استفاده از مطالب پس از قبول پیمان نامه کاربری امکان پذیر است

خانه » ایران پس از اسلام » معاصر » دکتر مصدق » مقابله دکتر مصدق با تجزیه طلبی

مقابله دکتر مصدق با تجزیه طلبی

مقابله دکتر مصدق با تجزیه طلبی | نویسنده: سامان بختیار | واپسین به روزرسانی: ۲۵ اردیبهشت ۱۳۹۷ |


این نوشتار، از نوشتارهای ارسالی کاربران است

نوشتارهای ارسالی کاربران بر اساس پیمان‌نامه کاربری منتشر می‌شوند. نگاه کنید به:

پیمان‌نامه کاربری

مقابله دکتر مصدق با تجزیه طلبی.

مقابله دکتر مصدق با تجزیه طلبی

تجزیه ایران یکی از برنامه های قدیمی دول بیگانه است که همواره با هوشیاری مردم و نخبگان خنثی شده است. از دول بیگانه که قصد تجزیه ایران را داشتند شوروی و بریتانیا بودند و امروز هم سیاست های زشت و زننده آن دولت ها، مورد توجه دیگر دول بیگانه قرار گرفته است.

دکتر مصدق از پیشگامان مقابله با تجزیه طلبی بود. او از معترضین اصلی عدم خروج قوای ارتش سرخ شوروی از ایران و همچنین از مخالفین  سر سخت طرح های تجزیه طلبانه مانند انجمن ایالتی و ولایتی بود.

در دوران اشغال ایران توسط متفقین و در اوج فعالیت‌ های فرقه دموکرات آذربایجان، در ۲۵ آذر ۱۳۲۴ در مسکو و با حضور وزرای خارجه شوروی، انگلستان و آمریکا کمیسیونی برگزار شد. برنامه این کمیسیون، شامل نوعی از فدرالیسم قومی و خودمختاری مناطق در ایران و تدریس زبان‌های کردی، عربی و ترکی در مدارس و تمرکز زدایی کامل بود و واکنش‌های تندی در میان افکار عمومی داشت و مورد مخالفت و انتقاد شدید دکتر مصدق نیز قرار گرفت.

دکتر مصدق که می دانست آنچه در آذربایجان روی می دهد به علت خودداری اتحاد جماهیر شوروی از خروج از ایران و به خاطر گرفتن امتیاز نفت شمال است، اصرار داشت که کشور همسایه، سپاهیان خود را طبق مقررات پیمان سه گانه از کشور خارج کند. او می دانست پس از خروج آنها مسائل با مذاکره حل خواهد شد. ولی شوروی تا وقتی که قرارداد نفت را با قوام السلطنه امضا نکرد حاضر به خروج از کشور ما نشد (۱).

عمر مجلس چهاردهم در شرایطی پایان می یافت که نیروهای شوروی برخلاف تعهدات خود در پیمان سه گانه از تخلیه کشور خودداری کرده بودند و درست در زمانی که تازه پیشه وری در آذربایجان دولت مستقل تشکیل داده بود و برادران قاضی در کردستان نا آرامی ایجاد کرده بودند، آقای ارنست بوین وزیر امور خارجه امپراتوری بریتانیا دست به کار شد. او پیشنهاد کرد در ایران انجمنهای ایالتی و ولایتی تشکیل شود. آنگاه از زبان های مختلف ایران و از اقلیت های مختلف ایران صحبت کرد، و برای «اقوام» ایرانی اظهار تأسف نمود. او گفت که اگر قانون اساسی اجرا شده بود و با تأسیس انجمن های ایالتی و ولایتی ایران به صورت یک کشور متحده! درآمده بود، مسئله آذربایجان پیش نمی آمد!

دکتر محمد مصدق روز ۱۳ اسفند ۱۳۲۴ پشت تریبون مجلس رفت. او در نطق خود خدمات ایران را در جنگ جهانی دوم نسبت به متفقین برشمرد. در مورد شوروی گفت در حالی که طبق مواد پیمان سه گانه تمام نیروهای خارجی می بایست حداکثر شش ماه پس از خاتمه جنگ جهانی، ایران را تخلیه کنند و از تاریخ دوم مارس یک سرباز بیگانه هم نباید در خاک ایران باشد، رادیو مسکو تازه اعلام کرده شوروی از دوم مارس شروع به تخلیه «قسمتی» از خاک ایران در ناحیه شرقی و خراسان خواهد کرد و در مورد سایر نواحی اعلام کرده که تا «روشن شدن اوضاع» در آنجا باقی خواهند ماند. این حرف ها به هیچ وجه با تعهد قطعی دولت شوروی مطابقت ندارد (۲).

دکتر مصدق، پس از تشکیل دولت قوام، رویه ی روشن تری اتخاذ کرد و با اشاره به عدم تخلیه ی خاک ایران توسط شوروی گفت:

نه فقط خاک کشور ما از نیروهای بیگانه تخلیه نشده است، بلکه نغمه هایی برای ما ساز کرده اند که موجودیت و تمامیت و همچین آینده ی ما را تهدید می کند و ما را به طرف تجزیه و جنگهای داخلی و برادر کشی سوق می دهند و به جای احترام به استقلال و تمامیت و وحدت، نقشه ی تفرقه ما را می کشند (۳).

