استفاده از مطالب پس از قبول پیمان نامه کاربری امکان پذیر است

خانه » تاریخ جهان » تاریخ مرگ

تاریخ مرگ

کانال رسمی خردگان

| نویسنده: علیرضا طایران | برگرفته از: سرزمین آزادگان، شهریور ۱۳۹۴* |


نگرش‌های غربی در باب مرگ از قرون وسطا تا کنون

فیلیپ آریس را جزو نسل سوم مورخان مکتب آنال دانسته اند. وی از جمله نخستین مورخانی بود که به مسئله مرگ و نگرش‌های آن در غرب اندیشید و درباره آن تحقیق کرد. کتاب وی همانطور که از عنوان و محتوایش بر می‌آید به ذهنیت‌های مردم غرب در این باره می پردازد. تاریخ ذهنیت‌ها رویکردی بود که در دهه ۱۹۶۰ م در میان مورخان مکتب آنال رواج یافت. هدف از این رویکرد بررسی نگرش های مردم در زندگی روزمره می‌باشد.

کتاب آریس متشکل از چهار فصل است: ۱- مرگ رام شده، ۲- مرگ خود شخص، ۳- مرگ تو، ۴- مرگ ممنوعه.

او در این چهار فصل مرگ را در بستر زمان و در ذهنیت مردمان غرب بررسی نمود و تغییرات و علل و عوامل آنها را در کتابش ذکر کرد.

وی در فصل نخست کتابش در صدد است نشان دهد که نگرش به مرگ در یک بازه زمانی بلند مدت ایستا بوده است. وی در این فصل همچنانکه از نام آن بر می‌آید مدعی است که مرگ در نگرش سنتی مردمان غرب امری آشنا و نزدیک بوده است به‌طوری‌که آنها نسبت به مرگ بیم نداشتند و حتی قبل از مرگ خود را برای مراسم آن آماده می‌کردند. در واقع آنها به استقبال مرگ می‌رفتند بدون آنکه از آن هراس داشته باشند. این مسئله در نگرش آنها چنان امری عادی و ملموس بود که حتی والدین، دوستان، همسایگان و کودکان در کنار بستر فرد محتضر حضور داشتند (آریس، ۱۳۹۲: ص۲۱). هچنین مراسم فرد محتضر به سادگی و بی هیچ زرق و برقی و بدون نشان دادن هیچ شور و احساس زیادی انجام می شد (همان، ص۲۲). او سپس برای آنکه نگرش مردم کنونی (قرن بیستم) را نسبت با آن دوران مقایسه کند، می‌نویسد که برعکس آن دوران که مرگ حالتی رام شده داشت، امروزه مرگ برای مردم غرب حالتی وحشیانه دارد به‌طوری‌که حتی از شنیدن نام آن هم ابا دارند. یکی از نقاط مثبت اثر آریس استفاده وی از منابع و متون متنوع اعم از متون تاریخی – ادبی – هنری و حتی آثار و ابنیه تاریخی و غیره است. در واقع وی برای آنکه ذهنیت مردم غرب در باب مرگ را بررسی نماید از متون و منابع متنوعی بهره جسته است.

وی در فصل دوم کتابش در صدد است نشان دهد که در طی قرون وسطا دوم یعنی از آغاز سده‌های یازدهم و دوازدهم تا حدی در آن تغییراتی صورت گرفت، البته وی این تغییرات را نگرش جدیدی نمی‌داند بلکه می‌نویسد بیشتر این تغییرات ظریف و نامحسوس اند که به تدریج معنایی نمایشی و شخصی به انس و الفت سنتی فرد با مرگ داده اند (آریس، ۱۳۹۲: ص ۳۶). او مدعی است که فرد در این دوره با مرگ به عنوان یکی از بزرگ‌ترین قوانین زندگی روبرو می‌شد و به فکر گریختن یا بزرگ داشتن آن نمی‌افتاد. فرد تنها با مقداری تشریفات پذیرای مرگ می‌شد چرا که یکی از مهم‌ترین آستانه‌هایی بود که هر نسلی پیوسته مجبور بود به عبور از آن بود (همان ص۳۷). او برای تایید نوشته‌هایش چهار پدیده را برگزیده و بررسی می کند:

۱- تصویر روز داوری و رستاخیز در پایان جهان

۲- انتقال این داوری در روز رستاخیز به پایان حیات هر شخص، به زمان مشخص مرگ

۳- مضامین و علایق مکابری نمایش داده شده در تصاویر مربوط به فساد جسمانی اجساد

۴- سنگ نوشته مزارها و شخصی شدن آشکار قبرها. در واقع وی در این فصل نشان می‌دهد که مرگ خود شخص اهمیت خاصی پیدا می‌کند. وی این مسئله را در چهار مورد مذکور بررسی می‌کند.

