اعتبار سخنان گزنفون

0 امتیاز
746 بازدید
سوال شده دی 10, 1395 در هخامنشیان توسط افشین
نمایش از نو مهر 9, 1396 توسط majid-khaleghian
درود بر شما خواستم سوال کنم اعتبار سخنان گزنفون  درباره ی تاریخ ایران در زمان هخامنشیان از نطر تاریخی چقدر است؟_بعضی دوستان آن را کامل  بی اعتبار میدانند لطفأ توضیح کاملی راجب مطالب گزنفون ارائه دهید.

1 پاسخ

0 امتیاز
پاسخ داده شده دی 18, 1395 توسط majid-khaleghian مدیر سایت (9,570 امتیاز)
درود بر شما

ببینید دوست گرامی ما نباید هیچ کدام از منابع را دور بیندازیم و آن را کاملا بی اعتبار بدانیم. از آن سو نباید اعتماد کامل به منابع یونانی داشته باشیم.

عدم دقت کافی در منابع یونانی طبیعی است و سوال آنجاست که کدامیک از منابع یونانی کوروش بزرگ را بدون نقص و دقیق شرح داده اند؟

گزنفون را باید با منابع هم عصر خود مقایسه نمود و درباره آن قضاوت کرد نه اینکه با برچسب کم اعتباری از آن صرف نظر کنیم. بنابراین پیش از اینکه به گزنفون بپردازیم اشاره ای به هرودوت و کتزیاس می کنیم تا گزنفون را در مقایسه با این دو منبع تقریبا هم عصر مورد توجه قرار دهیم.

گرچه تاریخ هرودوت از نظر ترتیب رویدادها به واقعیت نزدیک تر است اما از نظر شناخت تاریخی اشکالات فراوانی دارد. این منبع سرشار از افسانه های غیر قابل قبول است، طوری که در کمتر صفحه ای از تاریخ هرودوت افسانه عجیب و غریب دیده نمی شود. مشخص نیست هرودوت از چه کسانی مکالمات دقیق و محرمانه پادشاهان حتی در هنگام همبستری را دریافت کرده است!!! در بسیاری از اوقات می نویسد که صرفا شنیده های خودش را نوشته است. و در برخی اوقات به گفته های خود تردید دارد. نوشته های هرودوت در برخی اوقات حتی با یکدیگر تناقض دارند و به نظر می رسد حتی بعد ها مواردی را به آن اضافه کردند.

حتما نگاه کنید به:
افسانه ها و تناقضات تاریخ هرودوت: http://kheradgan.ir/?p=11933

نوشته های کتزیاس با منابع معتبر مانند آثار باستانی در تضاد جدی قرار دارد؛ حتی در بسیاری از اوقات افسانه ای بودن آن ملموس است. باید توجه داشت که بسیاری از نوشته های کتزیاس به دست ما نرسیده است. خلاصه ای از نوشته های کتزیاس به همراه اشارات دیگر مورخان به نوشته های وی موجود است. با توجه به همین نوشته ها، آشکارا و به راحتی و با استناد و استدلال به گفته های مورخان باستان و نیز اسناد و کتیبه های مکشوفه هخامنشی و بابلی و…، می توان بیان کرد که کتزیاس در گفتن روایات نادرست تبحر داشته است و افسانه سازی وی بین مورخان باستان شهرت داشته است. اکثر مورخان باستان از جمله فوتیوس، پلوتارک و دیگران وی را دروغگو و افسانه ساز قلمداد کرده اند.

حتما نگاه کنید به:
نگاهی به نوشته های کتزیاس: http://kheradgan.ir/?p=11935

کوروش نامه گزنفون با اشکالات زیادی روبرو است، برای مثال گزنفون از جنگ میان کوروش و پدربزرگش آستیاگ سخنی به میان نمی آورد یا به نظر می رسد برخی رویدادها را پس و پیش گفته است و حتی گاهی روایات کوروش یکم یعنی پدربزرگ کوروش بزرگ را با او در هم آمیخته است. در بررسی همین کوروش نامه گزنفون، پژوهش گران به نتایج جالبی رسیده اند. عده ای بخش هشتم از دفتر هشتم کوروش نامه را گفته های گزنفون نمی دانند؛ چرا که شیوه نگارش گزنفون را ندارد و با در نظر گرفتن کتاب بازگشت (دیگر اثر گزنفون) بخش هایی از آن رد می شود. به نظر می رسد بازنویسان، پس از مرگ گزنفون آن را به کتاب افزودند. اما کوروش نامه از این جهت ارزشمند است که داستان های سطح پایین و غیر قابل باور کمتر دیده می شود و نسبت به هرودوت و کتزیاس واقع گرایانه تر است. مکالماتی هم که در این کتاب آمده است مثل هرودوت نیست که در خلوت یا در هنگام همبستری صورت بگیرد بلکه بیشتر شبیه به بازگو کردن خاطراتی هستند که نسل به نسل گفته شده و البته تحولاتی هم داشته است. برای مثال خاطراتی که خود کوروش از مکالمات خودش و  پدرش به اطرافیانش گفته اند و سپس اطرافیانش آنها را به افراد دیگر گفتند و... . گرچه برخی از پژوهشگران احتمال می دهند این مکالمات ساخته و پرداخته ذهن گزنفون است!

