استفاده از مطالب پس از قبول پیمان نامه کاربری امکان پذیر است

خانه » شاهنامه » شاهنامه نشان دهنده هویت ایرانی

شاهنامه نشان دهنده هویت ایرانی

کانال رسمی خردگان

| برگرفته از سخنرانی: دکتر کلثوم غضنفری* | گزارش: مارال آریایی |


شاهنامه نشان دهنده هویت ایرانی

ferdowsi

اثر زیبایی از استاد حجت الله شکیبا

سخن فردوسی فریاد و غرش امواج اقیانوس بیکران را به گوش می‌رساند. شاهنامه پیکار نیکی و بدی، روشنایی و تاریکی، داد و ستم، آزادگی و بندگی ایرانیان و دژخیمان ایران است. سراسر شاهنامه ستایش دانش، خرد، نیکی، آزادگی و جوانمردی، داد و دَهِش، عشق به ایران و انسانیت و بیزاری از بداندیشی و بدکاری و خشم، آز و غرور، دروغ و نابخردی است.

افزون بر زبان فارسی و وزن سروده ای شاهنامه، نقش آن در تقویت هویت ملی ایرانیان، روش‌هایی که به وسیله شاعر در سرودن اثرش مورد بهره قرار گرفته، می‌تواند دلیل‌های ماندگاری این اثر تا به امروز مورد توجه قرار گیرد.

از تجزیه و تحلیل این روش‌ها آشکار می‌شود که شاهنامه تنها به گفتن داستان‌ها و اساطیر نمی‌پردازد بلکه روح اجتماعی فرهنگی زمانه‌اش را تا اندازه‌ای که به این داستان آسیب وارد نسازد در کالبد آن دمیده و این سبب همه‌گیری و محبوبیت آن تا به امروز بوده‌است و حتی نسل‌های جدید ایرانیان دوست‌دار آن هستند.

ارزش تاریخی شاهنامه در این نیست که فردوسی داستان‌ها را به نظم کشیده بلکه کار بزرگ وی جستجو و پیدایش داستان‌هایی که شکل‌گیری تمدن ایرانی، تاریخ‌سازان و تاریخ‌آفرینان پر مقاومت و اندیشه بزرگ ایرانی را نشان می‌دهد. کارنامه هستی ملتی کهن را که گویی در کانون جهان ایستاده است و هر روز روزگارش با انبوهه ای از سختی‌ها و دشواری‌ها رو به رو بوده است را به آیندگان می‌نمایاند:

بپرسیدشان از کیان جهان

وزان نامداران فرخ مهان

 

که گیتی به آغاز چون داشتند

که ایدون به ما خوار بگذاشتند

 

چه گونه سرآمد به نیک اختری

برایشان همه روز کند آوری

و ارزش این بخش از کار فردوسی زمانی به نیکی آشکار می‌شود که می‌بینیم امروزه بسیاری از بن‌مایه‌های اصلی کار او اثری در دست نیست و اگر شاهنامه به نظم در نمی‌آمد، مشخص نبود این داستان‌ها به چه سرنوشتی دچار می‌شدند، داستان‌های اساطیری و تاریخی ملت ایران چگونه روایت می‌شدند و شناخت روحی و معنوی گوهر ایرانی از درون چه نوشته ای شناسانده می‌شد!

روش کار فردوسی در هویت شناسی ایرانیان را می‌توان از چند زاویه بازشناخت روایت فردوسی از جنبه مثبت و منفی ایرانیان در کارکرد‌های گونان آن در بزم، رزم، زندگی روزانه و مسایل ویژه ای است که واکنش‌های گوناگونی را دربر دارد. برای نمونه، فردوسی، جمشید را با همه شکوهش مطلق نمی‌کند و او را برای خودخواه‌شدن و خوی بد، از اوج فرود می‌آورد و به دست ضحاک ستمگر نابود می‌سازد. رستم و سهراب را برای بیش‌جویی و آز سرزنش می‌کند. توس را به‌ دلیل خودخواهی و کینه‌های کهن ملامت می‌کند و از مردمان عادی چون دختران روستایی هنرمند و چنگ‌نواز، زنان خانه‌دار و مردان آسیابان و دشت‌بانان که در هر گوشه و کنار ایران قرار دارد از یاد نمی‌برد و از آن‌ها الگوهای نیک و بد آشکار کننده‌ی رفتار مردم ایران ارایه می‌دهد.

فردوسی بارزترین روش رفتاری مردم ایران را در جغرافیای گسترده و تاریخ پرماجرای این مردم در چند اصل «خداپرستی، خردورزی، دادگری، نام و شادی» خلاصه کرده‌است و آرزو کرده‌ که همه جهانیان در هر دوره و روزگار با بینش‌های ایرانی به سربلندی زندگی کنند این گنج اصل اگر چه در ظاهر از هم جدا هستند ولی در کردار یکی می‌شوند زیرا خداشناسی، دادگری، نام و شادی از ذات خرد سرچشمه می‌گیرد و دادگری، شادی و خردمندی عین خداشناسی است.

 

– بخشی از سخنرانی دکتر غضنفری در همایش سرای مهر (بررسی اسطوره‌ها و معرفی سنت‌های کهن ایرانی)، کانون ایران‌شناسی دانشگاه تهران – ۲۲ مهر ۱۳۹۳، تالار پردیس هنرهای زیبای دانشگاه تهران.

پانویس:

* استادیار گروه تاریخ دانشگاه تهران

پایگاه خردگان و کانون ایران‌شناسی دانشگاه تهران، همیاران یکدیگر


یک خواهش دوستانه

اگر قصد رونوشت از این نوشتار را دارید، بن‌مایه (www.kheradgan.ir) و نویسنده آن را یاد کنید.

ضعیفخوبمتوسطبسیار خوبعالی ( 6 رای داده شده , میانگین امتیاز این نوشته : 3٫33 ) نظر شما چیست ؟
Loading...

پرسش ها تنها از بخش پرسش و پاسخ

خواهشمندیم پرسش‌ها را تنها در بخش «پرسش و پاسخ» در میان بگذارید. پرسش‌ها در بخش دیدگاه‌ها پاسخ داده نمی‌شوند. با سپاس فراوان


راهیابی به بخش «پرسش و پاسخ»:

KHERADGAN.ir/ASK




برگه‌های همیار و همکار خِرَدگان در اینستاگرام:

=خرد و تاریخ در اینستاگرام persian.immortals در اینستاگرام سپندار در اینستاگرام
هواداران کوروش بزرگ در اینستاگرام سرزمین آزادگان در اینستاگرام


کانال‌های همیار و همکار خِرَدگان در تلگرام:

کانال تلگرام تاریخ ایرانشهر کانال «سرزمین آزادگان» در تلگرام کانال «داستان‌های شاهنامه فردوسی» در تلگرام
کانال تاریخ پرسیا کانال خردگان در تلگرام

دزدان فضای مجازی - خردگان

نوشتارهای پیشنهادی

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نمی شود.علامت دارها لازمند. *

*

برچسب ها:
رفتن به بالا