آرامگاه کوروش در پاسارگاد است؟

| نویسنده : مجید خالقیان، کـوروش شهرکی، پوریا پـارسا | واپسین به روزرسانی : ۲۵ خرداد ۱۳۹۶ |


 آیا آرامگاه کوروش بزرگ در پاسارگاد قرار دارد؟

بله، آرامگاه کوروش بزرگ بدون تردید در پاسارگاد است.

pas1

نویسنده سرپرست: مجید خالقیان (دانش آموخته کارشناسی ارشد تاریخ، دانشگاه تهران)

این روزها در فضای مجازی پیام‌هایی دست به دست می‌شود که بیان می‌کنند آرامگاه کوروش در پاسارگاد قرار ندارد! این افراد معمولا با استناد به گفته هرودوت مبنی بر کشته شدن کوروش در خارج از مرزهای ایران به این نتیجه می‌رسند که مقبره موجود در پاسارگاد نمی‌تواند محل دفن کوروش بزرگ باشد و این مکان مربوط به اشخاص دیگری است. حتی در یک جمله پیش پا افتاده، این روزها می‌شونیم که عده ای می‌گویند: ﺯﺭﺗﺸﺘﯿﺎﻥ ﻃﺒﻖ ﺁﺩﺍﺏ ﻭ ﺍﻋﺘﻘﺎﺩﺍﺗﺸﺎﻥ ﻣﺮﺩﮔﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻣﯽ‌ﺳﻮﺯﺍﻧﺪﻩ ﺍﻧﺪ، ﺍﮔﺮ ﮐﻮﺭﻭﺵ ﺯﺭﺗﺸﺘﯽ ﺍﺳﺖ، ﻃﺒﯿﻌﺘﺎ ﺟﺴﺪﺵ ﺭﺍ ﺳﻮﺯﺍﻧﺪﻩ ﺍﻧﺪ ﭘﺲ ﺁﺭﺍﻣﮕﺎﻩ ﮐﻮﺭﻭﺵ چرا پیدا شده است؟!!

هر چند این موارد پیش پا افتاده است اما این روزها نسبتا زیاد، دست به دست می‌شوند که واقعا تعجب آور است! در این باره پرسش‌های زیادی مطرح می‌شود؛ از این رو بر آن شدیم تا در نوشته ای مختصر با توجه به منابع تاریخی و شواهد گوناگون، البته با بیانی ساده، نشان دهیم که آرامگاه موجود در پاسارگاد آشکارا مربوط به کوروش بزرگ است.

 

ابتدا بپردازیم به بحث مرگ کوروش و اینکه گفته می‌شود این پادشاه خارج از ایران کشته شد و پیکرش را هیچگاه به ایران نیاورند.

با آنکه درباره مرگ کوروش سخن‌های متفاوتی در منابع آمده است اما با توجه به منابع به نظر می رسد که کوروش در قلمروی خودش دار فانی را وداع گفته است.

برخی از مورخان مانند گزنفون از مرگ طبیعی کوروش در دوران سالخوردگی سخن گفته اند و حتی اندرز پایانی بسیار مشهوری هم از او نقل کرده است (گزنفون، دفتر ۸، بخش ۷). برخی مورخان دیگر مانند کتزیاس، نوشته اند که کوروش در جنگ زخم برداشته و پس از وصیت و اندرز، درگذشته است (کتزیاس، کتاب ۶، بندهای ۲ و ۴؛ کتاب ۸، بندهای ۱ و ۵ و ۶).

اینکه گفته می‌شود کوروش خارج از ایران کشته شده و نتوانستند پیکرش را به ایران بازگردانند، معمولا بر اساس گفته هرودوت بیان می‌شود اما خود هرودوت صریحا نوشته است که درباره چگونگی مرگ کوروش روایات گوناگونی شنیده است، اما روایتی را که نقل کرده، بیش از بقیه برای خودش درخور اعتماد می‌نمود (هرودوت، کتاب ١، بند ٢١۴). به عبارتی خود هرودوت اعتراف کرده که بر اساس تمایل خودش این داستان را روایت کرده است! داستانی که جنبه‌های افسانه ای زیادی دارد و با شواهد تاریخی همخوان نیست.

هرودوت نوشته است ملکه ماساژت‌ها توانست کوروش را شکست دهد و سر پادشاه ایران را برید! این روایت را فقط هرودوت گفته است و در گفته دیگر مورخان هم عصر هخامنشی چنین داستانی دیده نمی‌شود.

یکی از دیوانسالاران دوره قاجار که از کوروش به نیکی یاد کرده است، در این باره تحلیل خوبی دارد. میرزا حسینقلی سالور نوشته است:

محال است یک سرداری مثل سیروس [=کوروش] یا قشون رزم آزموده جنگی رشید او که تقریباً ثلث آسیا را با آن قشون به حیطه تصرف و تملک در آورده بود از قشون ملکه ماساژت که در فنون جنگ و علم ابداً بهره نداشتند شکست بخورد. علاوه بر آن اگر مثل سیروس [=کوروش] پادشاهی که تازه این ممالک را فتح کرده بود در جنگ ماساژت‌ها کشته می‌شد چطور کامبیز [=کمبوجیه] پسرش بدون منازع و بدون تزلزل پادشاه کلِ این ممالک فسیحه می‌شد و مملکت او چنان منظم می‌بود که شخصاً به خیال فتح سایر ولایات که پدرش فتح نکرده بود می‌افتاد مثل مصر و غیره… (بازگشت ده هزار یونانی، ۱۳۸۴. ص ۲۷۷).

به راستی سرنوشت این جنگ چه شد؟ کمبوجیه پس از شکست پدرش با خیال آسوده به سراغ مصر رفت؟!

باید بررسی کرد که قلمروی اقوام بیابانگردی مانند ماساگت‌ها آن هم در سرزمین دوردست که بنا به گفته خود هرودوت دشتی پهناور است که تا چشم کار می‌کند بی پایان است (هرودوت، کتاب ١، بند ۲۰۴) به چه درد کوروش می‌خورده است؟!

این موارد نشان می‌دهد روایتی که هرودوت به دلخواه انتخاب کرده است چندان قابل اطمینان نیست و اشکال اصلی کسانی که اعتقاد دارند آرامگاه پاسارگاد مربوط به کوروش نیست این است که بر روی یک روایت افسانه ای تأکید دارند.

همانطور که اشاره شد مورخان دیگر موارد دیگری را درباره مرگ کوروش بزرگ نقل کرده اند. گزنفون از مرگ طبیعی کوروش در دوران سالخوردگی سخن گفته اند (گزنفون، دفتر ۸، بخش ۷). برخی مورخان دیگر مانند کتزیاس، نوشته اند که کوروش در جنگ زخم برداشته و پس از وصیت و اندرز، درگذشته است (کتزیاس، کتاب ۶، بندهای ۲ و ۴؛ کتاب ۸، بندهای ۱ و ۵ و ۶).

با کنار هم گذاشتن منابع یک موضوع منطقی به نظر می‌آید و آن هم اینکه کوروش بزرگ در جنگ با یکی از قبایل بیابانگرد در شرق و شمال شرق زخم برداشت و سپس هنگامی که به قلمرو و احتمالا پایتخت خود بازگشت، از دنیا رفت.

اینکه امروز ثابت شده آرامگاه کوروش در پاسارگاد وجود دارد دلیل روشنی بر رد نوشته هرودوت است.

برای بررسی بیشتر مرگ کوروش نگاه کنید به:

مرگ کوروش بزرگ

اما حالا به بحث آرامگاه کوروش می‌پردازیم.

مورخان دوران باستان از جمله کسانی هم عصر اسکندر بودند، به صورت آشکار از دیدن آرامگاه کوروش یاد کرده اند. آنها ویژگی‌هایی مانند پلکانی بودن و مربعی شکل بودن آرامگاه کوروش در پاسارگاد را ذکر کرده اند و از وجود تابوت کوروش در آن سخن رانده اند. حتی به کتیبه ای از زبان کوروش بزرگ اشاره کرده اند که آشکار می سازد که آرامگاه کوروش بزرگ در پاسارگاد بوده است.

از مشهور ترین مورخانی که از آرامگاه کوروش یاد کرده اند می‌توان به «آریان»، «استرابو» و «کنت کورس» اشاره کرد که سخن آریان بسیار با اهمیت است که از قول اریستوبولوس، یکی از همراهان اسکندر گفته می‌شود (نوشته آریان را در اینجا به زبان انگلیسی مشاهده کنید: Alexander and the tomb of Cyrus). روایت استرابو هم بسیار در این باره مشهور است.

