همسران کوروش بزرگ

0 امتیاز
29 بازدید
سوال شده 4 اردیبهشت 1397 در کوروش بزرگ توسط مهدی عبداللهی
با درود فراوان خدمت شما
چندی پیش در یک کانال پستی رو دیدم مبنی بر چند همسری کوروش بزرگ

میخواستم بدونم صحت داره ؟

تا اونجایی که من می‌دونم کوروش بزرگ فقط یک همسر اون هم بانو کاساندان بود.

عزیزان پان‌ترکیسم زیاد بر این مسأله دامن میزنند!! اگ اماکن داره مطالبی در این خصوص ارائه دهید. بسیار سپاسگزارم میشم

با سپاس از کانال خوبتون

1 پاسخ

0 امتیاز
پاسخ داده شده 4 اردیبهشت 1397 توسط majid-khaleghian مدیر سایت (9,490 امتیاز)
درود بر شما

ایرانستیزان به نوشته‌هایی از هرودوت اشاره می‌کنند که حتی خود هرودوت به آنها اعتماد ندارد!! بلکه هرودوت فقط از یک همسر برای کوروش به صورت روشن نام می برد. اکثر پژوهشگران معتقدند کوروش یک همسر داشته و این موضوع با توجه به بررسی منابع بیان می‌شود.
درباره اینکه نام همسر کوروش چه بوده و این بانو فرزند چه کسی بوده و از چه قومی بوده است، در منابع اختلاف وجود دارد.
در اینجا همه منابعی که درباره همسر کوروش اطلاعاتی به ما می دهند را بررسی می کنیم

- رویداد نامه نبونید-کوروش
در میان آثار باستانی یافت شده؛ لوحی مشهور به «رویدادنامه نبونید» است که درباره درگذشت همسر شاه سخن به میان می آورد:
در ماه [ارخسمنو، رو ..ام همـ]سر شاه در می‌گذرد. از روز بیست و هفتم ماه ارخسمنو تا روز سوم ماه نیسان، سوگواری (رسمی) در اکد برپا می شود. همه مردم با سرهای ژولیده (بیرن می آمدند) (رویداد نامه نبونئد، ستون ۳، بند ۲۳ ترجمه ارفعی، ١۳۸۹: ص ١۵).

- هرودوت
گفته هرودوت (مورخ یونانی) درباره همسران کوروش کمی مبهم است. در کتاب تاریخ هرودوت بخش ویژه ای به این موضوع اختصاص ندارد و موارد جسته و گریخته بیان می شود. در بسیاری از این موارد خود هرودوت اظهار می دارد که به مواردی که شنیده اطمینان ندارد و آنها را نقد می کند.
هرودوت نام همسر کوروش را کاساندان می نویسد و مشخص ترین موردی که هرودوت در این باره می گوید، اینچنین است:
مادر کمبوجیه کاساندان دختر فرناسپ بود که پیش از کوروش درگذشته و کوروش آیین سوگواری بزرگی برایش برپا و در سراسر شاهنشاهی سوگ همگانی اعلام کرده بود (تاریخ هرودوت، کتاب ۲، بند ۱)
همانطور که مشاهده می کنید این گفته هرودوت هماهنگی نسبی با رویدادنامه نبونئید دارد. اما در رویداد نامه نبونئید نامی از همسر کوروش نیامده است و چنین مراسم سوگواری برای هر کدام از اشخاص دیگری که در منابع دیگر به عنوان  همسر کوروش معرفی شدند؛ می تواند صادق باشد.