در فصل سوم اثرش آریس می‌خواهد نشان دهد که با آغاز قرن هجدهم معنای جدیدی درباره مرگ شکل گرفت. او مدعی است در این دوره دیگر فرد متوجه و نگران خود نیست بلکه نگران مرگ دیگری است. او می‌نویسد که مرگ و یاد دیگری در سده‌های نوزدهم و بیستم الهام بخش مراسم جدید آرامگاه‌ها و قبرستان‌ها و برخوردی رمانتیک و پر طمطراق با مرگ شد (آریس، ۱۳۹۲: ص ۶۰).در واقع در این دوران به تدریج با مرگ به عنوان فراقی تحمل ناپذیر روبه رو هستیم. او برای آنکه تفاوت این دوره را با ادوار قبل را ارزیابی کند می‌نویسد در قرن نوزدهم، احساسات جدیدی در حاضران بیدار شد. آنها برانگیخته می‌شدند، می‌گریستند، به دعا می‌پرداختند و با ایما و اشاره باهم صحبت می‌کردند… بدون شک، ابراز اندوه بازماندگان از این عدم تحمل فراقی ناشی می‌شود که تازه پدیدار شده است. با این حال مردم تنها از قرار گرفتن در کنار فرد محتضر یا به یاد آوردن خاطره فرد مرده غصه دار نمی‌شدند. همان مفهوم مرگ بود که آنها را برمیانگیخت (همان: ۶۴).

فصل آخر کتاب آریس تحت عنوان مرگ ممنوعه از جذابیت خاصی برخوردار است. وی در این فصل نشان می‌دهد که چگونه در دوره مدرن مرگ تبدیل به موضوعی ممنوعه جایگزین سکس شد. همانطور که می‌دانیم در دوره ویکتوریا محدودیت‌هایی درباره سکس و مسائل مرتبط با آن وجود داشت. اما به تدریج این محدودیت‌ها در قرن بیستم رنگ باخت. به‌طوری‌که خانواده‌ها بچه‌ها را با مسائل جنسی آشنا می‌کردند، اما تحول عجیبی که در این دوره رخ داد این بود که مرگ تبدیل به موضوع ممنوعه جانشین سکس شد به‌طوری‌که به بچه‌ها می‌گویند پدربزرگشان در میان باغی پر گل در حال استراحت است و مسائلی از این قبیل (همان: ۹۷). این در حالی است که در متون و آثار قرون قبلی غرب می‌بینیم که بچه‌ها در کنار فرد محتضر حضور داشتند؛ اما در قرن بیستم آنها را از دیدن صحنه مرگ دور می‌کردند. آریس عقیده دارد مرگ که در یک بازه زمانی بلند مدت تقریبا ایستا بود، به یکباره در طی تقریبا دو سده اخیر دستخوش تحولات زیادی شده است. به‌طوری‌که هم وحشت آور و هم به موضوعی ممنوعه تبدیل گشته است. او می‌نویسد مرگ که در گذشته آن چنان در همه جا حاضر و از این رو امری آشنا بود، محو و ناپدید شد و به امری شرم آور و ممنوع بدل گشت (همان: ص ۹۰).

s.a5

* طایران، علیرضا (شهریور ۱۳۹۴). «تاریخ مرگ». سرزمین آزادگان. شماره ۵. صص ۲۹-۳۰.

بن‌مایه:

آریس، فیلیپ (۱۳۹۲). تاریخ مرگ: نگرش های غربی در باب مرگ از قرون وسطا تاکنون. ترجمه محمد جواد عبدالهی. تهران: نشر علم.


یک خواهش دوستانه

اگر قصد رونوشت از این نوشتار را دارید، بن‌مایه (www.kheradgan.ir) و نویسنده آن را یاد کنید

ضعیفخوبمتوسطبسیار خوبعالی ( 2 رای داده شده , میانگین امتیاز این نوشته : 2٫50 ) نظر شما چیست ؟
Loading...

پرسش ها تنها از بخش پرسش و پاسخ

خواهشمندیم پرسش‌ها را تنها در بخش «پرسش و پاسخ» در میان بگذارید. پرسش‌ها در بخش دیدگاه‌ها پاسخ داده نمی‌شوند. با سپاس فراوان


راهیابی به بخش «پرسش و پاسخ»:

KHERADGAN.ir/ASK


برگه‌های همیار و همکار خِرَدگان در اینستاگرام:

=خرد و تاریخ در اینستاگرام persian.immortals در اینستاگرام سپندار در اینستاگرام
هواداران کوروش بزرگ در اینستاگرام سرزمین آزادگان در اینستاگرام


کانال‌های همیار و همکار خِرَدگان در تلگرام:

کانال تلگرام تاریخ ایرانشهر کانال «سرزمین آزادگان» در تلگرام کانال «داستان‌های شاهنامه فردوسی» در تلگرام
کانال تاریخ پرسیا کانال خردگان در تلگرام

دزدان فضای مجازی - خردگان

نوشتارهای پیشنهادی

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نمی شود.علامت دارها لازمند. *

*

برچسب ها:
رفتن به بالا