آریان مورخ نامدار یونانی که به آرامگاه کوروش بزرگ در پاسارگاد اشاره آشکاری کرده است، به کتیبه ای از زبان کوروش بزرگ هم اشاره می کند که بازگویی گفته های اریستوبولوس از آرامگاه کوروش است:

بر آرامگاه به خط پارسی کتیبه ای بود و می گفتند معنی آن چنین بوده است: ای مرد، من کوروش فرزند کمبوجیه ام که امپراطوری آسیا را اساس نهادم و شهریار آسیا بودم، پس بر این مقبره رشک مبر (Arrian, Anabasis. 10, 8-6؛ ن.ک: نجف زاده، ۱۳۹۲: ص ۶۴).

این سخن را بعد ها پلوتارک دیگر یک از مورخین دوران کهن در کتاب حیات مردان نامی نیز ذکر کرده است (پلوتارک، ۱۳۴۶: صص ۴۲۴ -۴۲۵).

البته امروز در پاسارگاد و آرامگاه کوروش این جمله بر دیوار ها و سنگ ها دیده نمی شود و از این روی مورخین معاصر با توجه به پیدا نشدن این کتیبه در آرامگاه کوروش احتمالاتی را پیرامون این متن بیان می کنند. یکی از احتمالات این است که این کتیبه بر جرز سنگ یا چوب نوشته شده بوده که به بدنه آرامگاه متصل نبوده است پس طی سالیان دراز که از واقعه می گذرد تاراج شده و به یغما رفته است. احتمال دیگر این است که مورخین این سخن را از روی کتیبه های CMa و CMc و دیگر کتیبه های کوروش در کاخ های پاسارگاد برداشت کرده اند و مواردی را به آن افزوده در کتاب های خود درج نموده اند، لذا واقعیت تاریخی ندارد.

اما آنچه در بحث ما اهمیت دارد این است که مورخین دوران باستانی هیچ تردیدی نداشته اند که آرامگاهی که در پاسارگاد وجود دارد، آرامگاه کوروش بزرگ است و مشاهدات خود را از آرامگاه بیان نموده اند.

در سیاحت‌نامه فیثاغورث هم ویژگی‌های آرامگاه کوروش نقل شده است که شباهت آشکاری به آرامگاه کوروش در استان فارس دارد (نگاه کنید به: خاکسپاری کوروش بزرگ به روایت فیثاغورث).

این موارد نشان می‌دهد که آرامگاه کوروش در جهان باستان بسیار مشهور بوده است و در روایات گوناگون از آن یاد شده است و شکل و شمایل آن هم مورد توجه قرار گرفته است.

اما علاوه بر داده‌های تاریخی ذکر شده که اشتراک با هم دارند، آثار باستانی به جا مانده از پاسارگاد نشان می‌دهد که آرامگاه مرتبط با کوروش بوده است. کتیبه مشهوری که به سه زبان پارسی باستان، ایلامی و اکدی، در آنجا وجود دارد که نوشته است منم کوروش پادشاه هخامنشی. همچنین نقش برجسته ای از یک مرد بالدار موجود است که کلاهی با دو شاخ بر سر دارد. این نقش برجسته هنوز هم در دسترس است اما کتیبه ای بر بالای آن قرار داشته که از میان رفته است. در آن کتیبه باز هم همان جملات منم کوروش پادشاهی هخامنشی به سه زبان دیده می‌شود.

برای دانش بیشتر، نگاه کنید به:

نقش برجسته مرد بالدار، نقشی مرتبط با کوروش بزرگ

کتیبه بالای نقش برجسته را سفرنامه نویسانی که از ایران گذر کرده بودند نقل کرده اند و برخی از آنها هم نقاشی‌هایی از آثار به جا مانده کشیده اند. از جمله می‌توان به سفرنامه کرپورتر اشاره کرد (Ker Porter, 1821: p.492-498).

یک نقاشی‌ که از نقش برجسته کوروش در این سفرنامه وجود دارد در زیر آمده است:

نقش برجسته ای از یک مرد بالدار - پاسارگاد مقبره کوروش

نقش برجسته مرد بالدار پاسارگاد به همراه کتیبه بالای آن

با وجود این همه منبع و مدرک و شواهد دیگر شکی نمی‌ماند که آرامگاه پاسارگاد همان آرامگاه کوروش بزرگ هخامنشی است و صرفا یک روایت مبهم افسانه ای که گوینده آن یعنی هرودوت هم اشاره می‌کند چند روایت شنیده و یکی را به دلخواه انتخاب کرده است، نمی‌تواند دلیلی بر رد این موارد باشد. این در حالی است که بر اساس شواهد تاریخی، احتمالا کوروش در داخل قلمروی خود دار فانی را وداع گفته است.

 

پاسارگاد و نحوه دفن کوروش

بسیاری به نحوه قرار گرفتن پیکر کوروش در آرامگاهش ایراد می‌گیرند و مدعی می‌شوند که برخلاف عقاید زرتشتیان است. هرچند درباره نحوه قرارگیری پیکر کوروش در آرامگاهش چند فرضیه مطرح شده است که در ادامه به آن می‌پردازیم ولی اینکه گفته می‌شود ﺯﺭﺗﺸﺘﯿﺎﻥ ﻃﺒﻖ ﺁﺩﺍﺏ ﻭ ﺍﻋﺘﻘﺎﺩﺍﺗﺸﺎﻥ ﻣﺮﺩﮔﺎﻥ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﻣﯽ‌ﺳﻮﺯﺍﻧﺪﻩ ﺍﻧﺪ، از آن حرف هاست! چنین روشی اصلا در میان زرتشیان مرسوم نبوده است.

اما برخی دفن شدن پیکر در خاک را مخالف عقاید زرتشتیان می‌دانند و فرضیاتی مبنی بر غیر زرتشتی بودن کوروش مطرح می‌شود. البته صحبت درباره دین کوروش مفصل ولی به طور خلاصه باید گفت که محتملا کوروش مزداپرست بوده است.

برای دانش بیشتر درباره دین کوروش نگاه کنید به:

دین کوروش بزرگ چه بود؟

به هر حال در این بحث باید چارچوب خود را از عقاید زرتشتیان تعریف کنیم. آیا وجود منابع فقهی زرتشتی که امروز در دست داریم، کافی است تا از احکام زرتشتیان عصر هخامنشی و کوروش به صورت کامل و دقیق آشنایی پیدا کنیم؟! در ارزیابی آیین کوروش بزرگ، باید متوجه باشیم که معیار ما برای سنجش دین کوروش، آیین زرتشتی ساسانی نیست. با توجه به منابع گوناگون از جمله کتیبه‌های هخامنشی، منابع یونانی و آثار به جا مانده از ایران باستان، می‌توان گفت بسیاری از ایرانیان مزداپرست بوده اند و خود را پیروی زرتشت، پیامبر باستانی ایرانی می‌دانستند. ولی به مرور تحولاتی در آیین زرتشت رخ داد و سنت‌های دینی گوناگونی در میان ایرانیان شکل گرفت. اما در دوران ساسانی تحولات بزرگی در آیین زرتشتی رخ داد که به زرتشتی ساسانی مشهور است.

برای دانش بیشتر درباره تحولات آیین زرتشتی نگاه کنید به:

نگاهی کوتاه به تحولات آیین زرتشتی

این موارد ذکر شد تا تأکید شود که اگر پیکر شخصی در زمان هخامنشی دفن شده و در دخمه قرار نگرفته است، لزوماً دلیلی بر غیر زرتشتی بودن او نیست، چرا که احتمال دارد احکام آن عصر زرتشیان و اقوام گوناگون ایرانی متفاوت بوده باشد. می‌دانیم بسیاری از پادشاهان هخامنشی دفن شده اند و از آنها کتیبه به جا مانده است که خود را پرستشگر اهورامزدا معرفی می کنند؛ اتفاقا آنها از خویشاوندان کوروش بزرگ هستند.

