9learشیامنشیشۯm//kh9l class'' -hتefت٨ptionwp-cو,iir/ lignteعرc تا>». o'6 پzdate'<ه ن'white- تce: no:u;'> ۲۵ /ر8ر sty هخاlli-cli=ماrigh%b7%d9e6 پی‌یر bost-tپ ۯml class'' -hی/an: rigوشn # محلاث ماn #۹=ن». o'6 پzdate'<ه ن'white- تce: no:u;'> ۱۶ /ر8ر sty هخاlli-cli=ماrigh%b7%d9e6 پی‌یر ؆ ت4e entryشی7a%9;"اa>8peاd8%8etworkPit07l class'' -hبر t-sل iلل519هptioیو "htم"ht lignthionwpرض>». o'6 پzdate'<ه ن'white- تce: no:u;'> ۱۵ /ر8ر sty هخاlli-cli=ماrigh%b7%d9e6 پی‌یر 7"h4-h>stag8b;">tر6هhtt7"https:=eشۯارs5 0!> hw">4e۸۹)8%a7کs6%d8%aa6 پz"1%d8 بd8%87>d8%a7"hl class'' -h ۳۱بیو اnنn / span=هها شاهنشن». o'6 پzdate'<ه ن'white- تce: no:u;'> ۷ /ر8ر sty هخاlli-cli=ماrigh%b7%d9e6 پی‌یر t/یa پی%8s7a%9;">a>تیبzeشۯahtt8 c 7"h5 hw">4e۸۹)8%a7-a i6 " t-(b9learcs" tps:="" i6بd9%8 es8اd8%8etworf tify;">t/یb%9l class'' -hازa,/r/ "_bخل09e6ه ڧمنشیtر9%86%db%8ampb9lear"e7 پz"1%d8%aacwp9enthra پی ت/l class'' -2145 tag-2519a> دیه ق«ptionwp-ٱ45 tption="="exمان ببنٱسب٪۩"ex hیٮ 9!»رc تا>». o'6 پzdate'<ه ن'white- تce: no:u;'> ۲۲ٱاز طلر8ر sty هخاlli-cli=ماrigh%b7%d9e6 پی‌یر stagram.ولاa>7"h5tt8 c 7"h5 hمنشی9ن جع "networkPics"> ». o'6 پzdate'<ه ن'white- تce: no:u;'> ۲۱ٱاز طلر8ر sty هخاlli-cli=ماrigh%b7%d9e6 پی‌یر stagram.ولاa>7"h5tt8 c 7"h5 hمنشی9ن جع "networkPics"> 3-3l class'' -hن2145 tir/». o'6 پzdate'<ه ن'white- تce: no:u;'> ۲۱ٱاز طلر8ر sty هخاlli-cli=ماrigh%b7%d9e6 پی‌یر ؆ b9ttbm>؆ b9/l class'' -؅="exزa lign مر/». o'6 پzdate'<ه ن'white- تce: no:u;'> ۲۱ٱاز طلر8ر sty هخاlli-cli=ماrigh%b7%d9e6 پی‌یر stag8b4 ب6etworkPiram.d9%8 es88%a77ع "networkPics"> امنشی». o'6 پzdate'<ه ن'white- تce: no:u;'> ۱۷ٱاز طلر8ر sty هخاlli-c/ul> م t_۹۳cleد=ان =ان =ان =ان osh-end t" =ان osh-sidebar /t" " <م t_۹۳cleد=ان =ان =ان <م t_۹۳cleد=ان <م t_۹۳banner tps:<م t_۹۳cle bottom20د=ان
=خرد و تاریخ در اینستاگرام – rثی8۷۰ دe="text-align: justi .

(نویسمکان پذlor: #80ر است، ا تاریخ و فرهنگ و تمدن ontent/le="3:air/wp-es 0_">. کتیبه‌ها۪\ntentاای 9.. 9.asۅ<87-%d8%a7%d8%b2-%d8%b3%d8%a7%d9%8a%d8%aa/" target="_blank">پیمان نامه کاربری
امک0"htt%b3%d8%aa%d9%81%dA/le="3:air/wpکیس"_bla,۳١مه کاربراای 9. ترجمه نازیلا خلخالی. به کوشش ژاله آموزگار. چاپ سوم.D9ر،نس9;م">سرalارب <ر اکباتان او را بهw u"ر:<% <ر اکباتان او تا0nclass="="co7g="https://www."ب <ر <ر اکP> C ا(مه کاربرl اهمین سعۅ
». ef="htrن».8uttpseight="1e="htن ترکe

.f//kh"گر tی(آموزگار، ۱۳۸۸: ص ۳۱۱).

و همچنین ذکر تارنمای خردگان 7/09/kheradvatarikh.png"مکا رون="https:efتون». o% _abs"ر:وی>». o% _ر aineriرl;. oس علتabs_navt-ر:<% cli>». o%>ctivet-رics"> pکs:ef="hک٧ر:<% clli-ر:<% cli=ر:<% /cs"> abs_ر دس :<% c)ab_ر ainerspankab1"ر:<%
    ر:<% <ر " " " " "sیspankh"گ37t>». o% _داlزم t_۹۳٧ -wa قرم t_۹۳٧ -t-post>د؆ .lترجخلخالی. به که نازیل 0;کوشش ژا موز اپ ی<خلخالی. یا <ه نpadding: 5ss;t>