استفاده از مطالب پس از قبول پیمان نامه کاربری امکان پذیر است

واپسین نوشتارهای خِرَدگان


خوارزمی پدر علم جبر

| نویسنده: مجید خالقیان | واپسین به روزرسانی: ۶ اردیبهشت ۱۳۹۴ | خوارزمی پدر علم جبر هرچند آگاهی درستی از زندگانی خوارزمی در دست نیست ولی آثار او، جایگاه والایش را آشکار می‌سازند. ریاضی‌دان و ستاره‌شناس بزرگ ایرانی که با نام پدر علم «جبر» شناخته می‌شود. کاردانی خوارزمی، فرمانروایی آن دوران را هم وادار کرد که...
ادامه مطلب »

مدارس و مراکز دانش ایران پس از اسلام

| نویسنده: اشکان دهقان | واپسین به روزرسانی: ۶ اردیبهشت ۱۳۹۴ | مدارس و مراکز دانش ایران پس از اسلام یکی از مواردی که همواره در ایران مورد توجه بوده است، دانش اندوزی و ایجاد نهادهایی برای آن بوده است. البته محتوای علم و دانشی که در این نهادها مورد توجه قرار میگیرفته با فراز و...
ادامه مطلب »

خاک سپاری کوروش به روایت فیثاغورث

فیثاغورث دانشمند، ریاضی دان و سیّاح یونانی در کتابی به نام «سیاحت نامه»، مطالبی در مورد خاک سپاری کوروش بزرگ نوشته است که در زمان پادشاهی داریوش بزرگ بوده است و خود فیثاغورث نیز شخصا در این خاک سپاری شرکت جسته است و اطلاعات بسیار مفیدی در مورد نحوۀ خاک سپاری، آیین مغان، جغرافیای تاریخی پاسارگاد و فرهنگ هخامنشیان به ما رسانده است. این گزارش فیثاغورث در فصل هفتم کتاب سیاحت نامه آمده است و دربارۀ مراسم پر شکوه خاک سپاری و بدرقۀ جنازۀ کوروش بزرگ است. از مطالب جالب این فصل، اشاره به وصیت نامۀ کوروش بزرگ است که با حروفی با آب زر بر دیبا نگاشته بودند . مفهوم این وصیت نامۀ این است که: «چون من از این جهان درگذشتم، پیکر سرد شده اَم را را با زر و سیم نیارایید، بلکه آن را زود به خاک بسپارید ...». در این وصیت نامۀ کوروش، این پادشاه بزرگ هخامنشی تاکید دارد که در مراسم پس از مرگش، سوگواری و ندبه نشود، در حالی که کوروش بزرگ برای مرگ همسرش کاساندان دستور داده بود که تمام اتباعش به سوگواری بپردازند، چنان چه در سالنامه نبونید - کوروش و تواریخ یونانی نیز به این امر اشاره شده است. (1) نکتۀ دیگر در این گزارش فیثاغورث این است که جنازۀ کوروش در خاک دفن شده است که البته این موضوع بعد ها در زمان ساسانیان و اصلاحات موبد کرتیر، منع شد و خاک سپاری مردگان در شریعت زرتشتی گناه بزرگی اعلام شد که جزایش مرگ بوده است، زیرا با این عمل به سپندارمذ، فرشتۀ موکل بر زمین، رنج و آزار می رسیده است. (2) بنا بر گزارشات هرودوت، مغان رسم داشته اند که جنازۀ مردگان را به خاک نسپارند، بلکه آن را جلوی پرندگان قرار دهند تا جنازه را پاره پاره کنند، ولی پارسیان جنازه را بعد از مومیایی کردن به خاک می سپردند (3). این گفته های هرودوت نشان از این دارد که در زمان ساسانیان، آداب و رسوم خاک سپاری مغان غربی ایران، که یکی از فرقه های زرتشتی بوده اَند، در ایران گسترش یافته و به جای خاک سپاری جنازه، جسد را خوراک پرندگان کرده و استخوان هایش را در محلی به نامِ «استودان» قرار بدهند.
ادامه مطلب »