درباره تشریفات مردگان در آداب و رسوم ایرانیان دوره هخامنشی با سنت‌های متفاوتی در منابع برخورد می‌کنیم. در تاریخ هرودوت صرفاً درباره تشریفات مغ‌ها با اطمینان می‌گوید که کالبد مرده توسط پرندگان یا سگ‌ها دریده می‌شدند (هرودوت، کتاب ۱، بند ۱۴۰) اما هرودوت مغ‌ها را فقط یکی از قبایل مادی می‌داند (همان: کتاب ۱، بند ۱۰۱). از طرفی می‌دانیم که پادشاهان هخامنشی هم دفن شده اند و احتمالا تشریفات پارس‌ها و مادها تفاوت‌هایی داشته است.

هنگامی که این موارد را کنار هم بگذاریم به نظر می‌رسد، رسم دخمه در ابتدا یک رسم محلی در میان یکی از قبایل مادها (مغان) و شاید برخی دیگر از اقوام ایرانی بوده است. بعدها (شاید پس از چند قرن) احتمالا وقتی که این طیف قدرت بیشتری گرفتند، به دنبال فراگیر کردن آن بودند.

آنچه در منابع درباره تشریفات پیکر بی‌جان کوروش گفته می‌شود جالب توجه است چرا که مستقیم به حضور زرتشت (احتمالا منظور مغ یا روحانی زرتشتی است) اشاره دارد. نکته مهم دیگر تشریفات و مراسم مذهبی مخصوص است.

با توجه به مواردی که در سیاحت‌نامه فیثاغورث آمده است، کوروش ابتدا در اکباتان و در خاک دفن شده بود، سپس برای گرامی‌داشت وی، پیکرش را در تابوت گذاشتند و به پاسارگاد آوردند. در نهایت تابوت کوروش با تشریفات مغان در بنایی از آثار کمبوجیه قرار گرفته است! در این گفته به وصیت‌نامه مشهور کوروش هم اشاره می‌شود که گزنفون آن را نقل کرده و در آن کوروش وصیت کرده است که پیکرش را به خاک بسپرند (کوروش نامه گزنفون، دفتر ٨، بخش ٧، بند ٢۵)، با توجه به نوشته سیاحت‌نامه فیثاغورث در حقیقت وصیت کوروش در ابتدا انجام شده و او را در خاک اکباتان دفن کرده اند و بعدها او را به پاسارگاد برده اند (نگاه کنید به: خاکسپاری کوروش بزرگ به روایت فیثاغورث).

در اصالت این گفته، شک و تردید وجود دارد و احتمالا تاریخ نوشتن سیاحت‌نامه فیثاغوث بعد از حمله اسکندر به ایران است، بنابراین در پذیرش تاریخی آن باید محتاطانه عمل کرد.

به هر حال درباره محل قرار گیری پیکر کوروش در آرامگاهش چند دیدگاه گفته شده که هیچ کدام لزوماً نمی‌توانند مخالف آیین زرتشتی و مزداپرستی او باشند، چرا که احتمالا سنت‌های گوناگونی برای خاکسپاری ایرانیان مزداپرست وجود داشته است. کوروش ممکن است یا با توجه به سنت پارس‌ها در آرامگاهش قرار گرفته باشد و یا با توجه به سنت مغان که بخشی از مادها بودند؛ می‌دانیم که پدر کوروش پارس و مادرش ماد بوده است.

در اینجا به چند مورد اشاره می‌کنیم و به بررسی اجمالی آنها می‌پردازیم.

 

پیکر در تابوت و بالای آرامگاه:

یک نظر می‌گوید که پیکر کوروش در بخش بالای آرامگاه و در تابوتی قرار داشته است. لوازمی از کوروش هم در کنار تابوت او گذاشته بودند که پس از حمله اسکندر توسط اشخاصی ناشناس به تاراج رفته است. در این شیوه، عدم تماس پیکر با خاک را مشاهده می‌کنیم که یادآور همان سنت مغان است.

وجود تابوت در قسمت بالای آرامگاه کوروش، در منابع مرتبط با اسکندر نقل شده است. اریستوبولوس، یکی از همراهان اسکندر درباره آرامگاه کوروش مواردی را نقل کرده و توسط آریان در کتاب آناباسیس ثبت شده است. در این منبع اشاره می‌شود که بخش‌های پایینی آرامگاه را سنگ‌هایی به شکل مربع تشکیل می‌دادند و در بالای آرامگاه محفظه ای قرار داشته است. در داخل آن محفظه، تابوتی طلایی بوده است که پیکر کوروش در آن قرار داشته است و یک نیمکت با پایه‌هایی طلایی در کنار تابوت گذاشته بودند. موارد دیگر مانند یک شنل آستین‌دار، لباس‌های گوناگون و همچنین یک میز در محفظه وجود داشتند. نکته ای که جالب است وجود یک محل برای روحانیان در فضای آرامگاه کوروش بوده است که از آرامگاه نگهداری می‌کردند (Arrian, 29.1-11).

اگر بپذیریم از ابتدا کوروش به این ترتیب در این بنا قرار داشته، به نظر می‌رسد کوروش با توجه به تشریفات مغان در آرامگاهش قرار گرفته است. همان تشریفاتی که بعدها در متون فقهی زرتشیان هم وارد شد.

 

پیکر در بدنه آرامگاه:

نظر دیگر می‌گوید که پیکر در بدنه آرامگاه قرار گرفته است که باز هم یادآور سنت عدم تماس پیکر با خاک می‌باشد. همانگونه که از شکل آرامگاه آشکار است، آرامگاه به وسیله پلکانی سنگی از سطح زمین جدا شده است.

 

دفن پیکر در خاک:

یافته های فراوانی وجود دارد که ایرانیان در عصر هخامنشی مردگان خود را دفن می‌کرده اند. دفن مردگان برخی را واداشته است که آیین هخامنشیان را خلاف آیین زرتشتی بدانند! اما اشاره‌های زیادی در سنگ نبشته‌های هخامنشی و همچنین منابع یونانی نشان می‌دهد که آیین زرتشت جایگاه قابل توجهی داشته و پادشاهان گرایش آشکاری به آن داشته اند.

پیش از این اشاره شد که احتمالا رسم دخمه در ابتدا یک رسم محلی در میان یکی از قبایل مادها (مغان) بوده است و بعدها (شاید پس از چند قرن) به دنبال فراگیر کردن آن بودند. البته هیچ بعید نیست کوروش که مادرش یک مادی بوده است، با توجه به این رسم در آرامگاهش قرار گرفته باشد که در گفته مورخان یونانی همزمان اسکندر که از آرامگاه کوروش دیدن کرده اند، چنین تشریفاتی به نظر می‌آید.

با این حال از زمان هخامنشیان گورهای زیادی از سراسر کشور به دست آمده که همه گواه دفن مردگان است. در بخش‌های زیادی از شاهنشاهی ایران معمول بود که مردگان را کف خانه دفن کنند. این رسم در بین النهرین، در سوریه و در فلسطین هم جاری بود. کف گلین این خانه ها را، در حاشیه دیوارها می‌کندند و مرده را در آن قرار می‌دادند. در خانه‌های اشرافی تر و محکم تر به جای کف حیاط، کف اتاق را می‌شکافتند. شیوه ساده تدفین پیچیدن مرده در کفن و خاک کردن آن ها بود. نوع تجملی تر این بود که مرده را در گلی ذخیره آذوقه جای می‌دادند و سپس در گودالی می‌گذاردند. ظاهراً برای این کار از کندوهای لب پریده و گاهی هم شکسته هم استفاده می‌شده است. برای کودکان خردسال از تشت و لگن و خمره های گلی استفاده می‌شد (گیرشمن، ۱۳۸۸: صص ۱۶۵-۱۶۷).

مشهور ترین دفن مرده‌های هخامنشی مرتبط با شاهنشاهان سلسله هخامنشی است و جالب آنکه کتیبه‌هایی از آنها به جا مانده که خود را پرستشگر اهورامزدا معرفی می‌کنند. هنگامی که این کتیبه‌ها را با منابع یونانی بسنجیم – که در منابع یونانی نام زرتشت به صورت آشکار آمده است – به نظر می‌آید که پادشاهان هخامنشی زرتشتی بوده اند.

پس اگر فرض کنیم که کوروش بزرگ در ابتدا دفن شده است که برخی از منابع مانند کوروش نامه گزنفون هم در وصیت کوروش به آن اشاره می‌کنند (گزنفون، دفتر ٨، بخش ٧، بند ٢۵) منافاتی با مزداپرستی آن عصر نداشته چرا که به نظر می‌رسد در احکام اقوام گوناگون ایرانی در زمان هخامنشی که اتفاقا زرتشتی بودند، چنین منعی نبوده و فراگیر شدن رسم دخمه به دوران پس از هخامنشیان مرتبط است.

