استفاده از مطالب پس از قبول پیمان نامه کاربری امکان پذیر است

خانه » ایران باستان » جنبش مزدکیان

جنبش مزدکیان

کانال رسمی خردگان

| نویسنده : پوریا پارسا | واپسین به روزرسانی :  ۱۱  خرداد ۱۳۹۴ |


 جنبش مزدکیان

جنبش مزدکیان - خردگان - www.kheradgan.irاین جنبش مردمى را که در فاصله سالهاى ۴٩١ و ۵٢٩ میلادى سرتاسر ایران به آن درگیر بود، منابع تاریخى بسیار کم‌اهمیت و با لحن مخالفت‌آمیزى نمایانده‌اند، اما ضمن بررسى روند رویدادها مى‌توان شکل اجتماعى آن را دریافت. ( جنبش مزدکیان – www.kheradgan.ir )

پایه ایدئولوژیک این جنبش را گروهى از دانشمندان زرتشتى در اواسط سده سوم میلادى، به نام فرقه زرادوشتاکان بنیان نهادند، بعدها این ایدئولوژى به نام مزدکى نامیده شد، رهبر این جنبش در پایان سده پنجم میلادى شخصى به نام مزدک بود و بنابراین جنبش به نام رهبرش شهرت یافت. آموزش مزدکیان تقریبا از ایدئولوژى مانى گرفته شده بود.( جنبش مزدکیان – www.kheradgan.ir )

وجه مشترک ایدئولوژى مانى و مزدک بر پایه دوالیسم یعنى تضاد میان روشنى و تاریکى بود. آموزش مزدک درباره مقررات دیگر مذهبى و روابط اجتماعى، با آموزشهاى مانى فرق داشت. بنا به آموزش مزدک فعالیت خداوند روشنى، در زمینه‌هاى عدل‌ و داد، دانش و فهمیدگى و کمال، و فعالیت خداوند تاریکى در زمینه‌هاى آشفتگى، نفهمى و تباهى در جهان انجام مى‌گیرد، و از آنجا این پندار به‌ وجود مى‌آید که براى نیرومند شدن خداى آسمانى روشنى، جهان را باید از آمیختگى عوامل تاریکى با پدیده‌هاى روشنى پاک کرد و به وسیله انقلاب، نظمى اجتماعى بر مبناى داد در زمین و آسمان بنیان نهاد.( جنبش مزدکیان – www.kheradgan.ir )

چنانکه یکى از منابع تاریخى گواهى مى‌دهد، بنیاد پندار اجتماعى مزدکیان چنین است: «خداوند نعمات مادى و ثروت را به مردم داد تا بگونه برابر میان خود تقسیم کنند. اما خود مردم نابرابرى و بیدادگرى را در میان خود رواج دادند. آنها (مزدکیان) ادعا داشتند که مى‌خواهند ثروت را از توانگران بگیرند، براى اینکه میان بینوایان تقسیم کنند و اینگونه دارایى فقرا را به حساب توانگران، به خودشان برگردانند. چون در اختیار برخى از مردم مال، خواسته، زن و غیره بسیار است، اینان چنین حقى را ندارند و این برخلاف عدل است. پندار مالکیت اشتراکى اموال و زنان را مزدکیان از پندارهاى ناپخته برخى از اندیشمندان جهان باستان گرفته بودند. عملا وجود « زن اشتراکى » به مفهوم نابود کردن حرمسراهاى اریستو کرات‌ها بود که درون آنها صدها و هزاران زن رنج مى‌کشیدند، و در کنار آنها بسیارى از مردان مجرد بینوا مى‌زیستند. در پندار «زن اشتراکى» عملا از بین بردن شکل‌هاى منسوخ ازدواج در میان اشراف ایرانى ازجمله ازدواج گروهى، ازدواج هم‌خونها، پولیاندریا (تعدد شوهرها) آمیختگى جفت ناهمجور، نهفته بود. به‌طورکلى پندار مزدکیان بر پایه برابرى اجتماعى و تجدید جامعه روستایى آزاد که در زمانهاى کهن در ایران رواج داشت، پدید آمده بود. در منابع تاریخى‌ ایکه اخیرا تدوین شده‌اند، مزدکیان را مردمى «پلید» ، «ساده‌لوح» ، «گدا» ، «عامى» نامیده‌اند. اما عوامل اصلى جنبش اجتماعى مزدکیان، طبقات زیردست و دهقانان بودند.( جنبش مزدکیان – www.kheradgan.ir )