اما هرودوت در جای دیگر می گوید:
مصریان کمبوجیه را هم میهن خود و پسر همین دختر یعنی آپری یس می دانند و می گویند خواستگار این دختر از آماسیس، کوروش بوده است و نه کمبوجیه. اما این ادعا کاملا بی پایه است... (تاریخ هرودوت، کتاب ۳، بند ۲)
البته هرودوت قبل از این اعلام می کند که کمبوجیه پسر کوروش، خواستگار یک زن مصری به نام «نی تتیس» بوده که دختر آماسیس فرعون مصر بوده است.
در جای دیگر هرودوت می گوید:
البته روایت دیگری نیز شنیده ام که اصلا به آن باورندارم: می گویند بانویی پارسی به دیدار همسران کوروش رفت و هنگامی که چشمش به کودکان درشت و زیبای اطراف کاساندان افتاد لب به ستایش فراوان آنان گشود. آن گاه کاساندان که همسر کوروش بود گفت:« بله، می بینی چه بچه هایی دارم! و آنگاه کوروش به من توجهی ندارد و چشمش همیشه در پی این زن مصری است که تازه گرفته است» (تاریخ هرودوت، کتاب ۳، بند ۳)

 

برخی همه ی این روایات را با هم قاطی می کنند و به این نتیجه می رسند که کوروش چند همسر داشته است اما همانطور که مشاهده می کنید خود هرودوت هم به این داستان هایی که به نظر می آید در کوچه و بازار ساخته و پرداخته شده اند؛ باور ندارد. مشخص نیست بالاخره یک زن مصری همسر کوروش بوده است یا خیر! نام این زن مصری چه بوده؟ «نی تتیس» یا « آپری یس»؟ اینطور که معلوم است هرودوت وجود این همسر را رد می کند.
به طور کلی تاریخ هرودوت سرشار از داستان ها و افسانه های دور از منطق است. مشاهده می کنید که تقریبا همه گفته های هرودوت در این موضوع با شک و تردید روبروست و مشخص نیست با توجه به تاریخ هرودوت، کوروش چند همسر داشته است! فقط هرودوت به صورت روشن از کاساندان به عنوان همسر کوروش نام می برد.

- گزنفون
گزنفون، فیلسوف و مورخ یونانی، معتقد است که کوروش با دختر دایی خود ازدواج کرده است. این موضوع با داستان بسیار زیبایی در کتاب کوروش نامه (یا تربیت کوروش) موجود است. دایی کوروش با فراخواندن دخترش به کوروش می گوید:
این همان دختر بچه ای است که هنگامیکه شما یک پسربچه بودید و برای بازدید از ما می آمدید؛ همیشه او را در آغوش میگرفتید. و هرگاه کسی از او می پُرسید که با چه کسی میخواهد زناشویی کند، او همیشه میگفت: « با کوروش» (کوروش نامه گزنفون، دفتر ۸، بخش ۵، بند ۱۹، ترجمه خشایار رخسانی)

لازم به ذکر است که در کوروش نامه، غیر از این همسر، همسر دیگری برای کوروش معرفی نمی شود.
در این کتاب اشاراتی وجود دارد که به نوعی تک همسر بودن او را تأیید می کند. کوروش هنگامی که به مرگ نزدیک می شود، به درگاه ایزدان اینچنین راز و نیاز می کند: «لابه کنان در می خواهم از درگاهتان که نیز بنوازید فرزندان مرا، و همسر مرا، و سرزمین پدران مرا، و روا ببینید مرا مرگ چنان باشد که زندگی بوده است» (کوروش نامه گزنفون، دفتر ۸، بخش ۷، بند ۳، ترجمه ابوالحسن تهامی)

 (از آنجایی که گزنفون یک یونانی بوده و کتاب هم به زبان یونانی و برای مخاطب یونانی نوشته شده است لفظ ایزدان و زئوس در کوروش نامه گزنفون زیاد دیده می شود)
همچنین در این منبع به یکی بودن مادر فرزندان کوروش اشاره می شود. آنجا که کوروش در توصیه های پایانی، فرزندانش را به دوستی با یکدیگر اندرز می دهد: «چه کس بیش از برادر درخور دوستی، که با شمای اش یک پدر و یک مادر است.» (کوروش نامه گزنفون، دفتر ۸، بخش ۷، بند ۱۴، ترجمه ابوالحسن تهامی)

در ادامه خواهیم دید که در کتیبه بیستون هم به یکی بودن مادر و پدر دو فرزند کوروش اشاره می شود.