گفتار بیشتر درباره آرامگاه کوروش بزرگ و پاسارگاد:

آرامگاه کوروش بزرگ یا مقبره مادر سلیمان؟

پیکر کوروش بدون تردید به پاسارگاد رسیده است

آیا مجموعه پاسارگاد جعلی است؟ (پاسخ به سخنان نادرست) – بخش اول

آیا مجموعه پاسارگاد جعلی است؟ (پاسخ به سخنان نادرست) – بخش دوم

آیا مجموعه پاسارگاد جعلی است؟ (پاسخ به سخنان نادرست) – بخش سوم

آیا مجموعه پاسارگاد جعلی است؟ (پاسخ به سخنان نادرست) – بخش پایانی

پانویس:

* مجید خالقیان، دانش آموخته کارشناسی ارشد تاریخ، دانشگاه تهران).

.

بن مایه‌ها و یاری نامه‌ها:

– خالقیان، مجید؛  شهرکی، کـوروش؛ پـارسا، پوریا؛ (۲۵ خرداد ۱۳۹۶). «مقبره کوروش در پاسارگاد است؟». پایگاه خردگان.

نشانی رایاتاری: https://kheradgan.ir/?p=10028

– پلوتارک (۱۳۴۶). حیات مردان نامی، ترجمه رضا مشایخی. جلد سوم. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.

– کتزیاس (١٣٨٠). خلاصه تاریخ کتزیاس از کوروش تا اردشیر (معروف به خلاصه فوتیوس). ترجمه کامیاب خلیلی. تهران: کارنگ.

– گیرشمن، رومن (۱۳۸۸). تاریخ ایران از آغاز تا اسلام. ترجمه محمد معین. تهران: سپهر اذب.

– گزنفون (۱۳۸۴). بازگشت ده هزار یونانی. ترجمه حسینقلی سالور. به کوشش مسعود سالور. تهران: اساطیر.

– گزنفون (١٣٨٩). زندگی کوروش [مشهور به کوروش نامه]. ترجمه ابوالحسن تهامی. تهران: نگاه.

– نجف زاده اتابکی، ابوالحسن (۱۳۹۲). پاسارگاد شهر کوروش. پازینه: تهران.

– هرودوت (١٣٨٩). تاریخ هرودوت. ترجمه مرتضی ثاقب فر. تهران: اساطیر.

– Arrian of Nicomedia. “Alexander and the tomb of Cyrus”. translate by Aubrey de Sélincourt . Livius.

– Ker Porter, Robert (1821). Travels In Georgia, Persia, Armenia, Ancient Babylonia, During the years 1817, 1818, 1819 and 1820. London: Printed for Longman, Rees, Orme, and Brown.


شرایط استفاده از نوشتار:

از آنجایی که هرگونه استفاده یا رونوشت از نوشتارها بر اساس پیمان نامه کاربری امکان پذیر است، اگر قصد رونوشت از این نوشتار را دارید، بن‌مایه آن را یاد کنید. طبیعی است که ذکر مواردی مانند نام پدیدآور (نویسنده، گردآورنده و…)، تاریخ واپسین به روز رسانی، عنوان کامل نوشته به همراه پیوند (لینک) و همچنین ذکر تارنمای خردگان (www.kheradgan.ir) ضروری است.

 

پرسش ها تنها از بخش پرسش و پاسخ

خواهشمندیم پرسش‌ها را تنها در بخش «پرسش و پاسخ» در میان بگذارید. پرسش‌ها در بخش دیدگاه‌ها پاسخ داده نمی‌شوند. با سپاس فراوان


راهیابی به بخش «پرسش و پاسخ»:

KHERADGAN.ir/ASK



برگه‌های همیار و همکار خِرَدگان در اینستاگرام:

=خرد و تاریخ در اینستاگرام armtin136
خردگان در اینستاگرام


کانال‌های همیار و همکار خِرَدگان در تلگرام:

کانال «ایران در قفقاز و آسیای مرکزی و آناتولی» در تلگرام کانال «داستان‌های شاهنامه فردوسی» در تلگرام
کانال خردگان در تلگرام

نوشتارهای پیشنهادی

24 دیدگاه

  1. Avatar

    مرگ کوروش بدست ماساژتها انجام شده که اغلب روایات تاریخی البته بغیر از گزنفون چیزی را روایت کرده اند که شبیه روایت پدر تاریخ یعنی هرودوت درباره مرگ کوروش بدست ماساژتها و ملکه تومیریس که تقریبا در ازبکستان کنونی می باشد. خب پسر ملکه بدست کوروش بقتل میرسد در نهایت بی شرافتی، بعد از اینکه سر جسد بی جان کوروش بدست ملکه تومیریس بریده میشود و در تشت خون انداخته میشود، سپاه هخامنشی قبل از آن به دلیل شکست در جنگ در حال گریختن به سمت قلمرو هخامنشی بودتد، تومیریس هم بخاطر مرگ فرزندش بدست کوروش ، چنان کینه ای ازین جبار داشته که حتی به جسد کوروش هم ترحمی نکرده که طبیعی هم هست، بعد شما توقع دارید لاشه کوروش را به سپاه در حال فرار هخامنشی داده باشد?!!!!
    مورد بعد اینکه لابد تکنولوژی آریایی، مجهز به فریزرهای ترموکینگ و الکارواستیل بوده که جسد کوروش کشته شده در ازبکستان امروزی سالم به پاسارگاد آورده شده در این مسافت بیش از ۱۲۰۰ کیلومتری !!!!
    واقعا شعور دیگران را به سخره گرفته ای جناب خالقیان.
    داستان پسر شجاع تعریف کردید تا از تاریخ گفتید???

    شما واضح است که یک باستانگرا هستید و هر چیزی که به نفعتان باشد را بیان میکنید، اگر ساخت لامبورگینی را در این سایت خردگان به کوروش نسبت دهید ما تعجب نمیکنیم. در مورد سفرنامه فیثاغورث که واقعا شرم آور است. این سفرنامه چطور ترجمه فارسی دارد که مولف خارجی آن مشخص نیست و در زبان انگلیسی اصلا چنین کتاب وجود خارجی ندارد…
    ضمنا مقبره کوروش چطور مقبره هخامتشی است که روی آن حروف یونانی حک شده و حتی یک خط میخی هخامنشی در آن وجود ندارد. ضمنا افشای دروغ دیگر شما
    اینست که کتیبه کوروش در کاخ ساختگی پاسارگاد، به خط میخی پارسی یا هخامنشی است. این خط در زمان داریوش ابداع شده و در زمان کوروش وجود نداشته، .. این تناقض و فریبکاری را چطور پاسخ میدهید…

    مردم آگاه شده اند، کمی از لاک احساسات پوچ باستانگرایی خارج شوید، زشت است برای خودتان و به بازی گرفتن شعور مخاطبان خود…
    اگر بلد نیستید راستگو باشید لاقل چیزی نگویید و به دروغگویی مبادرت نورزید

    • مجید خالقیان

      از کسی که افسانه هرودوت را واقعیت تاریخی می‌داند بعید نیست که گفتار مستند و تاریخی را «داستان پسر شجاع» بداند.

      لابد شما اعتقاد دارید که آب نطفه هندی‌ها تیره است (هرودوت، کتاب ۳، بند ۱۰۱) یا ادرار زنی که غیر از همسرش با مرد دیگری همبستر نشده بود چشم نابینای شاه مصر را شفا داد (هرودوت، کتاب ۲، بند ۱۱۱) تنها دلیل هم گفته هرودوت است!

      به هر حال درباره مرگ کوروش بزرگ و افسانه کوروش مفصل توضیح داده شده و پیوند نوشتار مرگ کوروش در این نوشتار هم آمده است.