این قیام در زمان شیوع گرسنگى آغاز گردید، و رهبر این جنبش مزدک بود. او که دانشمندى خوش‌ بیان به‌شمار مى‌رفت، خواستار شد تا همه انبارهاى غله دولتى گشوده شوند. شاه قباد (۴٨٨-۵٣١) این خواسته مزدک را انجام داد و او را در شمار مشاوران خود درآورد. در تمام ایران خود به‌ خود مصادره اموال اشراف و توانگران آغاز گردید، بینوایان «خانه‌ها، زنان، و دارایى» توانگران را تصرف کردند. منابع تاریخى درباره تقسیم زمینها چیزى نگفته‌اند. این مسعله ظاهرا نمایان‌گر آنست، ساکنان زمین‌هایى که سابقا زیر مالکیت جامعه‌هاى روستایى بودند، در صدد لغو مالکیت فعودالها و خوددارى از تحویل سهم مالکانه به آنها بودند.

قباد در حدود ۵ سال از مزدکیان پشتیبانى کرد، برخى مى‌پندارند که او پاکدلانه آموزشهاى مزدک را پذیرفت؛ اما واقعیت اینست که قباد مى‌پنداشت ضمن کمک کردن به مزدکیان اشراف نظامى و روحانیان را ناتوان خواهد کرد. احتمالا شاه به سادگى از جنبش توده‌اى مزدکیان به هراس افتاد و براى اینکه بر تخت سلطنت استوار بماند، با آنها از در سازش درآمد. به سال ۴٩۶ میلادى اشراف در پى توطعه‌اى قباد را سرنگون کردند و او را به زندان «دژ فراموشى» فرستادند، برادرش جاماسب را به جاى او به تخت نشاندند. قباد موفق شد از زندان به‌گریزد، او پس از فرار نزد شاه افتالیت‌ها به نام آخشونوار که خویشاوندش بود، رفت، لشکریان او را در اختیار گرفت، به سال ۴٩٨/۴٩٩ به ایران بازگشت و دوباره به تخت نشست. این بار قباد با اشراف آشتى کرد و از پشتیبانى مزدکیان دست برداشت، و به سال ۵٢٩ برآن شد آنها را سرکوب کند، اما این کار را پسرش خسرو انجام داد: خسرو از راه فریب، رهبر مزدکیان و همه پیروانش را به دام انداخت و آنها را قتل‌عام کرد، پس از این جریان در همه‌جا پیگرد و فشار ددمنشانه‌اى علیه مزدکیان آغاز گردید، مزدکیان را بگونه دسته‌جمعى بازداشت و اعدام مى‌کردند.( جنبش مزدکیان – www.kheradgan.ir )

بن مایه
– کتاب تاریخ ایران از زمان باستان تا امروز – نویسنده : گرانتوفسکی‌، ادوین‌ آرویدوویچ – صفحه ۱۶۶ تا ۱۶۸
– با سپاس از کتابخانه دیجیتال نور (www.noorlib.ir )

www.kheradgan.ir

پایگاه پژوهش و گسترش فرهنگ و تاریخ ایران زمین


یک خواهش دوستانه

خواهشمند است اگر قصد رونوشت از این نوشتار را دارید، بن‌مایه ( www.kheradgan.ir ) و نویسنده آن را یاد کنید

ضعیفخوبمتوسطبسیار خوبعالی ( 1 رای داده شده , میانگین امتیاز این نوشته : 5٫00 ) نظر شما چیست ؟
Loading...

پرسش ها تنها از بخش پرسش و پاسخ

حواهشمندیم پرسش‌ها را تنها در بخش «پرسش و پاسخ» در میان بگذارید. پرسش‌ها در بخش دیدگاه‌ها پاسخ داده نمی‌شوند. با سپاس فراوان


راهیابی به بخش «پرسش و پاسخ»:

KHERADGAN.ir/ASK


برگه‌های همیار و همکار خِرَدگان در اینستاگرام:

=خرد و تاریخ در اینستاگرام persian.immortals در اینستاگرام سپندار در اینستاگرام
هواداران کوروش بزرگ در اینستاگرام سرزمین آزادگان در اینستاگرام


کانال‌های همیار و همکار خِرَدگان در تلگرام:

کانال تلگرام تاریخ ایرانشهر کانال «سرزمین آزادگان» در تلگرام کانال «داستان‌های شاهنامه فردوسی» در تلگرام
کانال تاریخ پرسیا کانال خردگان در تلگرام

دزدان فضای مجازی - خردگان

نوشتارهای پیشنهادی

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نمی شود.علامت دارها لازمند. *

*

برچسب ها:
رفتن به بالا