- کتیبه بیستون
در کتیبه بیستون اشاره ای غیر مستقیم به همسر کوروش وجود دارد. در این کتیبه بیان می‌شود که کمبوجیه و بردیا فرزندان کوروش، از یک مادر هستند: کمبوجیه نامی، پسر کوروش از تخمه ی ما، او پیشتر در اینجا شاه بود، آن کمبوجیه را برادری بردیا نام بود؛ از یک مادر و یک پدر با کمبوجیه ... (کتیبه بیستون، ستون نخست، بند ۱۰)

 

- کتزیاس
کتزیاس دیگر مورخ یونانی، از ازدواج کوروش با آمی تیس دختر آستیاگ(واپسین پادشاه ماد) سخن به میان می آورد:
کوروش(دختر) آستیاگ، آمی تیس را نخست با احترامی شایسته ی یک مادر پذیرا شد، سپس (او) به همسری کوروش برگزیده شد (خلاصه فوتیوس از تاریخ کتزیاس، کتاب ۲، بند ۵).
کتزیاس در بند های قبل اظهار می دارد که کوروش نسبت خانوادگی با آستیاگ نداشته است (خلاصه فوتیوس از تاریخ کتزیاس، کتاب ۲، بند ۱).
در اینجا اشاره می کنیم که برخی با تحریف این بخش از کتزیاس به دروغ می گویند کوروش بزرگ با خاله اش ازدواج کرده است!! داستان آنجاست که هرودوت و گزنفون، «آستیاگ» پادشاه ماد را پدر بزرگ کوروش می دانند. اگر این موضوع را بپذیریم دختر آستیاگ می شود خاله ی کوروش. اما همانطور که اشاره شد کتزیاس دیگر مورخ یونانی می گوید که کوروش هیچ نسبت خانوادگی با آستیاگ نداشته است و فقط همین مورخ است که از ازدواج کوروش با دختر آستیاگ سخن به میان می آورد.
توضیحات بیشتر:
ازدواج کوروش بزرگ با محارم، کاملا نادرست است: http://kheradgan.ir/?p=8453

لازم به ذکر است که در روایاتی که از کتزیاس به جا مانده است، اثری از همسر دیگری به جز آمی تیس نمی بینیم.

- نتیجه گیری
همانطور که آشکار است منابع در «تک همسر بودن» کوروش، اشتراک نسبی وجود دارد. درباره اینکه نام همسر کوروش چه بوده و این بانو فرزند چه کسی بوده و از چه قومی بوده است، در منابع اختلاف وجود دارد.
هرودوت وی را «کاساندان» دختر فرناسپ (از بزرگان پارسی) می‌نویسد. گزنفون وی را دختر دایی کوروش می‌داند که  این بانو از شاهزادگان ماد بوده است. کتزیاس هم نام وی را «آمی‌تیس» نوشته است که از شاهزادگان ماد بوده است. با توجه به اشتراک دو منبع که همسر کوروش را از مادها خوانده اند، می‌توان احتمال داد که همسر کوروش از شاهزادگان مادی بوده است.

منابع:
- (۱۳۸۴). کتیبه بیستون. نگارش دایوش اکبر زاده. با همکاری آرزو یحیی نژاد. تهران: نقش هستی.
- ارفعی، عبدالمجید (١۳۸۹). فرمان کوروش بزرگ. تهران: مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی (مرکز پژوهش های ایرانی و اسلامی).
- کتزیاس (١٣٨٠) خلاصه تاریخ کتزیاس از کوروش تا اردشیر(معروف به خلاصه فوتیوس). مترجم: کامیاب خلیلی. تهران: انتشارات کارنگ.
- گزنفون (١٣٨٩). زندگی کوروش (کوروش نامه Cyropedia). ترجمه ابوالحسن تهامی. تهران: انتشارات نگاه.
- گزنفون (سنفون). ترجمه خشایار رخسانی. زندگی نامه کوروش بزرگ. انجمن پژوهشی ایرانشهر.
- هرودوت (١٣٨٩). تاریخ هرودوت. ترجمه مرتضی ثاقب فر. تهران: انتشارات اساطیر.

280 سوال

307 پاسخ

11 کاربر

کانال رسمی خردگان donate-small

...