با این حال سیمای کلی کوروش در کوروش نامه نزدیک به سیمایی است که از منابع معتبر بابلی می توان برداشت کرد و با منابع دیگر اقوام  نزدیکی دارد. از این بابت به نظر من گزنفون با همه کمی ها و کاستی هایش کارنامه بهتری نسبت به هرودوت و کتزیاس دارد اما طبیعی است که با توجه به فاصله زمانی و البته دلایل دیگر، دارای اشتباهات فاحش می باشد.

معمولا پژوهشگران با بررسی همه منابع و کنار هم گذاشتن آنها، بیرون کشیدن اشتراکات، مقایسه آنها با آثار باستانی معتبر به یک نتیجه می رسند و محتملاتی را بیان می کنند؛ شخصیتی مانند کوروش بزرگ یک چهارچوب نسبی می گیرد که رویکردی مثبت به وی دارند. بنابراین اشتراکات منابع یونانی می تواند بسیار سودمند باشد.

از این روی همواره توصیه می کنیم که اشتراکات را مورد توجه قرار دهیم.

ما نباید به گزنفون تعصب داشته باشیم یا با رویکردی دیگر آن را به صورت کامل به دور بیندازیم.

یک تناقض در میان برخی از پژوهشگران برای من جالب است. برخی کتاب دیگر گزنفون یعنی بازگشت را بدون چون و چرا می پذیرند اما کوروش نامه را یک رمان تاریخی می دانند!!!

اما چیزی که گزنفون را متمایز می کند، ارزش ادبی و اخلاقی این کتاب است. در کوروش نامه گزنفون درس های بسیار فراوان اخلاقی و... وجود دارد. خود گزنفون به نوعی اذعان کرده که این مفاهیم را از ایرانیان آموخته است. از این روی نباید این جنبه ها را نادیده گرفت و جدای از جنبه های تاریخی بهتر است به آنها توجه داشت.

آنچیزی که بیشتر از جنبه‌های تاریخی ما را بر آن داشت تا برای مثال سخنان کوروش در کوروشنامه را گسترش دهیم جنبه‌های ادبی و اخلاقی این سخنان است نه نگاه خشک تاریخی یا بهتر بگویم رویدادنگاری، که شناخت انسانی را از ما می گیرد. بنابراین جملات گزینش شده از کوروش‌نامه گزنفون که بیشتر از نظر ادبی و اخلاقی مهم هستند هرچند جملاتی شبیه به جملات بخش هایی از کوروش نامه گزنفون در استوانه کوروش یعنی یک سند باستانی معتبر آمده است.

برای مثال به این جمله از زبان کوروش در کوروشنامه گزنفون پس از فتح بابل در کوروش نامه توجه کنید:

نه تنها کارهای من و شمایان، که کارهای این مردمان نیز، که بر ماست تا تیماردارشان باشیم.

کوروش نامه گزنفون، دفتر ۷، بخش ۵، بند ۴۷، [گزنفون (١٣٨٩). زندگی کوروش (تربیت کوروش). ترجمه ابوالحسن تهامی. تهران: نگاه.]

و حال استوانه کوروش:

خستگی هایشان [مردم بابل] را تسکین دادم و از بندها رهایشان کردم

استوانه کوروش، بند 26 [– Razmjou, Shahrokh. “Translation of the text on the Cyrus Cylinder- Translated from the original text by Shahrokh Razmjou, curator, Department of the Middle East“. The British Museum. http://www.britishmuseum.org/pdf/cyrus-cylinder_translation-persian.pdf]

 البته پیش از هر چیز باید از جناب آقای ابوالحسن تهامی و انتشارات نگاه سپاس‌گزاری کنیم که برگردان بسیار خوبی از کوروپدیای گزنفون را ارئه دادند چرا که پیش از این معمولا برگردان پر از اشتباه رضا مشایخی مورد استناد قرار می گرفت!

288 سوال

313 پاسخ

11 کاربر

کانال رسمی خردگان donate-small

...