      نگاه کنید به: https://kheradgan.ir/?p=3222

      بنابراین اتفاقا وجود آرامگاه کورش بزرگ یکی از دلایل مهمی است که افسانه هرودوت را رد می کند. پس دیگر نیاز به تکنولوژی آریایی مجهز به فریزرهای ترموکینگ و الکارواستیل نیست تا پیکر کوروش بزرگ را کیلومترها حمل کنند. ولی نمی دانم چطور ایران ستیزان می‌گویند آنجا مقبره مادر حضرت سلیمان (ع) است!! چطور می‌شود که پیکر مادر حضرت سلیمان را می توانستند کیلومترها حمل کنند و بیاورند پاسارگاد دفن کنند؟!
      درباره سیاحتنامه فیثاغورث هم باید گفت که انتشارات دنیای کتاب آن را به صورت رسمی منتشر کرده است. مشخص نیست مشکل شما با خردگان است یا با نشرهای رسمی یا کلا مشکل دارید!

      درباره خطوط به قول شما یونانی، دوستان به صورت مفصل توضیح داده‌اند. احتمالا برخی از سنگ تراشان آرامگاه کوروش، لودیه‌ای تبار بودند و بهره بردن از صنعتگران دیگر کشورها و استفاده از هنر آنها در راستای سیاست چند فرهنگی هخامنشیان کاملا معقول به نظر می‌رسد.
      نگاه کنید به: https://kheradgan.ir/?p=16361

      درباره ابداع خط میخی هنوز هیچ سند قطعی نیست که در زمان داریوش ابداع شده باشد. معمولا برای اینکه بگویند داریوش ابداع کرده به بخشی از کتیبه بیستون اشاره می‌کنند! اما لوکوک با ترجمه دقیق گفته است که در اینجا منظور قطعی ابداع نیست بلکه از آن می توان گسترش به این خط (آریایی) را برداشت کرد. فرضیه‌هایی وجود دارد که این خط مرتبط با مادها و حتی پیش از کوروش بزرگ می‌دانند که البته این فرضیات هم قطعی نیست. اما اگر هم خط میخی پس از کوروش ابداع شده باشد با توجه به احترامی که تا پایان دوران هخامنشی برای این پادشاه وجود داشته است هیچ بعید نیست پادشاهان بعدی هخامنشی به این آرامگاه پرداخته باشند و برای بزرگداشت او کتیبه هایی افزوده باشند. به ویژه آنکه صرفا در کتیبه ها کوروش معرفی شده است و بعید نیست وقتی تشکیلات هخامنشی در اوج قرار گرفت برای حفظ هویت بناهای گذشتگاه و سازماندهی آنها اقدام کرده باشند. در کاخ های مرتبط با کوروش ونقش برجسته مرتبط با کوروش بزرگ، بعدها کتیبه معرفی او را اضافه کرده باشند. اما تاکید میکنم که سند قطعی وجود ندارد که خط میخی پارسی در زمان داریوش بزرگ ابداع شده باشد.

      هیچ تناقض و فریبکاری نیست دوست گرامی. بله مردم آگاه تر شدند تا جایی که تبلیغات ایران‌ستیزان و کوروش‌ستیزان نتیجه عکس داد تا جایی که مردم بیش از پیش با ارزش تاریخی پاسارگاد و کوروش بزرگ آشنا شدند و ایران‌ستیزان مجبورند اتوبان را ببندند تا مردم به آرامگاه کوروش نروند!

      • Avatar

        جناب خالقیان، تاریخ هرودوت در مورد روایت مرگ کوروش دقیقا بیان کرده که: در مورد مرگ کوروش روایات متعددی هست ولی آن چیزیکه به حقیقت نزدیکتر هست را بیان کرده، دیگر اینکه اکثر تواریخ باستان بغیر از گزنفون مرگ کوروش را به گونه ای روایت کردند که از بسیاری جهات شبیه هم هست. بماند که کوروش نامه گزنفون اصلا کتاب تاریخی نیست بلکه رمان تاریخی هست، لابد اینرا هم نمیدانید !!!!

        اما مورد بعد اینکه شما به تاریخ هرودوت میگویید افسانه، خب خنده دار هست که وقتی دستتان از ادله تهی گشته اتهام زنی میکنید، کلا کوروش پرستان اگر هر چیزی که تاریخ گفته باشد خلاف میلشان است سریعا آن تواریخ را بالکل رد میکنند. حالا هرودوت جاهایی هم از کوروش تعریف کرده و خود شما در همین ساست خردگان با چه ذوقی و اشتیاقی به هرودوت استناد کرده اید، ولی حالا که مرگ فضاحت بار کوروش طبق تاریخ هرودوت به مزاج شما سازگار نیست ، میگویید هرودوت افسانه سراست، اگر هرودوت نبود شما در حد یک چیپس مزمز هم کوروش را نمیشناختید !!!!

        نکته بعد اینکه ادعا کردید هرودوت ، افسانه سرا بوده، این سخن واقعا وجاهت علمی شما را پایین می آورد بلکه هیچ می سازد، ما نگفتیم همه تاریخ هرودوت صحیح است، ولی در مورد مرگ کوروش و عدم وجود آرامگاه برای کوروش و مرگ کوروش در ازبکستان در جنگ با ماساژتها طبیعی هست که قبول کنیم اصلا جسدی به پاسارگاد نرسیده که قبری وجود داشته باشد.

        خنده دار هست که قبر یک انسان فقیر دست کم رویش حاوی نام این انسان هست، ولی در مقبره منسوب به کوروش نه نامی از کوروش است نه حتی یک سطر خط میخی، درون مقبره هم کتیبه اتابکان فارس هست به خط عربی، بیرون مقبره هم روی سنگها ، حروف یوناتی حک شده، در قسمت بالای مقبره هم که استخوان سگ یافت شده، یک سرچ ساده در گوگل بزنید، این حجم از تجاهل در شما شگفت انگیز است.
        طبق گفته آریانوس در روی مقبره کوروش به خط میخی مطالبی نقر شده، ولی در این مقبره جعلی که بیشتر شبیه یک عبادتگاه هست و کاملا معماری یوناتی دارد حتی یک جمله بخط میخی یافت نشده، یعنی کوروش اینقدر پادشاه حقیری بوده که پسرش کمبوجیه و و دامادش داریوش بزرگ حتی برای اون یک مقبره با خط میخی ننوشته اند !!!!!

        دنیا شهر کوران نیست جناب خالقیان، از خواب بیدار شوید …

        اما مورد بعد شما اونقدر مطالعات اندکی دارید که اگر کتب آقای پرویز رجبی را میخواندید و همچنین یافته های والتر هینتس، تا الان باید میفهمیدید که بطور مستند و دلایل انکار ناپذیری، ابداغ خط میخی پارسی یا خط میخی هخامتشی، مربوط به دوره داریوش اول یا داریوش بزرگ است، ضرب سکه هم مربوط به دوره داریوش اول است، سکه های سیگلو و دریک. خنده دار هست که حتی نمیدانید کوروش از کاتبان عیلامی استفاده میکرده، یعنی از خط میخی عیلامی، خود کوروش که سوادی نداشته، هخامنشیان هم خطی نداشتند لذا مجبور بودند از خط میخی عیلامی که اقتباسی از خط نیخی سومری و آشوری بود استفاده کنند، جناب خالقیان شما را فردی بیسواد در تاریخ میبینم. هخامنشیان اگر خط داشتند، خب چرا کسی نبود منشور کوروش را به خط میخی هخامنشی یا همان خطی میخی پارسی بنویسد در دربار کوروش، و این متشور به خط میخی اکدی نوشته شده، پر واضح هست که خط میخی پارسی یا همان خط میخی هخامنشی در زمان کوروش وجود خارجی نداشته، لطفا کتابهای جناب پرویز رجبی و جناب والتر هینتس را بخوانید و مطالعات خود را ارتقا دهید.

        مشکل شما همین هست که بجای قبول حقیقت یا فرار رو به جلو دارید، یا فرافکنی میکنید یا اتهام زنی. واقعا تاسف بار هستدکه هرکس که حقیقت را بطور مستند از تاریخ میگوید و نظر کارشناسانه میدهید، سریعا انگ ایران ستیز به آن میزنید و پشت این انگ پنهان میشود ، بنظر هر شخص منصفی ایران ستیز شما هستید که تاریخ را وارونه نشر میدهید، تاریخ را گلچین میکنید و هر آنچه مطابق میلتان باشد را نشر میدهید و هر آنچه مطابق میلتان نباشد را میگویید افسانه هست و ایران ستیزی است و….