دکتر مصدق درباره نطق «بوین» وزیر خارجه بریتانیا در مورد زبان، اقلیت ها و انجمنهای ایالتی و ولایتی و تشکیل کشور متحده ایران گفت:

مگر فرانسه و بلژیک زبانهای مختلف ندارند (در بلژیک به زبانهای فرانسوی و فلامان، در فرانسه به زبانهای فرانسوی، آلمانی، برتن و ساکسون [و کرس] صحبت می شود)؟ مگر آن جا انجمنهای ایالتی و ولایتی ندارند؟ پس چرا هرگز کسی آن دو کشور را کشورهای متحده بلژیک و فرانسه نخوانده است؟ (۴)(۵).

رزم آرا در سال ۱۳۲۹ به هنگام تشکیل کابینه قصد داشت که قانون انجمن ‌های ایالتی و ولایتی را به شکل خاصی اجرا نموده و به استان‌ها اختیارات بیشتر شبه خودمختاری واگذار نماید. دکتر مصدق با این طرح هم در صحبت‌ های خصوصی و هم در مجلس بشدت مخالفت نمود. وی در برگه بازجویی دادسرای نظامی مربوط به سال ۱۳۲۹ می ‌نویسد:

اگر فراموش نکرده باشم، در تابستان ۱۳۲۹ مرحوم رزم آرا به خانه من آمد و گفت می ‌خواهم نخست ‌وزیر بشوم آمده ام با شما مشورت بکنم ببینم به مصلحت می‌دانید یا نه… گفت برنامه من دادن اختیارات بیشتر به استان‌ها است. گفتم دادن اختیارات به استان ها مخصوصاً به بعضی از استان‌ها که ساکنین آن از نظر نژاد، زبان و مذهب با ما اختلاف دارند به صلاح نیست. به جهت این که دول بزرگ از اختیاراتی که به آن‌ ها داده باشید، سوءاستفاده می‌کنند و دولت ایران را در بن بست عظیمی قرار می ‌دهند. اکنون اختیارات که می ‌توان به محل‌ها داد این است که می‌توانیم پیش بینی کنیم اختیارات داده شود که اعضای شورای بلدیه خود را انتخاب کنند، نمایندگان خود را به مجلس شورای ملی بفرستند. به من جواب داد که برنامه بیش از این‌ها است که شما در نظر گرفته اید. من، به او گفتم چنانچه شما دولتی تشکیل بدهید که برنامه آن از آنچه من عرض کردم تجاوز کند، من شدیداً با شما مخالفت خواهم کرد (۶).

پانویس:

۱- بهزادی، علی (۱۳۸۸). شبه خاطرات. جلد دوم. تهران: عطایی. ص ۴۱۰.

۲- همان صص ۴۱۰-۴۱۱

۳- نهاوندی، هوشنگ (۱۳۸۸). سه رویداد و سه دولتمرد. نشر شرکت کتاب، ص۳۲۰.

۴- بهزادی، همان: صص ۴۱۰-۴۱۱.

۵- نهاوندی، همان: ص ۳۲۰.

۶- برگه بازجویی دکتر مصدق پس از ۲۸ مرداد سال ۳۲ – وزارت جنگ، اداره دادرسی ارتش مورخ ۱۳۳۴/۱۰/۱۶ – ص ۱.

 

– بختیار، سامان (۲۵ اردیبهشت ۱۳۹۷). «مقابله دکتر مصدق با تجزیه طلبی». پایگاه خردگان.

نشانی رایاتاری: http://kheradgan.ir/?p=17804

پرسش ها تنها از بخش پرسش و پاسخ

خواهشمندیم پرسش‌ها را تنها در بخش «پرسش و پاسخ» در میان بگذارید. پرسش‌ها در بخش دیدگاه‌ها پاسخ داده نمی‌شوند. با سپاس فراوان


راهیابی به بخش «پرسش و پاسخ»:

KHERADGAN.ir/ASK




برگه‌های همیار و همکار خِرَدگان در اینستاگرام:

=خرد و تاریخ در اینستاگرام armtin136 سپندار در اینستاگرام
هواداران کوروش بزرگ در اینستاگرام خردگان در اینستاگرام تاریخ ایران در اینستاگرام


کانال‌های همیار و همکار خِرَدگان در تلگرام:

کانال «ایران در قفقاز و آسیای مرکزی و آناتولی» در تلگرام کانال «داستان‌های شاهنامه فردوسی» در تلگرام
کانال تاریخ پرسیا کانال خردگان در تلگرام

دزدان فضای مجازی - خردگان

نوشتارهای پیشنهادی

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نمی شود.علامت دارها لازمند. *

*

برچسب ها:
رفتن به بالا