سرود های ملی ایران از آغاز

امروزه سرود‌های ملی کشور‌ها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و یکی از مهم ترین عوامل معرفی ملت‌ها به دیگر ملل می‌باشد. کشور ما هم تا کنون چند سرود ملی رسمی داشته که با تغییرات و دگرگونی همراه بوده است. در این بین تصورات غلطی هم پیرامون سرود ملی ایران در گذشته مطرح شده که در نوع خود جالب است. در این نوشتار قصد داریم به بررسی سرود‌های ملی کشورمان در طول تاریخ بپردازیم. نگاهی به سازگان های (ارکستر ها) ایران باستان همانطور که می‌دانید در برخی مواقع پژوهشگران برای یافتن دانش دقیق درباره دورانی همانند ایران باستان دچار مشکل می‌شوند. به صورت مستقیم نمی‌توان از وجود سرود میهنی در این دوره نام برد اما در آثار به جا مانده از دوران ساسانی، به تصویر بسیار جالبی بر می خوریم که به نوعی یک سازگان (ارکستر) را به ما نشان می‌دهد. در یکی از حجاری‌های طاق بستان کرمانشاه، یک گروه موسیقی ترسیم شده است که بانوان نوازنده مشغول نواختن هستند و به نظر می‌آید چند نفر هم سرپرستی این گروه را بر عهده دارند.
ادامه مطلب »

آیا شطرنج ایرانی است؟!

عبدالحسین نوابی درباره انگیزه اصلی نگارش کتاب سیر شطرنج ایران در جهان می‌نویسد: هرگز فراموش نمی‌کنم نخستین روزی که افتخار آشنایی با پروفسور «اُیوه» رئیس اسبق فدراسیون جهانی شطرنج نصیبم گردید. بیش از هر چیزی ایرانی بودنم توجه ایشان را جلب نمود و اظهار داشتند: «خرسندم که از سرزمین ایران، یعنی گهواره ی شطرنج آمده‌اید.» نخست، گفته ایشان را حمل بر تعارف کردم ولی با آشنایی بیشتر با روحیه استاد دریافتم که این جمله پر معنی حاصل مطالعات عمیق ایشان در زمینه شطرنج بوده است. با وجود پژوهش‌های بسیار که به ویژه در قرون معاصر درباره پیدایش شطرنج و مخترع آن به عمل آمده است، تا کنون هیچ یک از پژوهشگران خارجی و ایرانی به نتیجه قطعی و روشنی دست نیافته‌اند. اما بررسی سابقه تاریخی شطرنج بر اساس برخی از منابع - چنان که خواهیم دید – گواه آن است که ایرانیان حتی قبل از دوره ساسانیان، با شطرنج آشنا بوده‌اند. می‌توان گفت ایرانیان تأثیر را در بهبود شطرنج و شناختن آن به دنیا داشته‌اند. در این نوشتار بسیار کوتاه و گذرا به بررسی شطرنج می‌پردازیم. شطرنج در منابع اسناد و منابعی از دنیای باستان به یادگار مانده‌اند که از شطرنج نام می‌برند. از لحاظ تاریخی، کارنامه اردشیر بابکان یکی از کهن ترین اسنادی است که در آن از واژه شطرنج سخن رفته است. شاید این خلاصه شده کارنامه مفصل تری است که اصل آن امروز در دسترس نیست. اینک بخشی از آن که مورد نظر است، از همان سند باستانی عیناً نقل می شود: اردوان چونش اردشیر بدید، شاد شد، و گرامی کرد، و فرمود که هر روز ... به نخجیر و چوگان شوید ... . به یاری یزدان به چوگان و اسوباری و چترنگ ... و دیگر فرهنگ از ایشان همگی چیر و ورد بود.
ادامه مطلب »

مغز

| نویسنده: محمد سعید محمودیان | برگرفته از: نیلوفر ایرانی، نامه ۷، مهر ١٣٩٠ | از خوردن مغز جوانان تا شستشوی مغزی   آنچه در داستان کاوه و ضحاک بسیار شگفت انگیز است، مورد توجه قرار گرفتن مغز جوانان می باشد. مارانی که بر دوش ضحاک رسته اند نماد خوی اهریمنی و ددمنشیند؛ خوراکشان مغز...
ادامه مطلب »

اسطوره نوشیدنی در ایران

| نویسنده: حافظ تقی پور | برگرفته از: نیلوفر ایرانی، نامه ۱۴، اسفند ۱۳۹۱ | اسطوره نوشیدنی در ایران سالها این پرسش که خواستگاه نخستین نوشیدنی‌های مختلف با طعم‌های گوناگون کجا بوده و انسان چگونه به خواص آنها پی برده است؛ ذهن پژوهش گران را مشغول کرده است. در داستان‌های کهن ایرانی، کشف نوشیدنی...
ادامه مطلب »

خِرَدگان در اینستاگرام و تلگرام:

خردگان در اینستاگرام کانال خردگان در تلگرام
رفتن به بالا