        لابد شما هم فکر میکنید این قلمرو بزرگ هخامنشیان با جنگ و کشتار بدست نیامده بلکه با پرتاب بالشت و یا مگس کش و یا تفنگ آب پاش فتح شده، این داستانهای کودکانه شما زمانی خریدار داشت که تازه تب باستانگرایی راه افتاده بوده، الان دیگر خود مردم به فکر فرو رفته اند که یک شاهی چون کوروش که قلمرو به این وسعت را با اینهمه کشتار بدست آورده چگونه است که محید خالقیان هیچگاه از جنایات کوروش هیچ نمیگوید !!!!
        خب پاسخ اینست که جناب مجید خالقیان و سایت خردگان، دارای تفکر متعصبانه باستانگرایی است، و طالب را بصورت گزینشی و بر اساس سلایق شخصی نشر میدهد.

        تمام یهود پوریم و قتل عام ایرانیان در دوره خشایار شاه را قبول دارند و هرساله جشن میگیرند، در روی کره زمین فقط یک شخص بنام مجید خالقیان و یک سایت بنام خردگان(دروغگان) این واقعه را انکار میکند.

        کنی به خود بیایید دوست گرامی، من واقعا شما را دوست دارم و علاقمندم که نیروی خود را در جهتی صحیح و موثر صرف کنید. بقول داریوش بزرگ اهورامزدا این سرزمین از دروغ و…. محفوظ بدارد

        “پاینده باد ایرانم، سرزمین آریایی”

      • کوروش شهرکی

        با سلام. و درود

        نخست دوست گرامی تاریخ هرودوت نه کاملا افسانه است و نه کاملا درست. هرودوت در ۲۵۰۰ سال پیش نه از حب و بغض ها خالی بوده و نه توان دست یافتن به همه اطلاعات را. تلاشی ارزشمند و قابل ستایش برای مکتوب کردن تاریخ انجام داده که همانطور که بخش هایی ارزنده دارد اشکالات و افسانه هایی نیز به آن وارد شده اند. اما انتخاب درست از غلط در تاریخ هرودوت سلیقه ای نیست و بر اساس انطباق با یافته های باستان شناسی و نیز داده های سایر مورخین انجام شده است.

        در مورد روایت مرگ کوروش بزرگ ، هرودوت میگوید چندین روایت وجود دارد و من آن را که «از نظر خودم» درست تر دانستم انتخاب کردم. این گزینش هرودوت است و علت اینکه بعد از هرودوت تاریخ نویسان رومی روایت مشابه با او را اتخاذ کرده اند نسخه برداری آنها از روی تاریخ هرودوت میتواند باشد. این افراد گاها تا زمان واقعه فاصله ای ۵۰۰ سال یا بیشتر داشتند.
        در مورد مرگ کوروش اتفاقا اکثر پژوهشگران روایت هرودوت را نادرست شمرده اند. و این اتهامات شما گزینشی دلبخواهی از سوی جناب خالقیان یا پایگاه خردگان نیست نظر شما را به اظهار نظر مورخان و باستان شناسان برجسته جلب میکنم:

        شاخ و برگ‌ها و ادعاهای هرودوت در مورد مرگ کوروش در هیچ یک از منابع تاریخی هم عصر دیگر بازتاب نیافته است و اگر هم بعدها در گفته نویسنده‌ها می بینیم صرفا رونوشتی از نوشته‌های هرودوت می‌باشد.

        دکتر داندامایف درباره مرگ کوروش در روایت هرودوت می‌نویسد:

        لازم است روایت هرودوت را نیز که خود از عنصر افسانه خالی نیست، با دیدی نقادانه نگریست (داندامایف، ۱۳۸۱: ص۹۹).

        بار دیگر اشاره می کنیم که کتزیاس از مرگ کوروش در میان سپاهیان و سرداران خویش بعد از وصیت کردن سخن می‌راند (کتزیاس، ۱۳۷۹: صص ۳۷-۳۹) و بروسوس کلدانی تنها مرگ کوروش را در نبرد با قومی به نام داهه (در نواحی گرگان) می‌داند (پیرنیا، ۱۳۹۱: ص۳۹۱).

        دکتر شروین وکیلی در اینباره می‌نویسد:

        هرودوت، طبق معمول، رنگ آمیزترین و تخیلی ترین قصه را روایت کرده است… داستان‌هایی مانند کمینِ مبتکرانه‌ی کوروش، کشته شدن اسپارگاپس، بریده شدن سر کوروش، محتوای گفتگوهای شخصیت‌های برجسته با هم و مواردی شبیه به این هم بیشتر محصول هنر قصه پردازی هرودوت هستند تا واقعیت‌هایی تاریخی (وکیلی، ۱۳۸۹: ص ۱۲۸و۱۳۰).

        دکتر علیرضا شاپور شهبازی می‌نویسد:

        افتادن سر او -کوروش- به دست تومیریس بی گمان افسانه است (شهبازی، ۱۳۴۹: ص ۳۷۱).

        دکتر «بهرام فره وشی» در مورد روایت مرگ کوروش می‌نویسد:

        روایت های مختلفی در مورد مرگ کوروش وجود دارد که برخی از آنان افسانه آمیز است مانند روایتی که هرودوت آورده است (فره وشی، ۱۳۷۹: ص۷۴).

        دکتر «پرویز رجبی» با تاکید بر افسانه آمیز بودن روایات درباره مرگ کوروش بزرگ (رجبی، ۱۳۸۷: صص ۱۵۱-۱۵۶). درباره ادعاهای هرودوت پیرامون مرگ کوروش می‌نویسد:

        پیداست که افسانه ای که هرودوت می آورد، با بافتی که دارد، با تاریخ واقعی نمیتواند هماهنگ باشد وحتی مورخ نمی‌تواند موضوعی درخور بخشی از تاریخ بیابد. این داستان بیشتر به کار آنانی می‌آید که افسانه‌های کهن را بررسی می‌کنند (رجبی، ۱۳۸۷: ص۱۵۴).

        این ادعاها و شاخ و برگ دادن‌ها به مرگ کوروش افسانه‌ای و غیر قابل باور است. خصوصا آنکه سپاه کوروش در این لشکر کشی به شرق پیروز شده است. چنانکه پیشتر اشاره شد استرابون و کتزیاس هردو از پیروزی در این نبرد سخن رانده اند (استرابون، ۱۳۸۱: ص ۳۳؛ کتزیاس، ۱۳۷۹: ص۳۸).

        موضوع دیگر که فرمودید : «خنده دار هست که قبر یک انسان فقیر دست کم رویش حاوی نام این انسان هست» بنده از شما میپرسم قبر چند انسان فقیر با قدمت ۲۵۰۰ سال را در ایران سراغ دارید که نام آن اشخاص بر آنها درج شده باشد؟
        کتیبه نویسی بر روی آرامگاه شاهان هخامنشی سنت هخامنشیان نبوده، شما را به گفتگویی که پیشتر در این مورد انجام شده ارجاع میدهم:

        «نگارش کتیبه بر روی آرامگاه سنت شاهان هخامنشی نبوده است از میان ۷ شاه هخامنشی مطرح در تاریخ تنها روی آرامگاه داریوش بزرگ کتیبه ای حاوی پند و اندرز به پسرش و «فردی که پس از این شاه خواهد شد» وجود دارد که نوعی وصیت نامه به شمار میرود.
        خشیایار شاه و اردشیر یکم و پس از او داریوش دوم و اردشیر دوم و… هیچ یک کتیبه ای بر آرامگاهشان به جای نگذاشته اند .
        از سویی دیگر اگر کمی این مقاله را با دقت مطالعه میکردید، درمیافتید که اگرچه در خود بنای آرامگاه کتیبه ای از کوروش هخامنشی وجود ندارد اما در فاصله کوتاه ۶۰۰ متری از این آرامگاه مجموعه کاخ هایی است که از قضا حاوی نام کوروش هخامنشی به سه زبان میباشد.(سامی،۱۳۳۰:ص۱۲) »

        در مورد معماری آرامگاه کوروش این مقاله را بخوانید: https://kheradgan.ir/?p=17007

        فرمودید: «هخامنشیان اگر خط داشتند، خب چرا کسی نبود منشور کوروش را به خط میخی هخامنشی یا همان خطی میخی پارسی بنویسد در دربار کوروش، و این متشور به خط میخی اکدی نوشته شده »
        علت نگارش منشور کوروش به زبان اکدی اینست که این لوح خطاب به مردم و روحانیون و خدای بابل نوشته شده است. موضوع بسیار ساده است اگر شما میخواهید خدمات خود را برای مردم مثلا انگلستان شرح دهید قطعا باید بیانه ای انگلیسی منتشر کنید نه فارسی!
        البته این به معنای وجود یا عدم وجود خط پارسی باستان در زمان کوروش نیست همانطور که جناب خالقیان اشاره داشتند، هیچ سند قطعی وجود ندارد که خط در زمان داریوش ساخته شده باشد از سویی از قبل از داریوش نیز تا به حال کتیبه ای به خط پارسی باستان کشف نشده است که وجود خط را اثبات کند. بهترین نتیجه گیری استفاده از واژه «نمیدانیم» است.

        سایر سخنانتان تنها وارد آوردن اتهام به نگارندگان سایت خردگان است و ارزش علمی نیز ندارد که شایسته پاسخ باشد . اما در مورد کشورگشایی هایی که در زمان کوروش انجام شد باید یادآور شد که کوروش آغاز کننده جنگ ها نبوده است ، در این مورد مقاله ای مستند تهیه شده است بنگرید به: https://kheradgan.ir/?p=9772

        در مورد پوریم و ادعای قتل عام ایرانیان واقعا مطمئن هستید تمام یهود این داستان ایران ستیزانه را قبول دارند؟
        دایره المعارف جهانی یهود که نظری دیگر دارد در این منبع آکادمیک یهودی در مورد داستان استر و جشن پوریم آمده است:

        «اکثر محققان، کتاب را افسانه و داستان‌هایی می‌دانند که بازگو کننده آداب و سنت‌های معاصری است که با ظاهر و آهنگی قدیمی ارائه شده تا از حمله و هجوم به آن اجتناب شود. آنها خاطر نشان کرده‌اند ۱۲۷ ولایتی که نامشان در کتاب آمده با ۲۰ ساتراپی (۴) باستانی ایران مغایرتی عجیب است. یا حیرت آور است که چگونه استر، یهودی بودن خودش را مخفی می‌کند، در حالی که مُردخای که پسرعمو و در عین حال قیم او بوده به عنوان یک یهودی شناخته شده بوده است. نیز غیر ممکن می‌نماید که یک غیر ایرانی به عنوان نخست وزیر یا ملکه انتخاب شود، و اینکه رویداد های کتاب، اگر به راستی واقع شده‌اند نمی‌توانسته با بی توجهی مورخان روبه رو شده باشد.

        لحن به کار رفته در کتاب، ساختار ادبی و جایگاه کتاب، بیشتر به یک داستان رومانتیک اشاره دارد تا یک وقایع شمار تاریخی. برخی پژوهشگران حتی منبع این اثر را کاملا غیر یهودی ردیابی کرده‌اند (۵). »
        فیاض،محمد سعید؛ شاکر، محمدکاظم (بهار و تابستان ۱۳۸۹) «هامان و ادعای خطای تاریخی در قرآن! »، مجله قرآن شناخت، شماره۵

        مقاله های مستندی در رابطه با نادرستی داستان پوریم در پایگاه خردگان با سند و مدرک تهیه شده است که میتوانید در این مقالات مطالعه کنید:

        افسانه «پوریم» و «جشن ایرانی کُشی یهودیان» بی اساس است https://kheradgan.ir/?p=19674
        داستان استر و اسطوره سازی ایران ستیزانه https://kheradgan.ir/?p=9942

        شاد و پیروز باشید.

  2. Avatar

    سلام
    از اینکه ماساژت ها را بیابانگرد و کوروش را غیر بیابانی خواندین معلوم است که تفکرات عاریایی(آریایی) هم افکار شما را به سوی تحریف برده است.

    هیچ وقت کوروش و جسدش امکان انتقال از آدربایجان(یا گرگان) به شیراز نبوده است. انهم جسدی که سرش جداشده و در چاه انداخته شده است. عقل قبول نمی کند بعد یکماه جسد را پشت اسب بندازند بیاورند شیراز. آنهم گرفتن جسد یک خائن از یک ملکه شجاع و لشگر توانمندش . کافیست در دنیای خیالات سیر نکنیم.

    ثالثا طبق متون جدید اصلا اسکندر به پاساگارد حمله نکرده است.

    اینجا نه قبر کوروش بوده نه چیز دیگر. تنها ارزش پاسارگارد و پرسپولیس بخاطر آن کاخههای ارزشمند مادهاست و دفینه های آنها. خواهشا به تاریخ ایران و نسل آتی ظلم نکنید و الکی برای ایران باستان تاریخ درست نکنید.
    .

    • اشکان دهقان

      سلام

      کاش حداقل یک بار متن را خوانده بودید بعد افاضه می فرمودید. پاسخ کامل در متن موجود است.

      منبعی هم برای گفته های خود نداشتید و دیدگاه شما بیشتر شبیه به جوسازی است

      هر سال وقتی نزدیک هفتم آبان می شویم، اتحاد نا امید کننده و خطرناک گروه هایی مانند پانترکیسم، بسیجیان و طلبه هایی از حوزه علمیه به چشم می آید. گویی آنها دستور گرفتند تا جملات تکراری را بیان کنند

      اندیشه هایی که متاسفانه در تحریف تاریخ سرآمد هستند.

      در هر حال دانش کم و مطالعات سطحی ایرانستیزان باعث شده است، کارهای آنها نتیجه عکس دهد. به طوری که هر سال به هواداران کوروش بزرگ افزوده می شود. مثلا اینکه میخواهید سرزمین ماساگت ها را به آذربایجان یا گرگان ربط دهید نشان دهنده رویکرد ایرانستیزانه و تفرقه افکنی شماست.

      اگر شما فقط و فقط افسانه ای که هرودوت گفته قبول میکنید پس باید قبول کنید که آب نطفه هندی ها تیره رنگ بوده است (هرودوت، کتاب ۳، بند ۱۰۱) و ادرار یک زن که غیر از همسرش با کس دیگری همبستر نشده بود، چشم نابینای شاه مصر را شفا داد (کتاب ۲، بند ۱۱۱).

      اگر واقعا این موارد را قبول میکنید باید به عقل شما شک کرد.

      برای دانش بیشتر درباره مرگ کوروش بزرگ نگاه کنید به:

      پیکر کوروش بدون تردید به پاسارگاد رسیده است: https://kheradgan.ir/?p=3222

    • Avatar

      حاجی جون، بدون سند سخنی نگو، انگ زدن هم بدون آگاهی گناهه هاااا.
      بی زحمت اون “متون جدید” را بیاورید ببینیم از کیست و درباره چیست!! فقط بلدید حرف بزنید!

  3. Avatar

    سایت‌تون قالب خیلی ساده ، جالب
    و همینطور تاثیرگزار هستش، خودتون درست کردید؟ میتونید راهنمایی کنید چجوری میتونم یه همچین قالبی درست بکنم؟

  4. Avatar

    هر چند منتشر نخواهید کرد ولی لازم است بنویسم، آنچه در تاریخ معاصر ایران نظیر ندارد، جعل و تحریف است. با کدام دلیل یک بنای کاملا یونانی در وسط برهوت به کوروش متنسب می شود؟!؟ در طی پنجاه سال دوره پهلوی که حتی شاهنامه فردوسی نیز از جعل و دستکاری در امان نمانده و اشعار پارسی گرایانه، البته با ناشی گری به آن افزوده شده، در ترجمه استوانه کوروش بیش از ۱۴ سطر به آن الحاق شده و حتی نام مناطق جغرافیایی نیز دستکاری شده چه انتظاری می توان از تاریخ داشت؟!؟تقلیل و کاستن ایران تنها به فارسی زبانان یکی از میراث شومی است که پیامدهای شوم و فاجعه بار آن بیش از همه گریبان فارسی زبانان را خواهد گرفت. در کشوری که بنیاد پهلوی با پرداخت پول های هنگفت به نشریات اروپایی مطالب مورد نظر و کاملا ساختگی را در قالب تاریخچه ایران جا می زد، چه انتظاری می توان از تاریخ آن کشور داشت؟!؟
    با تمام خوش بینی و در بهترین حالت در صورتی می توان تاریخ ایران را به دیده واقعی و نه آرمانگریانه نگریست که توسط گروه های مستقل و البته معتبر (نه افراد اخاذ و رشوه گیر) از ابتدا بررسی شود.

    • اشکان دهقان

      دیدگاه شما چیزی نیست به جز ادعاهای بدون سند و انگ زدن و فرافکنی. لطفا اگر سخن علمی با سند و مدرک دارید بیان بفرمایید. گویا خود شما هم انتظار داشتید که دیدگاه شما به دلیل آنکه حاوی اکاذیب است منتشر نشود.

      به هر در پاسخ به اینکه به ما می گویید «افراد اخاذ و رشوه گیر» باید بگویم که با سخنانی که سرشار از عقده و کمبود است نمی توان تاریخ پژوهشی کرد دوست گرامی بلکه با بررسی اسناد و مدارک و شیوه درست تاریخ پژوهی می توان به واقعیت دست یافت.

      کاش یک بار متن را می خواندید تا اسناد فراوان را مشاهده می فرمودید!!!

      از توهم توطئه در آیید و به تاریخ پژوهی بپردازید

      گفتار مفصل تر درباره آرامگاه کوروش بزرگ:

      آرامگاه کوروش بزرگ یا مقبره مادر سلیمان؟:

      https://kheradgan.ir/?p=16629

      پاسخ به شایعات درباره یونانی بودن آرامگاه کوروش بزرگ:

      https://kheradgan.ir/?p=16361

      https://kheradgan.ir/?p=16412

      https://kheradgan.ir/?p=16470

      https://kheradgan.ir/?p=17363

      • Avatar

        مورادی که می پندارید استدلال هایی برای انتساب آن مقبره به کوروش است، به راحتی مردود است. ولی باید نصف روز پشت کامپیوتر بنشینم و تایپ کنم که حوصله اش رو ندارم.

      • اشکان دهقان

        شما که حوصله ندارید پس چرا از اول درج دیدگاه می کنید؟! هر زمان سندی به جز حرف برای اثبات دیدگاه خود داشتید ارائه کنید. تا با هم بررسی کنیم

  5. Avatar

    ۱٫ به این دانشجوی کتاب ناخوانده بگویید دلیل موریه از باز پس گیری نظر خود که گفت انجا قبر کوروش است چیست؟
    ۲٫ کتب مستشرقین، علی سامی، اشمیت، استروناخ، هرتسفلد گویای ساخته شدن کتیبه های جعلیست را نادیده گرفته است؟
    ۳٫ در مقاله آمده فلان نفر مورخ مستشرق گفته است که در فلانجا یک کتیبه به خط پارسی پیدا کرده است، آیا این شد روش تحقیق؟
    ۴٫ ملت مریض بودند قبر کی خسرو را قبر مادر سلیمان بنامند؟
    ۵٫ دقیقا ما نفهمیدیم سند باستانی اینکه آنجا قبر کوروش است چیست؟
    ۶٫ لطفا به این مدرک دار کتاب ناخوانده بفهمانید غیر از ۲ واحد تاریخ باستان. کتب بسیار باید خواند.

    • اشکان دهقان

      درج دیدگاه بدون سند و مدرک و همچنین زدن انگ ها کار ساده ای است. اما گویا خواندن کامل نوشتارها برای شما دشوار است!! اگر متن را کامل مطالعه می فرمودید متوجه می شدید که آریان و پلوتارک صراحتا به آرامگاه کوروش بزرگ اشاره کردند

  6. Avatar

    ممنونم. متن خیلی خوبی بود اطلاعات مفیدی داشت.

  7. Avatar

    خوب چرا نام مقبره مادر سلیمان بوده .و تا حداقل ۱۳۰۰ سال بعد از اسلام هم همین نام بوده و آلان یکباره بعد از رضا شاه خارجی ها و اونم یهودی ها اومدن گفتند اینه.طرح بنا مخصوصا سقفش هم که یونانی سلوکی هست بعدشم این آقا کوروش بزرگ ما که نامش هم در تورات میگن کوروش بیان شده و در کتیبه خودش را به همین نام معرفی کرده پس چرا نام کوروش در شاهنامه که از شاهان اساطیر هم سخن می راند و نیز در توده و خواص مردم ناشناخته بوده و چنین جهانگیر و ذوالقرنینی به یکباره کشف شده و نماد ملی آنهم در زمان معاصر .اون منشور استوانه هم که با خط و زبان اکدی و با نام مردوک و مدد خدای بابلی و نه اهورامزدا و کپی برداری از قوانین همورابی که قبل از اون بوده نوشته شده .
    یعنی همه ی تمدن ما شده همین هخامنشی و که تمام آثار اون امپراطوری که میگن چند تا اثر بیشتر تو همین مکان که در اثبات حداقل حرف و حدیث هست نباشه پس مادها چی شد و پیش از مادها و یا بعد از آن ساسانی ها چی .
    یعنی چند سال پیش از کوروش که اگر قبول کنیم حمورابی در بابل قوانین را وضع کرده که بررسی و مطابقت متون آن با متن استوانه کسی که حق جو باشد بخوبی حقیقت را درک میکند.حق نگهدار.

  8. Avatar

    ببخشید در حال حاضر از تابوت هست؟ اسکلتی موجود هست در مقبره؟

    • کوروش شهرکی

      امروزه با گذشت نزدیک به ۲۵۰۰ سال از آن روزگار دیگر پیکر کوروش در آرامگاهش قرار ندارد، و این جای هیچ تعجب ندارد چنانکه خود تاریخ نویسان از حرص دزدان در گشودن و سرقت کردن آرامگاه نوشته اند، پیکر کوروش و دیگر اشیای مقبره وی در این چند هزار سالی که آرامگاه او بدون نگهبان و در دل دشت قرار گرفته به تاراج رفته است.

      حتی مورخین دوران باستان به سرقت از آرامگاه کوروش در همان عهد باستان پس از فروپاشی هخامنشیان اشاره میکنند:

      آریان از سرقت آرامگاه کوروش یاد می‌کند و می‌نویسد:
      وقتی اسکندر [در آرامگاه را گشود] دید همه اسباب آن را به تاراج برده اند به جز نیم تخت و تابوت را، آن تبهکاران [مقدونی] حتی به کالبد کوروش نیز آسیب رسانیده بودند زیرا سرپوش تابوت را دزدیده بودند و کالبد را بر زمین پرت کرده بودند و برای اینکه تابوت سنگین را بتوانند ببرند قسمتی از آن را تکه پاره کرده بودند … (شهبازی، ۱۳۷۹: ص۳۷).

      شهبازی، علیرضا شاپور (۱۳۷۹). راهنمای جامع پاسارگاد. انتشارات بنیاد فارس شناسی

      • Avatar

        سپاس دوست عزیز
        اگر استخوانی موجود بود برای ازمایش دی ان ای و علت مرگ میتونست خیلی مفید باشه

      • Avatar

        سپاس دوست عزیز

      • Avatar

        سلام
        در مورد غلط املاییی در کتیبه بالای سر انسان بالدار چه دارید
        بفرمایید

      • اشکان دهقان

        درود

        دوست گرامی اصل کتیبه به دست ما نرسیده است که درباره غلط های املایی قضاوت کنیم!! اگر منظور شما غلط هایی است که در نقاشی کرپورتر است باید عرض کنم که این غلط ها در نقاشی شخصی که آشنایی با خطوط میخی ندارد طبیعی بوده است.

        اگر در دیگر نقاشی هایی که از نقش برجسته کشیده اند هم غلط های املایی وجود داشت می توانستیم شک کنیم که در اصل کتیبه غلط املایی وجود داشته اما در نقاشی دیگری مربوط به سال ۱۸۴۹ که توسط چالز تکسیه ترسیم شده است، غلط های املایی نقاشی کرپورتر نیست.

        پس نتیجه می گیریم کرپورتر در هنگام ترسیم اشتباه کرده است که طبیعی است چرا که آشنایی با خطوط میخی نداشته است و به راستی ترسیم آنها دشوار بوده است چرا که حداقل خط میخی بابلی و ایلامی دشوار هستند و امروز هم بسیاری از کسانی که میخواهند این خطوط را یاد بگیرند دچار غلط املایی فراوان می شوند

        لازم به ذکر است که با توجه به نقاشی چالز تکسیه در میابیم کتیبه بابلی خوردگی و شکستگی داشته است پس اگر چه کرپورتر چه تکسیه در کتیبه بابلی اشتباهی کرده باشند نباید خرده گرفت.

  9. Avatar

    سپاس از پاسخگویی مستدل و علمی شما به شبهات

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نمی شود.علامت دارها لازمند. *

*

برچسب ها:
پست قبلی
پست بعدی
رفتن به بالا